I SA/Wr 1497/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. J., A. J. i A. D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, A. J., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jej wynagrodzenie z zatrudnienia wynosi 2.830 zł brutto i od września br. zostało objęte zajęciem egzekucyjnym. Powyższa kwota przeznaczana jest na opłaty i alimenty, które płaci matce w wysokości 1.000 zł. Koszty utrzymania natomiast obejmują wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, łącznie 795 zł, na wyżywienie 600 zł oraz na środki czystości i kosmetyki – 150 zł. Rubryki formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczące stanu rodzinnego, zostały zakreślone. Jako posiadany majątek skarżąca wymieniła dwa mieszkania o powierzchni 26,83 m2 i 34,51 m2. Do wniosku załączona została kopia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z zobowiązaniami w łącznej wysokości 1.033.904.68 zł. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie, skierowane podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2012 r. skarżąca uzyskała ze stosunku pracy i działalności wykonywanej osobiście przychód w wysokości 65.789,64 zł, jej średnie miesięczne wynagrodzenie w PZU w okresie od 1 lipca do 30 września 2013 r. wyniosło 3.461,87 zł brutto. W dniu 4 lipca 2013 r. strona zawarła ugodę z matką w sprawie alimentów, a w sierpniu na wniosek matki Sąd nadał ugodzie klauzulę natychmiastowej wykonalności. Skarżąca nadto przedłożyła dowody bieżących opłat i oświadczyła, iż w okresie od lipca do września 2013 r. nie posiadała lokat bankowych ani kart kredytowych, nie posiada też żadnego środka transportu. Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżąca na obecnym etapie postępowania obowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dwóch sprawach, o sygn. akt I SA/Wr 1497-1498/13, w łącznej wysokości 6.271 zł, solidarnie z matką i bratem. Powyższe okoliczności dają podstawę do uwzględnienia żądania wniosku w części. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ich treścią, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać trzeba instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przytoczona wyżej regulacja stanowi bowiem odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy jest wartość wpisu od skargi, gdyż jest to zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro zaś na skarżącej ciąży (solidarnie) obowiązek ponoszenia tych kosztów równocześnie w dwóch sprawach, zasadne było przyjęcie łącznej kwoty wpisów od obu skarg, wynoszącej 6.271 zł. Kolejna kwestia, która jest brana pod uwagę, dotyczy całego okresu, w którym strona powinna czynić starania w gromadzeniu środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. Datą wyjściową jest tutaj dzień wniesienia skargi – z tym dniem bowiem strona najpóźniej winna się spodziewać konieczności ponoszenia przedmiotowych kosztów. Mając na uwadze powyższe wytyczne oraz wartość wyznaczonego wpisu od skargi, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie jest w stanie uiścić tego kosztu sądowego. Jej miesięczne dochody wynoszą około 2.500 zł i są przeznaczone nie tylko na koszty utrzymania, ale również na alimenty dla matki. Strona nie ma też majątku, z którego mogłaby pozyskać środki na pokrycie wpisu od skargi – posiada wprawdzie dwa mieszkania, lecz jedno zajmuje ona sama, w drugim mieszka jej matka (co wynika z wniosku o prawo pomocy złożonego w niniejszej sprawie przez matkę). Jeśli zaś chodzi o sytuację rodzinną – która również podlega analizie, gdyż wpływa na możliwości płatnicze wnioskodawcy – to zauważyć wypada, iż w sprawie stroną skarżącą są brat i matka skarżącej, których sytuacja finansowa w tym momencie także nie pozwala na uiszczenia wpisu. Zauważyć wypada, że pomimo wezwania, strona nie przedłożyła wydruków historii rachunku bankowego – oświadczyła bowiem, że nie posiadała tylko lokat i kart kredytowych. Jednakże referendarz sądowy przyjął w oparciu o dane zeznania podatkowego i zaświadczenia o wynagrodzeniu, iż zasoby pieniężne na rachunku nie mogą być wyższe niż pozwalałyby na to możliwości finansowe wykazane w wymienionych wyżej dokumentach. Powyższa ocena nie wyklucza jednak możliwości opłacania ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, po pierwsze – w istocie wpis od skargi jest wysoki, po drugie – strony mogły nie spodziewać się konieczności poniesienia tak dużego wydatku. Z drugiej jednak strony, jak wskazano wyżej, wpis od skargi to najwyższy koszt sądowy, zaś strona z pozostałymi skarżącymi winna spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie najpóźniej z datą wniesienia skargi, to jest 23 lipca 2013 r. i w związku z tym czynić oszczędności choćby w kwotach minimalnych. Jeszcze raz zauważyć trzeba, że skarżący ponoszą koszty sądowe solidarnie, co oznacza, że opłacenie poszczególnych kosztów przez jednego z zobowiązanych zwalnia z tego obowiązku pozostałych. Zatem wszyscy skarżący obowiązani są do poczynienia rezerw na ich opłacenie w miarę swoich możliwości, a więc z uwzględnieniem w budżecie domowym wydatków na najbardziej podstawowe potrzeby socjalne. Z powyższych przyczyn odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.