I SA/Wr 151/16

PostanowienieWSA we Wrocławiu2018-04-09

Skład orzekający: Barbara Ciołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, biorąc pod uwagę jej niskie dochody, ale także sytuację majątkową i dochody członków jej rodziny (męża i syna)?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Analiza całokształtu sytuacji materialnej i życiowej, uwzględniająca dochody i możliwości finansowe męża oraz syna, a także fakt przekazania przez skarżącą synowi udziałów w spółkach, nie pozwoliła na stwierdzenie spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z koniecznością uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazała na niską emeryturę objętą egzekucją, prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego i pomoc syna oraz córki. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając oświadczenia skarżącej za wybiórcze i poddając w wątpliwość jej rzeczywiste możliwości płatnicze, biorąc pod uwagę sytuację finansową męża i syna. Skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając wydanie postanowienia w oparciu o domysły. Sąd, po uzupełnieniu materiału dowodowego, utrzymał w mocy postanowienie referendarza, uznając, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 151/16, o odmowie przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 151/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 151/16. W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 18.683 zł skarżąca złożyła wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2013 r. jest na emeryturze, która została objęta egzekucją i po potrąceniach wynosi 750 zł. Prowadzi odrębne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie mieszka z mężem od 2013 r., ma z nim ustanowioną rozdzielność majątkową. Skarżącej pomaga syn i częściowo córka, którzy w zamian za opiekę nad dziećmi dokładają do jej utrzymania. Z uwagi na wiek (66 lat) i stan zdrowia, emerytura jest niewystarczająca. Strona zwróciła uwagę, że jest schorowana, wymaga opieki lekarskiej, w związku z czym nie może podjąć dorywczej pracy zarobkowej. Od kilku lat cierpi na [...], wykryto u niej [...], a dodatkowo nasilają się [...], co aktualnie jest przedmiotem diagnostyki lekarskiej. Dotychczas poniosła koszty postępowania przed tutejszym Sądem korzystając ze wsparcia syna i córki, którzy nie mają wystarczających środków na pokrycie dalszych kosztów. Wpis od skargi został opłacony również dzięki pomocy męża, który sam ma kłopoty finansowe z powodu postępowań prowadzonych przez organy podatkowe. Strona nie prowadzi rachunków bankowych, nie posiada też oszczędności. Nie ma innych możliwości opłacenia wpisu sądowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryka dotycząca stanu rodzinnego nie została wypełniona. Skarżąca podała, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jej jedynym dochodem jest emerytura w kwocie 750 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki strona wymieniła: koszty najmu mieszkania w kwocie 200 zł (zwolniona do 31 grudnia 2017 r.), media (e/e, woda, c.o.) w kwocie około 250 zł, koszty leczenia w kwocie 250 zł. Do wniosku załączono kopię decyzji ZUS oraz odcinek z emerytury potwierdzający jej wysokość, kopię dowodu osobistego z adresem zamieszkania, umowę majątkową małżeńską oraz dowody uiszczenia opłat 400 i 410 zł w sprawach I SA/Wr 152/16 i I FSK 908/14, wypłaconych z rachunku syna skarżącej, O.Z. Z dokumentów i oświadczeń złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w latach 2015 i 2016 strona uzyskała przychody tylko z emerytury w kwotach odpowiednio 12.795,12 zł i 12.892,82 zł. Kwota czynszu najmu została obniżona do 200 zł z odroczonym terminem płatności na okres remontu lokalu. Ponownie przedłożono kopię decyzji ZUS z marca 2017 r. o wysokości emerytury, odcinek emerytury za styczeń 2018 r., majątkową umowę małżeńską, a także dokumenty dotyczące leczenia i jego kosztów od czerwca 2008 r. do października 2017 r. Przedłożono także umowę najmu lokalu przy ul. [...] we W., zawartą pomiędzy wnioskodawcą a A. Strona przedstawiła ponadto zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, z którego wynika że na utrzymanie mieszkania przeznacza kwotę 498,39 zł, koszty leczenia to wydatek w wysokości 146,04 zł (grudzień 2017 r.), środki czystości – około 30 zł, środki higieny – około 50 zł. Odnośnie wydatków ponoszonych na wyżywienie skarżąca podała, iż kwota ta uzależniona jest od wysokości środków pozostałych po opłaceniu innych niezbędnych wydatków, minimum zaś wynosi 70 zł. Podała również strona, że korzysta ze wspólnego wyżywienia z rodziną syna, który też pokrywa część wydatków na leczenie (w tym zwłaszcza koszty transportu oraz lekarstw). Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, okoliczność iż wobec skarżącej prowadzone są postępowania egzekucyjne z licznych tytułów na znaczne kwoty, a mąż ma kłopoty finansowe na tle przedstawionych przez stronę danych może poddawać w wątpliwość rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącej. Sytuacja bowiem gdy spółkami zarządzają rodzice mający kłopoty finansowe, a udziały w całości posiada syn, narzuca twierdzenie, iż tak stworzona konstrukcja prowadzenia działalności gospodarczej ma na celu przede wszystkim uniknięcie egzekucji majątku. Tym samym oświadczenia, że strona ma niską emeryturę, wynajmuje mieszkanie i pozostaje na utrzymaniu swoich dzieci zostały ocenione przez referendarza jako wybiórcze. Ponadto przedstawione przez stronę okoliczności świadczą zdaniem referendarza sądowego o tym, iż skarżąca niemal całkowicie pozostaje na utrzymaniu rodziny. Co za tym idzie, nie bez znaczenia dla oceny możliwości skarżącej w opłaceniu wpisu od skargi kasacyjnej jest kondycja finansowa syna, który jest właścicielem dwóch spółek. Skoro zaś strona twierdzi, iż to głównie syn ją wspiera finansowo (córka częściowo), jednak nie ma już środków na opłacenie dalszych kosztów sądowych, winna to wykazać, a nie jedynie zdawkowo podnieść. Następnie wskazał referendarz sądowy, iż ustanowienie rozdzielności majątkowej nie ma znaczenia na potrzeby oceny możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez stronę skarżącą. Stąd też uzasadnione jest poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio męża skarżącej. W związku z tym wskazano, że mąż skarżącej wprawdzie nie jest udziałowcem żadnej spółki z o.o., z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie wynika też, że prowadzi działalność gospodarczą, nadal jednak w dwóch spółkach (A i B) pełni funkcję prezesa zarządu. Nie są znane jego dochody, jednak o możliwościach płatniczych może świadczyć fakt uiszczenia we wrześniu 2017 r. przez R.Z. jako strony w sprawie I SA/Wr 926/17 wpisu od skargi w wysokości 14.248 zł bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, a także to, że jest zastępowany przez doradcę podatkowego (tego samego co stronę skarżącą) zarówno w ww. sprawie, jak i w sprawie I SA/Wr 1279/17. Zwrócił również uwagę referendarz sądowy na fakt, iż skarżąca w latach 1999 – 2013 nabywała i zbywała nieruchomości uzyskując z tego tytułu milionowe obroty, które w jego ocenie zostały zabezpieczone w sposób uniemożliwiający ich egzekucję. W sprzeciwie od tego postanowienia strona podniosła zarzut wydania tego orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciła, że postanowienie to nie zostało wydane w oparciu o materiał dowodowy jaki przedstawiła strona, lecz na przypuszczeniach i domysłach referendarza sądowego. Nie zgodziła się również strona z zarzutem wybiórczego przedstawienia swojej sytuacji materialnej podkreślając, że starała się udzielić wszystkich informacji o które została wezwana, a także tych, które sama uznała za istotne z punktu widzenia zasadności złożonego wniosku. Podniosła, że w piśmie z dnia 21 grudnia 2017 r. przedstawiony został katalog dokumentów na podstawie których referendarz sądowy miał ocenić kwalifikacje do udzielenia prawa pomocy, zaś strona wszystkie te dokumenty w terminie przedłożyła. Jeżeli jednak pomimo tego istniała jakakolwiek wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, to w ocenie strony byłaby w stanie również ją wyjaśnić i dostarczyć stosowne dokumenty. Wyraziła również pogląd, że darowizna w postaci udziałów w spółce mogłaby skutkować obowiązkiem alimentacyjnym ze strony syna, ale pod warunkiem, że obdarowanemu darowizna przysporzyła zyski i dochody przekraczające jego własne potrzeby (z uwzględnieniem potrzeb jego najbliższej rodziny). Podkreśliła, że obdarowany syn wykazał się wdzięcznością poprzez pomoc w finansowaniu jej potrzeb, wspierał ją nie tylko finansowo, ale i emocjonalnie. Zaakcentowała, że koszty opłaty sądowej przekraczają nie tylko możliwości strony, ale także i jej rodziny. W związku z treścią sprzeciwu, Sąd, zarządzeniem z dnia 2 marca 2018 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia informacji istotnych z punktu widzenia oceny wniosku, w tym przede wszystkim o dokumenty potwierdzające sytuację finansową spółek A oraz C, w których udziały strona przekazała na rzecz syna O.Z. oraz o dokumenty potwierdzające wysokość wynagrodzenia jakie syn oraz mąż strony uzyskali w ostatnim roku. Odpowiadając na wezwanie Sądu wnioskodawczyni wyjaśniła, iż udziały w spółce A oraz C przekazała w ramach darowizny na rzecz syna odpowiednio w dniach 8 kwietnia 2013 r. oraz 18 czerwca 2013 r. z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego oraz pogarszający się stan zdrowia. Na tę okoliczność przedłożono kserokopie umów darowizny zawartych w drodze aktu notarialnego. Z przedłożonych dokumentów finansowych spółki C wynika, że na koniec 2016 r. spółka odnotowała przychody netto w kwocie 26.704,62 zł. Na koniec grudnia 2016 r. jej kapitał własny był na poziomie 1. 618.468,69 zł, a kapitał zapasowy wynosił 2.342.000,00 zł. Zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 130.017,12 zł, należności krótkoterminowe 403.532,80 zł. Odnośnie zaś spółki z o. o. A to w świetle przedstawionych dokumentów spółka na koniec 2016 r. odnotowała przychody netto w kwocie 514.946,05 zł. Na koniec grudnia 2016 r. jej kapitał własny był na poziomie 4. 454.184,82 zł, a kapitał zapasowy wynosił 4.097.000,00 zł. Strona skarżąca przedłożyła również PIT–11 syna O.Z. z którego wynika, iż z tytułu zatrudnienia w spółce C w 2017 r. uzyskał on przychód w wysokości 23.700,00 zł, a po odliczeniu kosztów jego uzyskania dochód w kwocie 22.365,00 zł. Oświadczyła, że w ciągu roku podatkowego 2017 r., a także 2018 r. na rzecz O.Z. nie były wypłacane zaliczki na przyszły zysk (dywidendy), ani żadne inne świadczenia zarówno w A, jak i w C. W tym zakresie skarżąca oświadczyła, iż syn ponadto nie otrzymuje innych świadczeń zarówno od spółki C, jak i A Z PIT-11 męża skarżącej (R.Z.) wynika zaś, iż w 2017 r. uzyskał on przychód z tytułu zatrudnienia w spółce A w wysokości 46.227, 44 zł (dochód: 45.226,25 zł), zaś z informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego wynika, że 2017 r. osiągnął przychód (dochód) w kwocie 5.854,08 zł. Wnioskująca przedłożyła również zaświadczenie o wynagrodzeniu uzyskanym przez męża w miesiącach grudzień 2017 r. – luty 2018 r. które wynosiło odpowiednio 7.223, 63 zł, 3.759,77 zł oraz 3.463,86 zł (kwoty netto). Do pisma uzupełniającego wniesiony sprzeciw załączono ponadto informację pośrednika finansowego z dnia 12 marca 2018 r., że skarżąca nie posiada zdolności kredytowej oraz wydruki z kalkulatora kredytowego, które po uwzględnieniu limitu wieku kredytobiorcy (70 lat) wskazują, iż ewentualna rata miesięczna kredytu stanowiłaby kwotę 814,75 zł. Z urzędu należy przyjąć, że skarżąca jest stroną w dwóch, jednocześnie toczących się sprawach w tutejszym Sądzie, zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Wr 127/16 i I SA/Wr 151/16. W obu sprawach odmówiono stronie zwolnienia od kosztów sądowych, w związku z czym 3 sierpnia 2016 r. w kasie Sądu uiszczone zostały wpisy od skarg w łącznej kwocie 52.832 zł. Na obecnym etapie postępowania wpisy od skarg kasacyjnych zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości 26.417 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Jak wynika z akt sprawy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, obejmujący także dokumenty nadesłane przez stronę w następstwie wezwania skierowanego do strony już po wniesieniu przez nią sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2018 r., nie dawał podstaw do uznania, że skarżąca spełnia ustawowe kryteria przyznania jej prawa pomocy. Wymaga przy tym dodania, że przeprowadzona przez Sąd analiza sytuacji majątkowej strony uwzględniała łączne obciążenie wpisami od skarg kasacyjnych w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 151/16 oraz I SA/Wr 127/16. Na wstępie rozważań co do tak przyjętej oceny zaakcentować należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienia NSA: I OZ 468/11 z 6 lipca 2011 r., II OZ 504/11 z 28 czerwca 2011 r. – dostępne internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Zatem, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. W odwołaniu do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi punkt odniesienia dla oceny zasadności wniosku strony wskazać również należy, że funkcjonująca w orzecznictwie sądowym wykładnia przesłanki "uszczerbku utrzymania koniecznego" jakim operuje ten przepis zakłada, że przesłankę tę wyczerpuje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, że nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych w przypadku uiszczenia wymaganej kwoty kosztów sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 706/17, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, udostępnione przez stronę dane nie dają podstaw do formułowania takiej obawy, przy czym, szeroko pojętą zdolność płatniczą strony Sąd rozważał w trzech płaszczyznach, tj. nie tylko finansowym i majątkowym, ale także i rodzinnym. Uzasadnieniem dla wyrażonego stanowiska Sądu są przepisy art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. z których wynika, że w postępowaniu z zakresu prawa pomocy analizowane są dane zarówno o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy, jak i dane o stanie rodzinnym. Powyższe uprawniało Sąd do przeprowadzenia analizy nie tylko sytuacji samej skarżącej, ale także i jej męża oraz syna. Odnosząc się w pierwszej kolejności do ustanowionej między skarżącą a jej mężem rozdzielności majątkowej wyjaśnić należy – o czym była już mowa w poprzednich postanowieniach, zarówno referendarza sądowego jak i Sądu – że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), małżonkowie mają m.in. obowiązek do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Skoro zatem małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, to mąż czy żona ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi także w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast istnienie między małżonkami rozdzielności majątkowej, czy też brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, nie stanowią okoliczności, w których to mąż nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, z 8 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, z 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14 – CBOSA). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Pozostawanie zatem w związku małżeńskim, nawet jeśli tylko formalnie, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11 – CBOSA). Stąd również sytuacja materialno-finansowa małżonka wnioskodawcy wpływa na ocenę możliwości płatniczych w ponoszeniu kosztów sądowych. Za referendarzem sądowym wskazać należy, iż mąż skarżącej nadal piastuje funkcję prezesa zarządu w spółkach A oraz B. Z przedstawionych na etapie sprzeciwu przez stronę dokumentów wynika, że z tytułu zatrudnienia w pierwszym z wymienionych podmiotów osiąga regularne dochody w zmiennych wysokościach (najniższa pensja za luty 2018 r. wynosiła 3.463,86 zł netto). Z urzędu należy również zauważyć, iż w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 926/17 R.Z. bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy uiścił we wrześniu 2017 r. wpis sądowy w wysokości 14. 248 zł. Ponadto, w niniejszej sprawie, w orzeczeniu z dnia 4 lipca 2016 r. utrzymującym w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy Sąd wywiódł, iż w ubiegłych latach, w tym zwłaszcza w roku 2014 mąż wnioskodawczyni prowadził działalność gospodarczą na dużą skalę osiągając z tego tytułu znaczne przychody (w roku 2014 przychód R.Z. z działalności gospodarczej stanowił kwotę 1.030.570,00 zł). Uwzględniając fakt, iż nie są Sądowi znane wydatki jakie miesięcznie na utrzymanie ponosi mąż skarżącej, przywołane powyżej okoliczności pozwalają ocenić jego możliwości płatnicze jako wystarczające do udzielenia stronie, co najmniej częściowego, wsparcia finansowego w pokryciu kosztów jej udziału w niniejszym postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu – niezależnie od powyższego – okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy pozwalają również na stwierdzenie, iż na synu skarżącej spoczywa obowiązek pomocy znajdującej się – wedle argumentów wnioskodawczyni – w trudnej sytuacji majątkowej matki w związku z prowadzonym przez nią sporem sądowym. W przekonaniu tym dodatkowo utwierdziło Sąd przekazanie synowi w roku 2013 udziałów skarżącej w spółce A o łącznej wartości 380.000, 00 zł , jak i udziałów w spółce C o wartości 50.000, 00 zł. W obydwu tych spółkach O.Z. jest jedynym wspólnikiem. Z przedstawionych Sądowi dokumentów wynika również, że syn skarżącej w tytułu zatrudnienia w spółce C w roku 2017 osiągnął dochód w wysokości 22 365, 00 zł. Obydwa wskazane podmioty są aktywne gospodarczo a z wykonywanej działalności osiągają przychody w wysokości 514.946,05 zł (A) oraz 26.704,62 zł (C). Ponadto do spółki A należą nieruchomości, w których zamieszkują rodzice O.Z., tj. mieszkanie we [...] (również siedziba spółki) oraz w [...]. Z akt administracyjnych wynika ponadto, że w roku 2012 skarżąca w drodze darowizny przekazała synowi część działek, które kupowała w celu ich późniejszego zbycia. Mając na uwadze powyższe, Sąd zauważa iż przejęta po rodzicach działalność gospodarcza oraz związany z nią majątek pozwala O.Z. na funkcjonowanie w obrocie gospodarczym i osiąganie z tego tytułu dochodów. Z tych też względów powinien on partycypować w kosztach postępowań sądowych, których stroną jest deklarująca brak środków finansowych matka, w sytuacji gdy postępowania te związane są z prowadzoną przez skarżącą aktywnością gospodarczą, której dorobek stanowi spuściznę jej syna. Nie bez znaczenia bowiem pozostaje fakt, iż przedmiotem niniejszej sprawy są kwestie związane z wykonywaniem przez skarżącą działalności gospodarczej, która to działalność jest aktualnie kontynuowana przez syna skarżącej. Odnotowania wymaga również fakt, iż poza przekazaniem synowi swojego dorobku zawodowego skarżąca wciąż udziela rodzinie syna wsparcia pomagając w opiece nad wnukami. Reasumując, wskazywane przez skarżącą okoliczności otrzymywania niskiej emerytury, braku posiadania majątku i oszczędności, nie mogą – jak tego oczekiwała skarżąca - automatycznie stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Istotna jest bowiem analiza całokształtu sytuacji materialnej i życiowej, w tym tej poprzedzającej złożenie wniosku. Analiza ta, w ocenie Sądu, nie pozwala na uznanie, że skarżąca wykazała w sposób niebudzący wątpliwości przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy. Przyjętej przez Sąd oceny, w świetle właśnie całokształtu sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, nie zmienia przedłożona na wezwanie Sądu informacja o braku zdolności kredytowej skarżącej. Podsumowując stwierdzić należy, że nie zostały wykazane przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie nie może zostać uznane za wadliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło