I SA/Wr 1554/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria-Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2017 r., I SA/Wr 1554/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 12 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy postanawia: I. uchylić postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2017 r.; II. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca spółka w odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 grudnia 2016 r. do uiszczenia kwoty 19.884 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podała, że organ podatkowy pierwszej instancji w dniach 18-19 października 2016 r. nadał decyzjom wydanym wobec spółki rygory natychmiastowej wykonalności i dokonał zajęcia rachunków bankowych spółki do wysokości należności podatkowych wynikających z tytułów wykonawczy tj. około 5.500.000 zł. Ponadto zgodnie z przepisami spółka ma zakaz zbywania mienia ruchomego. Taka sytuacja spowodował, iż spółka została zmuszona złożyć do Sądu wniosek o restrukturyzację, aby móc dalej prowadzić działalność, jeżeli wierzyciele spółki, w tym w szczególności wierzyciel podatkowy, wyrażą na to zgodę. W piśmie uzupełniającym z dnia 31 stycznia 2017 r. (k. 74 akt sądowych) spółka podała, że straciła płynność finansową i obecnie nie jest w stanie regulować jakichkolwiek zobowiązań. Z tego powodu bank wypowiedział spółce trzy kredyty i nakazał ich spłatę w ciągu 7 dni od a otrzymania wezwań. Obecnie zadłużenie z tytułu kredytów wobec banku wynosi ok 1,6 min zł, zobowiązania wobec dostawców wynoszą 960.376 zł, zobowiązania z tytułu podatków wynoszą ponad 5,5 mln zł, z tytułu składek na ZUS 64.329 zł, z tytułu zaległych wynagrodzeń 48.137,75 zł. Obecnie spółka ponosi wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości oraz zapłatą bieżących wynagrodzeń dla pracowników w wysokości ok. 36.000 zł, których spółka nie zwolniła, a których utrzymanie jest niezbędne. W tych okolicznościach spółka nie posiada jakichkolwiek środków, aby partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Na wezwanie przedłożono kserokopie: administracyjnych tytułów wykonawczych, pism wypowiadających kredyty, deklaracji VAT za październik, listopad i grudzień 2016 r. Z deklaracji VAT wynika, że podstawy opodatkowania spółki w tych miesiącach wynosiły odpowiednio nieco ponad: 1,7 mln zł, 25 tys. zł i 8 tys. zł. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz wskazał na wielomilionowe obroty osiągane przez spółkę w 2015 i 2016 r. oraz na posiadany majątek. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że straciła płynność finansową, nie prowadzi już działalności gospodarczej, ze względu na zajęcie rachunków bankowych nie może rozporządzać żadnymi środkami, które ewentualnie na te rachunki przychodzą, przy czym spółka zawsze dokonywała płatności wyłącznie za pośrednictwem rachunków, nie ma możliwości sprzedaży majątku ze względu na działania wierzycieli (zajęcia majątkowe). W tych okolicznościach osiągane w przeszłości wielomilionowe obroty pozostają bez znaczenia. Niemożliwe też było zabezpieczenie środków na ewentualne postępowania sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osoby prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Oceniając złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd uznał, że strona wykazała, iż spełnia przesłanki do jej przyznania. We wniosku oraz kolejnych pismach strona podnosiła, że ze względu na zajęcie rachunków bankowych nie rozporządza obecnie żadnymi środkami finansowymi. Te bowiem przekazywane są natychmiast na poczet zobowiązań wynikających z decyzji podatkowych. W ocenie Sądu, podnoszone przez stronę okoliczności zostały wykazane przedłożonymi dokumentami w postaci tytułów wykonawczych oraz pism bankowych, w których wypowiedziano stronie kredyty. Zaprzestanie działalności gospodarczej potwierdzają złożone deklaracje VAT. Wynika z nich, że w miesiąc po zajęciu rachunków bankowych, spółka praktycznie zaniechała sprzedaży. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż strona przed zajęciem rachunków posiadała znaczne możliwości finansowe. Obecnie ich nie posiada i nie jest w stanie partycypować w kosztach procesu w jakimkolwiek stopniu. Nie miała także możliwości w przeszłości zabezpieczenia ewentualnych środków na ten cel. To ostatnie w praktyce musiałoby się wiązać z ukryciem środków w przewidywaniu, iż wierzyciele doprowadzą do zajęcia rachunków bankowych spółki. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.