I SA/Wr 1488/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adw. A. K. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...] (słownie: [...] ) złotych w tym podatek od towarów i usług w kwocie [...]. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] który po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] Z. S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] nr [...] odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] nr [...] i nr [...] w łącznej kwocie [...]. Z. S. wystąpił z wnioskiem z dnia [...] do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. nr [...] i nr [...], który został przesłany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. według właściwości miejscowej. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomości, z których mogłyby być uregulowane zadłużenie podatkowe, gdyż utrzymuje się z renty w kwocie [...] miesięcznie po potrąceniu alimentów na dwoje dzieci w wysokości [...]. Z uwagi na zły stan zdrowia nie może podjąć żadnego zatrudnienia, ponieważ decyzją lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Jego stan zdrowia wymaga ciągłego przyjmowania leków, a z kwoty [...] na bieżące utrzymanie nie zawsze jest to możliwe. Dalej Z. S. wyjaśnił, ze zaległości podatkowe powstały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, którą zakończył w dniu [...]. Choroba spowodowana była konsekwencjami napadu rabunkowego z pobiciem w dniu [...]. Stan jego zdrowia w jakim wówczas znajdował się wykluczał świadome i swobodne podejmowanie decyzji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] nr [...] i nr [...] w łącznej kwocie [...] wraz z odsetkami. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) dalej skrót O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z danych o sytuacji majątkowej wynika, że Z. S. utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł netto. Jest osobą samotną po rozwodzie z M. K. -S. i opłaca alimenty w wysokości [...] zł na dwoje dzieci, nie posiada nieruchomości ani własnego mieszkania i zamieszkuje w jednym pokoju na podstawie umowy użyczenia zawartej w dniu [...] z A. S. Strona ponosi połowę kosztów utrzymania mieszkania tj. około [...] miesięcznie. Z powodu choroby wymaga stałej opieki lekarskiej i na leczenie wydaje około [...] miesięcznie. Z przedłożonego przez stronę orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] wynika, że Z. S. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Strona w złożonym oświadczeniu wskazała, że nie posiada samochodu ani żadnych innych praw majątkowych. Z przedłożonych przez stronę decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. nr [...] z dnia [...] o odmowie umorzenia należności celnych wymierzonych decyzjami z dnia [...] Nr [...] i [...] wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w Z. decyzją nr [...] z dnia [...] określił nowy wymiar cła za towar w postaci obuwia sportowego, uznając zgłoszenie celne z dnia [...] [...] za nieprawidłowe i decyzją z dnia [...] nr [...] określił nowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług z uwagi na zmianę podstawy opodatkowania. Ponadto Naczelnik Urzędu Celnego w Z. decyzją nr [...] z dnia [...] określił nowy wymiar cła za taki sam towar, uznając zgłoszenie celne z dnia [...] Nr [...] za nieprawidłowe i decyzją z dnia [...] nr [...] określił nowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług. W związku z nieuregulowaniem należności wysłano zobowiązanemu upomnienia do zapłaty, a następnie tytuły wykonawcze nr [...] z dnia [...] dotyczące cła oraz nr [...] i [...] z dnia [...] odnoszące się do zaległości w podatku od towarów i usług. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego i hurtowego artykułami branży przemysłowej pochodzenia krajowego i zagranicznego w okresie od [...]. W złożonych deklaracjach rocznych z działalności gospodarczej (PIT-28) strona wykazała przychód za 1997 r. w wysokości [...], za 1998 r. i 1999 r. nie wykazała przychodu, za 2000 r. przychód w wysokości [...], zaś za 2001 r. nie wykazano przychodów. Od 2003 r. podatnik nie składał zeznań rocznych. Według PIT-40 przesłanego przez ZUS podatnik za 2005 r. uzyskał dochód z renty w wysokości [...]. W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] Z. S. zarzucił jej naruszenie art. 120, 122, 187,188 i 191 O.p. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego oraz naruszenie art. 67a § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że nie występują przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej. Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, względnie jej uchylenia i umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Podnosząc swą złą sytuację materialną, zdrowotną i życiową Z. S. zarzucił zaskarżonej decyzji błędną ocenę stanu faktycznego sprawy i tym samym stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpatrzeniu odwołania strony z dnia [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. W złożonej w dniu [...] skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. strona zarzuciła naruszenie przepisów art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ podatkowy, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi podatkowej, a także art. 122, 180 § 1, 187 § 1 i 191 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i wadliwe wyjaśnienie okoliczności faktycznych oraz brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego. Z uwagi na te uchybienia podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji i umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej skrót upsa podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw podatnika, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa podatkowego pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005, III SA/Wa 1264/05, M. Podat. 2005/12/4). Przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 czerwca 2004 r., III SA 444/03, M. Podat. 2004/8/4). O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) Jednakże interes podatnika, w rozumieniu dawniej 67 § 1 Ordynacji podatkowej należy widzieć mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika (por. wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, niepubl.). Dokonując oceny prawidłowości decyzji Sąd kierował się przytoczonymi powyżej kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie i doktrynie. Organ podatkowy podejmując decyzję na podstawie art. 67 § 1 O.p. obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy dokonał takich ustaleń i przeanalizował sytuację finansową podatnika. Należy podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Udzielenie ulgi podatkowej jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przyznanie wnioskowanej ulgi świadczyłoby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do podatników wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań. Należy zatem uznać, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu podatkowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adw. A. K. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...] (słownie: [...]). Na zasądzoną kwoty składa się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] w tym podatek od towarów i usług w kwocie [...] , opłata za pełnomocnictwo kwota [...], oraz zwrot kosztów przejazdu na rozprawę w kwocie [...].