I SA/Wr 1498/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. D. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. J., A. J. i A. D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, A. J., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego wynagrodzenie z zatrudnienia wynosi 1.650 zł brutto. Powyższa kwota przeznaczana jest na opłaty związane z utrzymaniem, które wynoszą łącznie 1.210 zł. Rubryki formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczące stanu rodzinnego i majątkowego, zostały zakreślone. Skarżący wskazał, ze jego rachunek bankowy we wrześniu 2013 r. został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na potwierdzenie przedłożył kopię zawiadomienia o zajęciu, w związku z zobowiązaniami w łącznej wysokości 1.043.751,08 zł. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie, skierowane podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2012 r. skarżący uzyskał ze stosunku pracy i przychód w wysokości 33.521,13 zł, jego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na czas określony ( od 29 lipca do 31 grudnia 2013 r.) wyniosło we wrześniu br. 1.181,38 zł netto. Z wydruków rachunku bankowego wynika, że wynagrodzenie od poprzedniego pracodawcy wynosiło około 1.200 zł netto, w sierpniu pracodawca w likwidacji wypłacił skarżącemu odprawę w wysokości 6.273,90 zł – środki te zostały prawie w całości pobrane w bankomacie przed 1 września 2013 r. Skarżący nadto przedłożył dowody bieżących opłat i oświadczył, iż w okresie od lipca do września 2013 r. nie posiadał lokat bankowych ani kart kredytowych, nie posiada też żadnego środka transportu ani tytułu prawnego do nieruchomości położonej w miejscu zamieszkania. Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżący na obecnym etapie postępowania obowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dwóch sprawach, o sygn. akt I SA/Wr 1497-1498/13, w łącznej wysokości 6.271 zł, solidarnie z matką i siostrą. Powyższe okoliczności dają podstawę do uwzględnienia żądania wniosku w części. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ich treścią, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać trzeba instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przytoczona wyżej regulacja stanowi bowiem odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy jest wartość wpisu od skargi, gdyż jest to zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro zaś na skarżącym ciąży (solidarnie) obowiązek ponoszenia tych kosztów równocześnie w dwóch sprawach, zasadne było przyjęcie łącznej kwoty wpisów od obu skarg, wynoszącej 6.271 zł. Kolejna kwestia, która jest brana pod uwagę, dotyczy całego okresu, w którym strona powinna czynić starania w gromadzeniu środków na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. Datą wyjściową jest tutaj dzień wniesienia skargi – z tym dniem bowiem strona najpóźniej winna się spodziewać konieczności ponoszenia przedmiotowych kosztów. Mając na uwadze powyższe wytyczne oraz wartość wyznaczonego wpisu od skargi, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie jest w stanie uiścić tego kosztu sądowego. Jego miesięczne dochody wynoszą około 1.200 zł i w całości są przeznaczone na koszty utrzymania. Wnioskodawca nie ma też majątku, z którego mógłby pozyskać środki na pokrycie wpisu od skargi. Jeśli zaś chodzi o sytuację rodzinną – która również podlega analizie, gdyż wpływa na możliwości płatnicze wnioskodawcy – to zauważyć wypada, iż w sprawie stroną skarżącą są siostra i matka skarżącego, których sytuacja finansowa w tym momencie także nie pozwala na uiszczenia wpisu. Wprawdzie skarżący uzyskał znaczną kwotę z tytułu odprawy od poprzedniego pracodawcy, którą pobrał z rachunku bankowego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jednakże referendarz sądowy przyjął, iż środki te stanowią ewentualne zabezpieczenie na przyszłość przy perspektywie zatrudnienia na czas określony do końca bieżącego roku. Powyższa ocena nie wyklucza jednak możliwości opłacania ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, po pierwsze – w istocie wpis od skargi jest wysoki, po drugie – strony mogły nie spodziewać się konieczności poniesienia tak dużego wydatku. Z drugiej jednak strony, jak wskazano wyżej, wpis od skargi to najwyższy koszt sądowy, zaś wnioskodawca z pozostałymi skarżącymi winna spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie najpóźniej z datą wniesienia skargi, to jest 23 lipca 2013 r. i w związku z tym czynić oszczędności choćby w kwotach minimalnych. Jeszcze raz zauważyć trzeba, że skarżący ponoszą koszty sądowe solidarnie, co oznacza, że opłacenie poszczególnych kosztów przez jednego z zobowiązanych zwalnia z tego obowiązku pozostałych. Zatem wszyscy skarżący obowiązani są do poczynienia rezerw na ich opłacenie w miarę swoich możliwości, a więc z uwzględnieniem w budżecie domowym wydatków na najbardziej podstawowe potrzeby socjalne (do których z pewnością nie należą wydatki przykładowo na telewizję kablową). Z powyższych przyczyn odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.