I SA/Wr 1484/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2007 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych w prowadzonym przez Prezydenta W. postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zaległości w podatku od nieruchomości za 1998 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego H. P. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie tegoż Kolegium z dnia [...], którym odmówiono skarżącemu H. P. wstrzymania czynności egzekucyjnych w prowadzonym przez Prezydenta Miasta W. postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zaległości w podatku od nieruchomości za 1998 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż w toku prowadzonego przez Prezydenta W., będącego jednocześnie wierzycielem, postępowania egzekucyjnego przeciwko zobowiązanemu H. P., organ egzekucyjny w dniu [...] dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego przysługującej mu od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. Pismem z dnia [...] (sprecyzowanym w dniu [...]) zobowiązany oświadczył, że nie uznaje zajęcia i wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w tym postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (jako organ I instancji), działając w trybie nadzoru na podstawie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] odmówiło wstrzymania czynności egzekucyjnych. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (jako organ II instancji) postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podnosząc, iż nie dopatrzyło się okoliczności, które w sposób szczególny uzasadniałyby wstrzymanie czynności mających na celu doprowadzenie do przymusowej realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku o charakterze pieniężnym. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych przez organ nadzorujący postępowanie egzekucyjne skonstruowana jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w przypadku, gdy wyczerpane zostaną przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, to nie obliguje to organu orzekającego do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Zdaniem Kolegium Odwoławczego, H. P. zarówno we wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, jak i w zażaleniu od postanowienia Kolegium (działającego jako organ I instancji) kwestionował formę władania nieruchomością oraz powierzchnię opodatkowanej nieruchomości, a więc w istocie zasadność obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co na tym etapie postępowania jest niedopuszczalne. W ocenie organu nadzoru II instancji, ewentualna weryfikacja decyzji określających zaległość w podatku od nieruchomości na tym etapie postępowania mogłaby się odbywać jedynie w ramach trybów nadzwyczajnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...], podzieliło tym samym pogląd tam wyrażony, iż ewentualne wstrzymanie czynności egzekucyjnych w niniejszej sprawie nie byłoby działaniem celowym, albowiem nie doprowadziłoby do zamierzonego przez zobowiązanego celu, jakim ma być zapobieżenie powstaniu nadpłaty w zobowiązaniu z tytułu podatku od nieruchomości za 1998 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu H. P., domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia, zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając jego wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, nie wzięło pod uwagę faktu, iż postępowanie w sprawie, w której wydano decyzję objętą aktualnie egzekucją, zostało wznowione. Zdaniem skarżącego jest to ów szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż okazało się, iż powierzchnia wydzierżawianego przez podatnika gruntu, z przyczyn od niego niezależnych, jest mniejsza niż wskazana w decyzji wymiarowej, a tym samym istnieją podstawy do wyeliminowania przedmiotowej decyzji z porządku prawnego, a co za tym idzie, także i tytułu egzekucyjnego, na podstawie którego prowadzone jest niniejsze postępowanie egzekucyjne. Skarżący H. P. wskazał ponadto, iż rozliczając wniesione dotychczas opłaty dzierżawne oraz podatki od nieruchomości, przy uwzględnieniu mniejszej powierzchni działki, powstaje nadpłata kilkunastokrotnie przewyższająca roszczenia egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wnosząc o jej oddalenie, potrzymało argumentację wywiedzioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. skarżący przedłożył do akt odpis wyroku tut. Sądu o sygn. akt I SA / Wr 1580 / 05 z dnia 7 listopada 2006 r., którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 1998 r., a także odpis księgi wieczystej KW Nr [...], w której ujawniono hipotekę przymusową na rzecz Gminy Miejskiej W. dla zabezpieczenia zaległego podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cyt. dalej jako u.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Uchylenie takiego postanowienia w postępowaniu sądowym może nastąpić w sytuacji, gdy jego wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c u.p.s.a. ). Rozpoczynając rozważania wskazać należy wpierw, iż zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało o przepis art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), cyt. dalej jako u.p.e.a., który stanowi, że organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne podległego organu. Z istoty przepisu wynika, że organ może, ale nie musi, wstrzymać czynności, co oznacza, iż organowi przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia o określonej treści. Jednak uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu z podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a); zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.); dokonania na podstawie zebranego materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została faktycznie udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a) oraz ujawnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, a w szczególności wskazania faktów uznanych za udowodnione, przyczyn dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności oraz przepisów prawa zastosowanych w sprawie (art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a). W tym miejscu zasadniczo warto przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2642 / 01 (LEX nr 145018), iż "przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzyganiu nie upoważnia do działania dowolnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania." Z treści skargi wynika, że nie jest kwestią sporną uznaniowy charakter przytoczonego wyżej przepisu, na podstawie którego oparto rozstrzygnięcie, lecz ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Dokonując analizy akt administracyjnych, Sąd dostrzegł, iż organ nie uwzględnił całokształtu okoliczności faktycznych mających wskazywać na istnienie szczególnych przesłanek uzasadniających wstrzymanie czynności egzekucyjnych w nadzorowanym przez siebie postępowaniu, przez co nie rozważył istotnych w sprawie faktów mogących wpłynąć na rozstrzygnięcie, co tym samym daje podstawy do twierdzenia, iż w sprawie mogło dojść do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się z kolei do głównego argumentu organu, iż na tym etapie postępowania egzekucyjnego niedopuszczalne jest kwestionowanie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, Sąd zauważył, iż skarżący, podnosząc tego rodzaju zarzuty, miał na celu uprawdopodobnienie istnienia podstaw do wznowienia postępowania w sprawie, co mogło stanowić szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. i stać się podstawą do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Skarżący tak też te okoliczności uzasadniał, próbując ukazać istotę problemu, jednakże organ nie przyjął jego argumentacji, pomimo sygnalizowania zmiany stanowiska wierzyciela, tj. Gminy W., co do powierzchni dzierżawionej nieruchomości, i to zarówno w postępowaniu cywilnym, jak też w postępowaniu administracyjnym. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest także fakt ustanowienia na nieruchomości skarżącego (księga wieczysta KW Nr [...]) hipoteki przymusowej na rzecz Gminy W. dla zabezpieczenia zaległego podatku od nieruchomości. Organ w uzasadnieniu decyzji zupełnie nie odniósł się do tej okoliczności, pomimo tego, iż ustanowienie hipoteki oznacza, iż skarżący nie ma możliwości uchylenia się od ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się również do podnoszonej przez skarżącego kwestii, iż ewentualne rozliczenie wniesionych dotychczas opłat dzierżawnych oraz podatków od nieruchomości, przy uwzględnieniu mniejszej powierzchni działki, spowoduje powstanie nadpłaty znacznie przewyższającej roszczenia egzekucyjne, w sytuacji gdy zdecydowana większość zaległości z tego tytułu została już uregulowana. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stanął na stanowisku, iż organy obu instancji odmawiając wstrzymania czynności egzekucyjnej, przekroczyły granice uznania administracyjnego, gdyż nadto pochopnie przyjęły, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie świadczą o wystąpieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" niezbędnego do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Wobec powyższego stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.s.a., należało orzec jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II wyroku, znajduje umocowanie w art. 200 wyżej cytowanej ustawy.