I SA/Wr 1488/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki z o.o. za odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, uzasadniając, że pozostaje bez pracy od ponad roku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i czwórką dzieci (ur. w [...], [...], [...] i [...] r.). Wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dysponuje oszczędnościami w kwocie 3.800 zł. Jego żona posiada dom obciążony hipoteką zabezpieczającą kredyt. Oboje małżonkowie nie pracują. Na wezwanie, zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego, do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostały: niekompletna kopia zeznania podatkowego skarżącego za 2010 r., wydruk historii rachunków bankowych za okres od [...] sierpnia do [...] października 2011 r., informacja o rachunku karty kredytowej oraz dodatkowe wyjaśnienia. Z powyższych dokumentów i wyjaśnień wynika, że w 2010 r. skarżący uzyskał tylko przychód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 3.962,20 zł, na wydrukach rachunków bankowych odnotowane są tylko operacje w sierpniu – dokonana została wpłata w wysokości 2.821,01 zł na opłacenie raty kredytu oraz 478.960 zł tytułem wypowiedzenia umowy o limit komfort. Na karcie kredytowej dostępne środki wynoszą (-)2.687,12 zł. W dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawca podał, że żona nie składała zeznań za lata 2009 i 2010, z kolei skarżący nie składał takiego zeznania za 2009 r. Żona nie uzyskała statusu bezrobotnej, gdyż uznano, iż nie ma podstawy do takiego orzeczenia i "dopisano" ją wraz z dziećmi do wnioskodawcy. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą od 2.810 zł do 4.080 zł, w tym wydatki na opłaty 360-460 zł, na żywność 1.600-2.100 zł, na środki higieny 150-320 zł, na odzież 200-500 zł, na lekarstwa 50-250 zł, podatki lokalne 160 zł, dojazdy do szkół i artykuły szkolne 290 zł. Rata spłacanego kredytu wynosi 5.000 zł i od ponad 6 miesięcy nie jest należycie regulowana. Jako źródło finansowania powyższych wydatków podano coraz mniejsze oszczędności oraz wsparcie rodziny. Skarżący wskazał, że pod wskazanym w sprawie adresem mieszka wspólnie z matką, która posiada tytuł prawny do lokalu i koszty jego utrzymania pokrywa w całości sama. Natomiast koszty wskazane powyżej dotyczą utrzymania rodziny wnioskodawcy i budynku należącego do jego żony, który jest przez nią zamieszkiwany wraz z dziećmi. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego orzeczenia wniesiony został sprzeciw, w którym skarżący wyjaśnił, że na przedstawionym wyciągu rachunku bankowego uwidoczniona jest pozycja 2.821,01 zł, będąca wpłatą na ratę kredytu oraz informacja o wypowiedzeniu przez bank umowy kredytowej ze względu na nieregularność spłaty rat. Kredyt zatem nie jest spłacany od sierpnia 2011 r. Na karcie kredytowej dostępne środki wynoszą 0,00 zł, natomiast kwota podana jako środki dostępne jest kwotą należną do spłaty już w sierpniu 2011 r. Zdaniem skarżącego niezrozumiały jest wniosek, że jego rodzina pozostaje bez stałego źródła dochodu od około 3 lat, skoro podał, że pozostaje bez umowy o pracę od kwietnia 2010 r. Wskazał, iż nie neguje, że jest to długi okres czasu, jednak nie chwilę obecną wysyłane aplikacje z Urzędu Pracy nie kończyły się podjęciem stałego zajęcia. Dalej skarżący zwrócił uwagę, że nie miał znacznych oszczędności, a pozycja na wyciągu bankowym dotycząca wpłaty 478.960 zł faktycznie nie była wpłatą, a przeksięgowaniem bankowym kwoty do windykacji, ze względu na wypowiedzenie umowy kredytowej. Podkreślił, gdyby dysponował takimi środkami pieniężnymi, to nie wnosiłby o zwolnienie od kosztów sądowych. Końcowo wyjaśnił, że koszty utrzymania jego rodziny w okresie od kwietnia 2010 r. do grudnia 2011 r. nie przekroczyły 70.000 zł. Natomiast z całości zobowiązań kredytowych, jakimi był obciążony, w wysokości 75.000 zł, do czasu rozwiązania umowy kredytowej przez bank, skarżący spłacił jedynie 27.627,31 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższej regulacji wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się jedynie do wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, gdy informacje przedstawione na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz jego stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takie wezwanie było już skierowane do skarżącego, jednak nadesłane oświadczenia i dokumenty nie usunęły wątpliwości co do jego możliwości płatniczych, czego wyrazem było rozstrzygnięcie wydane przez Referendarza sądowego. Wnioskodawca miał szansę ich wyjaśnienia w treści sprzeciwu, jednakże w ocenie Sądu, przedstawiona przez niego argumentacja nie jest przekonująca, a wręcz zawiera sprzeczne treści. Odnosząc się w pierwszej kolejności do informacji udzielonych na urzędowym formularzu oraz wynikających z dodatkowych dokumentów i oświadczeń, to nie można ich uznać za wiarygodne. Zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy, jego rodzina ponosi miesięczne wydatki w wysokości około 3.000-4.000 zł. Dodatkowo do tej pory spłacane były zobowiązania kredytowe na kwotę 5.000 zł. Wobec tego miesięczne obciążenie budżetu domowego wynosi 8.000-9.000 zł, a źródłem jego finansowania są oszczędności i pomoc rodziny. Wysokość bieżących wydatków może nie budzić wątpliwości, zwłaszcza w przypadku 6-osobowej rodziny, w której troje dzieci jest w wieku szkolnym. Wątpliwości powstają jednak co do deklaracji braku środków i zdolności ich zgromadzenia na potrzeby poniesienia kosztów swego udziału w sprawie, przy możliwości wydatkowania tak znacznych kwot miesięcznych i dodatkowo w sytuacji, gdy oboje małżonkowie od dłuższego czasu nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. Zwrócić należy uwagę, że żona wnioskodawcy nie zdeklarowała jakiegokolwiek przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym od 2009 r. Wnioskodawca natomiast nie uzyskał dochodu w 2009 r., za 2010 r. zdeklarował przychód w wysokości niespełna 3.700 zł (a więc w kwocie, która w 6-osobowej rodzinie i przy zdeklarowanych wydatkach w skali roku nie ma znaczenia), a od kwietnia 2010 r. pozostaje bez zatrudnienia. Wobec tego oboje małżonkowie faktycznie od 3 lat nie uzyskują jakichkolwiek dochodów, a ich jedynym źródłem utrzymania są zgromadzone oszczędności. Mimo to ich miesięczne wydatki pozostają na poziomie średniozamożnej rodziny. Dalej, nie można ustalić, jakie są lub były rzeczywiste obciążenia kredytowe. Wnioskodawca w piśmie datowanym [...] listopada 2011 r. oświadczył, że wynoszą one łącznie 5.000 zł, następnie w sprzeciwie wyjaśniał, że umowa o kredyt, którego rata wynosiła 2.821 zł, została wypowiedziana przez bank i miało to miejsce w sierpniu 2011r. Wypowiedzenie to, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie wynika jednak z żadnego wydruku bankowego ani innych przedłożonych dokumentów. Wypowiedzenie dotyczyło natomiast umowy o limit komfort, przyznanej do zupełnie innego rachunku bankowego – należącego do obojga małżonków. Nie jest to poza tym kredyt w ścisłym tego słowa znaczeniu, tylko rodzaj linii kredytowej przyznanej do rachunku bieżącego, której zabezpieczeniem jest hipoteka na nieruchomości. Dodać trzeba, że skarżący nie wykazał, że wypowiedzenie było skutkiem nieregularnej spłaty powyższej linii kredytowej i było dokonane przez bank. Nie można też uznać za wiarygodne, że kwota limitu komfort została przeksięgowana przez bank do windykacji, jak wyjaśnia skarżący w treści sprzeciwu. Zgodnie z danymi wynikającymi z wydruku bankowego, T. G., jako kontrahent/ płatnik, dokonał przelewu sumy 478.960 zł tytułem wypowiedzenia umowy o limit komfort. Przelew ten został końcowo odnotowany jako wpłata. Wobec tego nie można wysnuć innego wniosku niż taki, że wpłaty tej dokonał skarżący w dniu [...] sierpnia 2011 r. z własnych środków. W żaden inny sposób nie wykazał, że ta kwota w rzeczywistości podlegała windykacji. Mógł to natomiast uczynić poprzez przedłożenie kopii wezwań banku do dokonania wpłaty zaległych zobowiązań, które poprzedzają przystąpienie do ich windykacji, czy też zawiadomienie o jej wszczęciu. Sprzeczne są również informacje odnośnie wysokości zobowiązań kredytowych. W sprzeciwie wnioskodawca podał, ze łączna ich wysokość to 75.000 zł, gdy tymczasem spłacone, czy też – jak wskazuje wnioskodawca – przeksięgowane do windykacji było zobowiązanie w kwocie 478.960 zł. Odnosząc się końcowo do wyjaśnień złożonych w sprzeciwie, dotyczących wydruku szczegółów rachunku kart kredytowej, to w istocie figuruje na nim jako saldo dodatnie 0,00 zł, w pozycji "Dostępne środki" widnieje kwota z wartością ujemną 2.687,12 zł. Karta kredytowa jednakże stanowi formę kredytu, zatem kwota dostępnych środków na jej rachunku zawsze będzie figurowała jako wartość ujemna. Z kolei z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, aby była to kwota wymagająca natychmiastowej spłaty. W każdym razie wszystkie złożone oświadczenia są niespójne, sprzeczne, a tym samym niewiarygodne. W konsekwencji nie mogą stanowić podstawy do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podobne wątpliwości podniesione były w postanowieniu referendarza sądowego, które wprawdzie straciło moc w wyniku wniesienia sprzeciwu, nie można jednak negować istnienia argumentacji w nim zawartej, z którą wnioskodawca się zapoznał i miał szansę uściślić i wyjaśnić sytuację finansową i majątkową swojej rodziny. Tymczasem wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie wprowadziły jeszcze więcej wątpliwości co do jego zdolności płatniczych. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia żądania wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.