I SA/Wr 1525/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant: Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi I. G., J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz radcy prawnego M. W. – M. kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący I. G. i J. G. pismem z dnia [...] r. wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w wysokości 2.180,00 zł. Opodatkowania dochodów w 2011 r. małżonkowie dokonali łącznie. Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania I. i J. G., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., znak [...]odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w wysokości 2 180,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 9,00 zł. Decyzja organu drugiej instancji skierowana była do obojga małżonków. Została odebrana w dniu 10 października 2012 r. osobiście przez J. G. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. wspólną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli I. i J. G. za pośrednictwem organu. Skargę nadali w urzędzie pocztowym w dniu 10 listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, iż trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął w dniu 9 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, jednakże z odmienną argumentacją wobec każdego ze skarżących. Skarga J. G. podlegała odrzuceniu jako wniesiona po terminie. Natomiast skarga I. G. podlegała odrzuceniu jako przedwczesna. Zaskarżona decyzja nie została bowiem skarżącej prawidłowo doręczona i nie weszła wobec niej do obrotu prawnego. W odniesieniu do skargi J. G. przytoczyć należy treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu J. G. w dniu 10 października 2012 r., a zatem ostateczny termin do złożenia skargi przypadał w dniu 9 listopada 2012 r. Skarżący złożył skargę w dniu 10 listopada 2012 r., a więc po upływie trzydziestodniowego terminu na jej wniesienie. W tym stanie rzeczy skarga J. G. jako spóźniona podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jeżeli chodzi o skarżącą I. G., jak wyżej wskazano, decyzja organu nie została jej doręczona zgodnie z przepisami prawa, a więc jej skargę należy uznać za przedwczesną. Wskazać należy, że wspólnie opodatkowani małżonkowie, mogą być jedną stroną wyłącznie w sprawie o ustalenie ich odpowiedzialności podatkowej. Tylko więc w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku, organ jest uprawniony do doręczenia im, jako jednej stronie, jednej decyzji. Przepisy nie przewidują zaś przyznania przymiotu jednej strony wspólnie opodatkowanym małżonkom w innych postępowaniach. W tym również w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej. W rozstrzyganej sprawie, wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowych złożyli oboje małżonkowie. Żądanie złożyli w jednym piśmie, opatrzonym podpisem każdego z nich. Żądanie dotyczyło rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok, w którym dokonali wspólnego opodatkowania. W myśl z art. 133 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej w O.p.) w przypadku, o którym mowa w art. 92 § 3 O.p., jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Z treści art. 92 § 3 O.p. wynika, że małżonkowie wspólnie opodatkowani (...) ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku. W obecnym stanie prawnym jedynym przypadkiem łącznego opodatkowania małżonków jest podatek dochodowy od osób fizycznych. Z przepisów tych więc wynika, że małżonkowie wspólnie opodatkowani są jedną stroną postępowania i wówczas każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Małżonkowie stają się jedną stroną postępowania i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga, ale tylko w wyżej opisanym przypadku odnoszącym się do łącznego opodatkowania. Jedynie w takiej sytuacji organ podatkowy powinien w stosunku do obojga małżonków prowadzić jedno postępowanie podatkowe i wydać jedną decyzję wobec obojga małżonków. Zasada, zgodnie z którą małżonkowie są jedną stroną postępowania, nie dotyczy zatem postępowania w przedmiocie wniosku o zastosowanie ulg podatkowych, gdyż jak wyżej wskazano z treści art. 133 § 3 w zw. z art. 92 § 3 O.p. wynika, że małżonkowie mogą stanowić jedną stronę postępowania wyłącznie w postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikające z łącznego opodatkowania. W związku z powyższym, przyjęta przez organy obu instancji w toku poddanego kontroli postępowania reguła traktowania małżonków jako jednej strony postępowania w przedmiocie ulgi podatkowej, nie ma umocowania w przepisach Ordynacji podatkowej, stanowiąc tym samym naruszenie zasad postępowania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że udział strony w każdym stadium postępowania dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Jeżeli przedmiotem postępowania jest zobowiązanie podatkowe ciążące solidarnie na dwóch podatnikach (lub na większej ilości podatników), każdy z tych podatników powinien uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony. Postępowanie mające za przedmiot zastosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w rozdziale 7a Ordynacji podatkowej, powinno być zatem prowadzone w stosunku do wszystkich wnioskodawców, niezależnie od tego, czy połączyli swe wnioski składając jedno pismo. Oznacza to nie tylko, że sama decyzja powinna być skierowana do tych wszystkich osób, a także im doręczona, lecz również, że wszelkie inne czynności procesowe powinny być dokonywane wobec wszystkich osób będących stronami postępowania podatkowego. Obowiązku tego nie wyłącza oczywiście okoliczność, że osoby te (jak w niniejszej sprawie) zamieszkują pod jednym adresem. Zauważyć należy, że decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. nawet nie określa adresatów decyzji, a jedynie w części wstępnej wymienia wnioskodawców. Decyzję tę - adresowaną "I., J. G." - osobiście odebrał w dniu 10 października 2012 r. J. G., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. W aktach administracyjnych Sąd nie dopatrzył się pełnomocnictwa udzielonego współmałżonkowi przez któregokolwiek z wnioskodawców. Brak jest dowodu doręczenia tej decyzji I. G. - wobec której decyzja nie weszła do obrotu. Jest oczywiste, że dokonanie czynności procesowej przez skarżącą I. G., tj. wniesienie skargi, przed doręczeniem skarżącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W, z dnia [...] r. podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego, nie rodzi skutków prawnych. Przepis art. 53 § 1 p.p.s.a. wymaga bowiem, aby skarga została wniesiona w terminie trzydziestodniowym od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem skarga została wniesiona przed doręczeniem skarżącej decyzji z dnia 8 października 2012 r. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07, zgodnie z którym nie do obrony byłby pogląd o dopuszczalności "wyprzedzającego" dokonywania czynności procesowej wniesienia skargi na decyzję przed jej doręczeniem skarżącym. W tym stanie rzeczy skarga I. G. jako przedwczesna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego ustanowionego z urzędu uregulowane zostały w ww. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. W niniejszej sprawie, zgodnie z §14 ust. 2 pkt 1 lit. c ustanowionemu radcy prawnemu należy się wynagrodzenie w wysokości 240 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwota 55,20 zł tytułem 23 % podatku od towarów i usług. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie wskazanych przepisów, orzekł jak w sentencji postanowienia