I SA/Wr 1517/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, po odrzuceniu jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniósł o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata). W uzasadnieniu wniosku podał, że z uwagi na bardzo zły stan zdrowia, zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 marca 2014 r., jest całkowicie niezdolny do pracy i do samodzielnej egzystencji. Przedmiotowy wniosek został złożony przy pomocy osób trzecich. Wnioskodawca wymienił liczne dolegliwości i wskazał, że wielokrotnie leczył się neurologicznie i farmakologicznie. W 2013 r. lekarz psychiatra rozpoznał ograniczone uszkodzenie mózgu. W związku z powyższym wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie kierować swoimi sprawami. Na urzędowym formularzu wniosku rubryki dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów nie zostały wypełnione. Natomiast w rubryce dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca wskazał, że obecnie ze względu na zły stan zdrowia ponosi wysokie koszty leczenia i rehabilitacji, miesięcznie wynoszą one około 2.000 zł. Na wezwanie z dnia 11 października 2016 r. obligujące do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), pismem z dnia 3 listopada 2016 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi. Wyjaśnił, że obecnie przebywa na leczeniu i rehabilitacji, księgowa w jego zakładzie jest zatrudniona na ½ etatu i od 2 listopada miała przebywać na urlopie wypoczynkowym. Z kolei żona jest rencistką po trepanacji czaszki. Powyższy wniosek został uwzględniony, a termin przedłużony do 18 listopada 2016 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r., podpisanym przez dyspozytora w A, który nie jest pełnomocnikiem w sprawie, wniesiono ponownie o przedłużenie terminu. Wyjaśniono, że właściciel kamieniołomu [...], D. P., uległ wypadkowi w dniu 11 listopada 2016 r. Obecnie przebywa w szpitalu po przebytej operacji. Do pisma załączono kopię Karty Informacyjnej Izby Przyjęć, z której wynika, że wnioskodawca doznał urazu biodra po pośliźnięciu w domu. Załączono również zaświadczenie o przyjęciu do szpitala w dniu 14 listopada 2016 r. i przewidywanym okresie hospitalizacji 3 tygodni. Do dnia wydania przedmiotowego postanowienia nie przedłożono żadnych dokumentów. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do ich treści, prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższej regulacji, to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Zgodnie z brzmieniem art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Rola sądu/ referendarza sądowego ogranicza się jedynie do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli dane udostępnione na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające dla oceny stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy lub budzą wątpliwości, co wynika z powołanego wyżej art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wnioskodawca wprawdzie wykazał gotowość przedłożenia żądanych w wezwaniu oświadczeń i dokumentów, jednakże jednocześnie składane były wnioski o przedłużenie terminu do wykonania tego obowiązku. Zaznaczyć trzeba, że drugi wniosek został złożony przez osobę nieumocowaną. Jakkolwiek jest to brak formalny pisma, niemniej jednak referendarz odstąpił od wezwania do jego uzupełnienia, gdyż pozostałoby to bez wpływu na ocenę zasadności tego wniosku. Przedmiotem rozpoznania nie są wprawdzie wnioski o przedłużenie terminu, to jednak wypada odnieść się do zawartych w nich argumentacji, gdyż ostatecznie kwestia ta ma wpływ na rozstrzygnięcie co do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć zatem trzeba, że wnioskodawca pierwszy raz został wezwany do przedłożenia oświadczeń i dokumentów pismem z dnia 11 października 2016 r., które zostało doręczone 28 października 2016 r. W odpowiedzi wskazał, że nie jest w stanie zebrać wszystkich dokumentów wyznaczonym terminie 7 dni ze względu na stan zdrowia i urlop księgowej. Kolejnym powodem przedłużenia terminu, który został wyznaczony na 18 listopada 2016 r., był pobyt w szpitalu do 5 grudnia 2016 r. po złamaniu kości udowej. Zwrócić należy uwagę, że wnioskodawca został zobligowany przede wszystkim do uzupełnienia danych, które nie zostały udostępnione na urzędowym formularzu: oświadczenia i osobach wspólnie z nim mieszkających oraz o źródłach i wysokości ich dochodów, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, oświadczenia o posiadanych środkach transportu, oświadczenia o tytule prawnym do nieruchomości położnej w Bielawie przy ul. Wiosennej. Poza tym wezwanie obligowało do przedłożenia zeznania podatkowego za 2015 r., dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy oraz wydruków historii rachunków bankowych. Jak wynika z wyjaśnień wnioskodawcy, kwestia zebrania dokumentów finansowych miała zająć się księgowa, co oznacza, że ten zakres realizacji nałożonego obowiązku nie był zależny od wnioskodawcy i jego stanu zdrowia. Natomiast jeśli chodzi o złożenie oświadczeń, skarżący winien był to uczynić już na etapie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wykonanie tego obowiązku nie wymagało też znacznego czasu. Reasumując, zdaniem referendarza, wnioskodawca był w stanie złożyć żądane oświadczenia i zgromadzić wszystkie dokumenty w drugim zakreślonym terminie. W każdym razie z pewnością do końca roku 2016. Tymczasem do dnia wydania niniejszego orzeczenia, czyli do 5 stycznia 2017 r., skarżący nie udzielił odpowiedzi co do żadnego punktu wezwania z dnia 11 października 2016 r. Brak informacji, które wynikałyby z wymaganych oświadczeń i dokumentów, uniemożliwia z kolei dokonanie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Z danych zawartych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, nie są jednak znane przychody, które z niej uzyskuje, nie wiadomo też jakie ponosi miesięczne wydatki (poza kosztami leczenia w wysokości 2.000 zł) i czy faktycznie nie jest w stanie poczynić oszczędności na pokrycie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć bowiem trzeba, że na podstawie przepisów regulujących instytucję prawa pomocy, przyznanie tego uprawnienia, zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia radcy prawnego czy adwokata, nie jest zależne od stanu zdrowia wnioskodawcy. Jedynym kryterium są tutaj jego możliwości płatnicze, które kształtowane są stanem finansowym, majątkowym i rodzinnym. W tym stanie rzeczy, wobec braku możliwości dokonania oceny możliwości płatniczych skarżącego, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. Wobec tego postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.