I SA/Wr 1513/15

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 18 lipca 2016 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu podając w nim, że jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Dołączył zaświadczenie lekarskie i orzeczenie ZUS potwierdzające te dane oraz jego zły stan zdrowia i posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego 6 września 2016 r. wzywające go do złożenia powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularz, skarżący złożył wymagany formularz, w którym podał, że wnosi o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że z uwagi na zły stan zdrowia zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS do dnia 31 marca 2017 r. pozostaje bez pracy, a niniejszy wniosek złożył tylko dzięki pomocy osób trzecich. Opisał szczegółowo swój zły stan zdrowia podkreślając, że nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem, był hospitalizowany, posiada trudności w wykonywaniu podstawowych czynności. W rubryce zawierającej oświadczenie o stanie rodzinnym majątku i dochodach nie wpisał żadnych danych. Ponadto w rubryce zobowiązania i stałe wydatki podał, że obecnie ponosi wysokie koszty rehabilitacji, wymaga stałego nadzoru lekarskiego, częstych hospitalizacji, a wydatki związane z leczeniem wynoszą około 2000 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 października 2016 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i oświadczeń dotyczących jego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów, tj.: oświadczenia o wszystkich osobach zamieszkujących ze skarżącym, źródłach i wysokości dochodu tych osób (należało je też udokumentować), szczegółowego- określonego kwotowo- zestawienia wydatków ponoszonych przez skarżącego ze wskazaniem źródeł ich finansowania, dokumentu potwierdzającego źródło i wysokość dochodu skarżącego; kopii historii rachunków bankowych i lokat bankowych oraz kart kredytowych za okres od lipca do września 2016 r., informacji o posiadanych środkach transportu, oświadczenia o tytule prawnym do nieruchomości podanej jako adres zamieszkania i innych oświadczeń i dokumentów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej pismo Sądu z dnia 20 października 2016 r., mające na celu wykonanie powyższego zarządzenia referendarza sądowego z dnia 19 października 2016 r. oraz koperty zawierającej opisaną przesyłkę wynika, że przesyłka ta była awizowana po raz pierwszy w dniu 24 października 2016 r. , a po raz drugi w dniu 2 listopada 2016 r. Zwrot niepodjętej w terminie przesyłki nastąpił w dniu 10 listopada 2016 r. Skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów i oświadczeń określonych w zarządzeniu referendarza. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), wynika, że ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa i rodzinna skoro nie nadesłał żadnego z dokumentów i oświadczeń określonych w zarządzeniu referendarza z dnia 17 października 2016 r. Zarządzenie to należy uznać za skutecznie doręczone na zasadzie fikcji doręczenia o której mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. Stosowanie zaś do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to jest niemożliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 tego przepisu). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 tego przepisu). W myśl § 4 tego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Skoro strona skarżąca, pomimo dwukrotnego awiza, nie podjęła przesyłki w terminie wskazanym w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyjąć trzeba, iż w niniejszej sprawie zachodzi fikcja doręczenia, o której mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., co oznacza, iż skutek doręczenia nastąpił w poniedziałek 7 listopada 2016 r., a więc z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, licząc od dnia następującego po dniu pierwszego awiza (24 października + 14 dni = 7 listopada 2016 r.). Siedmiodniowy termin do nadesłania dokumentów i oświadczeń upłynął zatem w 14 listopada 2016 r. Skarżący nie wyjaśnił zatem istotnych kwestii mających wpływ na ocenę jego sytuacji finansowej, gdyż nie wskazał co stanowi obecnie źródło jego utrzymania i w jakiej wysokości ponosi wydatki związane z utrzymaniem oraz czy zamieszkuje z innym osobami i w jakiej wysokości osoby te otrzymują dochody. Nie nadesłał tym samym zeznania podatkowego, historii rachunków bankowych, oświadczenia o środkach transportu i o tytule prawnym do nieruchomości. Powyższe nie pozwala w zasadzie na ocenę jak jest sytuacja finansowa skarżącego i czy ma on możliwość poczynienia rezerw finansowych na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Zauważyć należy, że skarżący w toku postępowania sądowego był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, który to pełnomocnik pismem z dnia 28 czerwca 2016r. poinformował Sąd, że pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego zostało odwołane. Oceny dotyczącej niewykazania rzeczywistej sytuacji finansowej i rodzinnej nie zmieniają podniesione we wniosku o prawo pomocy argumenty dotyczące złego stanu zdrowia skarżącego i sprecyzowanie wyłącznie wysokości wydatków na leczenie w kwocie około 2000 zł miesięcznie. Argumenty dotyczące złego stanu zdrowia w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał w żaden sposób innych danych mających wpływ na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie tego wniosku. Ponadto skarżący nie wyjaśnił jakie jest źródło finasowania wydatków związanych leczeniem. Na stronie skarżącej spoczywa zaś obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.