I SA/Wr 1554/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ryszard Pęk – sprawozdawca Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek \ Asesor WSA Aneta Chołuj Protokolant: Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] SKO [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za lata 1996 – 1998 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 50 (słownie: pięćdziesiąt) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] J. K. wystąpił do Przewodniczącego Zarządu Miasta K. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego oraz o zwrot nadpłaty w opłacie targowej za lata 1996, 1997 oraz dwa pierwsze kwartały 1998 r. wraz ustawowymi odsetkami, pobranej – jego zdaniem – nieprawnie i niezgodnie z uchwałami rady miejskiej wówczas obowiązującymi. W motywach tego wniosku skarżący podniósł, iż każda osoba była zobowiązana do uiszczenia jednej opłaty targowej dziennie niezależnie od zajmowanych miejsc, tymczasem w latach 1996 – 1998 uiszczał opłatę targową od każdego miejsca dzierżawy niezależnie od faktu, że zajmował tylko jeden kiosk handlowy. Dodatkowo wywiódł, iż niezależnie od faktycznego czasu prowadzenia działalności handlowej zobowiązany był z góry do 10-go każdego miesiąca wpłacić zryczałtowaną stałą opłatę targową. Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Przewodniczący Zarządu Miasta K. odmówił stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej pobieranej w latach 1996 – 1998 z tytułu sprzedaży towarów na Hali Targowej A w K. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał na treść uchwał Rady Miejskiej w K., obowiązujących w latach 1996 – 1998, zgodnie z którymi opłatę targową na Hali Targowej A w wysokości [...] dziennie pobierano miesięcznie z góry, do 10 – tego dnia każdego miesiąca w zryczałtowanej wysokości, stanowiącej 20 – krotność dziennej stawki opłaty targowej. Ponieważ – jak podkreślił – organy nadzoru, które jako jedyne uprawnione do badania legalności uchwał podejmowanych przez Radę Gminy nie zakwestionowały zapisów w uchwałach związanych z poborem opłaty targowej na hali to nie było żadnych podstaw do kwestionowania zasadności poboru opłat targowych w latach 1996 – 1998. W dalszych wywodach uzasadnienia organ I instancji przytoczył treść art. 80 § 1 ust. 3 Ordynacji podatkowej, wedle którego prawo do stwierdzenia nadpłaty wygasa w przypadku, gdy podatnik dokonał wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej po upływie 5 lat od dnia, w którym dokonano wpłaty podatku i podkreślił, iż prawo do stwierdzenia nadpłaty w stosunku do J. K. wygasło dla wszystkich wpłat z tytułu opłaty targowej dokonanych do dnia [...]. Nadto wyjaśnił, iż skarżący zawarł z Gospodarstwem Pomocniczym Hala Targowa A umowę dzierżawy miejsca handlowego i zobowiązał się do opłacania czynszu dzierżawnego do dziesiątego dnia każdego miesiąca z góry za dany miesiąc. Z uwagi na fakt, że Dyrektorowi Hali Targowej powierzono inkaso opłaty targowej, a kupcy twierdzili, iż stawki czynszu są zbyt wysokie i nie chcieli się zgodzić na uiszczanie dotykowo opłaty targowej, Dyrektor – wychodząc im naprzeciw – sporządził aneksy do umów dzierżawy i obniżył stawkę czynszu dzierżawnego o wysokość zryczałtowanej miesięcznej opłaty targowej zgodnie z uchwałą o opłacie targowej. Przewodniczący Zarządu Miasta K. oświadczył również, iż opłata targowa, pobierana miesięcznie w zryczałtowanej wysokości, stanowiła tylko dwudziestokrotność stawki dziennej, podczas gdy kupcy handlowali w ciągu miesiąca przez większą ilość dni niż 20 (także w soboty) i w rezultacie płacili mniej, niż gdyby mieli płacić za każdy dzień handlu po [...] dziennie zgodnie ze stawką ustaloną w uchwale. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.K., decyzją z dnia [...] (Nr [...]) uchyliło powyższą decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż wniosek podatnika z dnia [...] był w rzeczywistości wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w opłacie targowej za lata 1996 – 1998, przy czym kwestia ta była uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia inną ostateczną decyzją. Następnie, w odpowiedzi na żądanie skarżącego, zgłoszone w dniu [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] (nr [...]) stwierdziło – z powołaniem art. 247 § 1 pkt 3, art. 248 § i § 2 oraz art. 251 § 1 Ordynacji podatkowej – nieważność swojej decyzji z dnia [...]Nr [...] z uwagi na to, że odwołanie podatnika z dnia [...] dotyczyło odmowy – w formie decyzji – określenia wysokości zaległości podatkowej w opłacie targowej za lata 1996, 1997 oraz pierwsze półrocze 1998 r. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 139 Ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie odwołania od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta K. [...] przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej pobieranej w latach 1996 – 1998 i brak merytorycznego rozstrzygnięcia tej kwestii. Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J.K. z dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] wskazując w uzasadnieniu, iż – stosownie do art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. nr 108, poz. 486 ze zm.) w związku z art. 330 Ordynacji podatkowej – nadpłata nie podlegała zwrotowi po upływie trzech lat od końca roku, w którym powstała, lub gdy nie można ustalić osoby uprawnionej do jej odbioru. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż nadpłata opłaty targowej, uiszczonej w latach 1996 i 1997, nie podlega zwrotowi od dnia 1 stycznia 2001 r., oraz że nie było podstaw do uwzględnienia żądania podatnika w zakresie nadpłaty w opłacie targowej za pierwsze półrocze 1998 r., albowiem w tym okresie opłata targowa nie była już pobierana w formie ryczałtu, lecz w wysokości [...] dziennie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta K. z dnia [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] J. K., wnosząc o ich uchylenie, zwrot nadpłaty w opłacie targowej za lata 1996, 1997 i 1998 r. oraz zasądzenie odszkodowania w wysokości [...], podtrzymał argumentację wywiedzioną w toku postępowania podatkowego, a nadto zarzucił, iż podjęto je z naruszeniem art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art.7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konwencji Praw Człowieka. Nadto skarżący zarzucił, że zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących sprzedaży, prawnopodatkowego charakteru ściąganych opłat oraz sposobu organizacji działania samej Hali Targowej A w K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Nie przesądzając w niczym ostatecznego rozstrzygnięcia należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. nr 153, poz. 1270 – dalej w skrócie p.s.a.). Organ II instancji – rozpoznając odwołanie od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta K. z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej – nie dostrzegł, iż skarżący złożył odwołanie od wydanej w trybie nadzwyczajnym decyzji z dnia [...], stwierdzającej nieważność wydanej w postępowaniu odwoławczym decyzji z dnia [...] uchylającej wspomnianą wyżej decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta K. z dnia [...] i umarzającej postępowanie w sprawie. Stan taki oznacza, iż decyzja z dnia [...] nie jest prawomocna, a tym samym, że przedwczesne było rozpoznanie odwołania od decyzji wydanej w I instancji przez Przewodniczącego Zarządu Miasta K. Dwuinstancyjność postępowania obowiązuje także w odniesieniu do decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (art. 248 § 2 pkt. 2 Ordynacji podatkowej) i jest realizowana przez możliwość złożenia odwołania (art. 221 Ordynacji podatkowej). Dopóki, dopóty nie zakończyło się postępowanie nadzwyczajne (o stwierdzenie nieważności) organ ten nie mógł przystąpić do rozpatrzenia odwołania od decyzji, która była przedmiotem postępowania zwyczajnego. Z podanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz związane z tym orzeczenia o wstrzymaniu jej wykonania i o kosztach postępowania sądowego są uzasadnione treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 p.s.a.