I SA/Wr 153/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2013 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych oraz ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący, w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 19.220 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualnie nie posiada żadnych środków finansowych, aby móc opłacić ww. wpis. Nie stać go też na fachową pomoc prawną. Nie ma stałego źródła dochodu i korzysta z pomocy rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z matką, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Matka posiada 535 akcji [...] i uzyskuje dochody z emerytury i pracy w łącznej kwocie 1.800 zł netto. Jako zobowiązania i wydatki wymienione zostały: czynsz najmu 399 zł, energia 125 zł, gaz 45 zł, woda 130 zł, telefon 50 zł, kredyt 76 zł. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że za 2014 r. wnioskodawca uzyskał przychody w wysokości 486.670 zł, w 2015 r. – zeznał wartości zerowe. Jego matka w ww. latach uzyskiwała przychody z emerytury w kwotach odpowiednio 19.690,66 zł i 20.181,69 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście 6.000 zł i 5.500 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 z ostatnich miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej (czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r.), wnioskodawca nie miał żadnych obrotów. Miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 1.675,27 zł (poszczególne wydatki nie zostały skonkretyzowane) i pokrywane są z emerytury i pensji matki oraz z dochodów z prac dorywczych skarżącego w kwotach 200-300 zł. Wnioskodawca oświadczył, że posiada samochód osobowy VW Passat 1.6, rocznik 1998, o wartości 3.700 zł, we współwłasności z matką. Na rachunku bankowym skarżącego związanym z działalnością gospodarczą brak jakichkolwiek operacji, a saldo wynosi 9,47 zł, na rachunku należącym do jego matki odnotowane są wpływy z emerytury, spłata karty kredytowej i ujemne saldo rachunku. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest w tutejszym Sądzie obecnie stroną w dwóch sprawach toczących się równocześnie, w których wpisy do skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 119.220,00 zł. Wskazać też trzeba, że zgodnie z ogólnodostępnymi danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, działalność prowadzona przez skarżącego została zawieszona z dniem 7 sierpnia 2015 r. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwiema konstytucyjnymi regułami. W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w znacznej części. Wnioskodawca z pewnością nie jest w stanie uiścić w całości wpisów od skarg, które należy opłacić równocześnie (stąd należało rozważyć obowiązek ponoszenia kosztów łącznie w obu sprawach). Z kolei mając na uwadze wartości przedmiotów sporu, które opiewają na kilkanaście milionów złotych, można mieć też wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy w zakresie opłacenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Niemniej jednak udostępnione dane dają podstawę do przyjęcia, że wnioskodawca jest w stanie zgromadzić środki na opłacenie swojego udziału w sprawie przynajmniej w części. Mianowicie zauważyć trzeba, że prowadził on samodzielnie działalność gospodarczą przynoszącą bardzo wysokie przychody. Fakt jej zawieszenia, zdaniem referendarza, spowodowany był raczej zamiarem uniknięcia egzekucji należności z tytułu podatku akcyzowego, aniżeli nagłym spadkiem jej dochodowości. Referendarz wywodzi to z danych wynikających z akt sprawy: postępowanie podatkowe w sprawie przedmiotowego podatku wszczęte zostało postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r., a decyzja organu I instancji określająca zobowiązanie podatkowe datowana jest na 24 września 2015 r. Z kolei zawieszenie działalności nastąpiło z początkiem sierpnia 2015 r. Wprawdzie ostatnie przychody wnioskodawca odnotował w 2014 r., nie sposób jednak przyjąć, że nie poczynił stosownych oszczędności. Kwota zeznanych przychodów – ponad 400.000 zł –pozwala natomiast na ich uwzględnienie nawet w roku bieżącym. Poza tym przy takich możliwościach zarobkowych, jakie wykazywał wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą samodzielnie i przy uwzględnieniu jego wieku (ur. w 1971 r.), trudno dać wiarę, że obecnie – nawet z prac dorywczych – jest w stanie zarobić jedynie 200-300 zł. W każdym razie, jakkolwiek dane udostępnione przez wnioskodawcę nie dają jakichkolwiek podstaw do wyliczenia możliwości poczynienia oszczędności, to zdaniem referendarza powyższe uwagi wskazują, że jest on w stanie zgromadzić stosowne środki pieniężne i powinien partycypować w ponoszeniu przynajmniej części kosztów swego udziału w sprawie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.