I SA/Wr 1574/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak Po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 2 Uzasadnienie Izba Skarbowa Wnioskiem z dnia [...] M. W. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł za 1998 r., podkreślając, że czynnie uczestniczył w postępowaniu przed organem kontroli skarbowej. W dniu [...] złożył pismo zawierające zarzuty do prowadzonego postępowania. Na przełomie października i listopada wyjechał w odwiedziny do znajomych i krewnych w Polsce.. Po powrocie dowiedział się, że urząd pocztowy próbował doręczyć mu przesyłkę poleconą, jednakże została ona już zwrócona do nadawcy. Strona uznała, że mogła to być odpowiedź organu na jej pismo z dnia [...]. Mimo podjętych działań strona nie mogła skontaktować się z inspektorem prowadzącym postępowanie w celu uzyskania informacji czego dotyczyła przesyłka. Tymczasem organ I instancji uznał na podstawie art. 150 § 2 fikcję doręczenia decyzji i zakończył postępowanie. Zdaniem strony, nie naruszyła swoim postępowaniem żadnych norm przewidzianych prawem, ponieważ nie zachodził obowiązek powiadamiania organu o zmianie miejsca zamieszkania ani konieczność ustanawiania pełnomocnika dla doręczeń. Wiadomość o wydaniu decyzji strona podjęła w dniu [...], a zapoznała się z jej treścią, po jej odbiorze w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 163 § 2, art. 162 § 1 i art. 216 Ordynacji podatkowej odmówiła M. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w 1998 r. Zdaniem organu strona nie uprawdopodobniła, że nie poniosła winy za uchybienie terminu. Podniósł organ, że odpowiedź na pismo strony z dnia [...] w sprawie zastrzeżeń odnośnie zakresu prowadzonej kontroli została stronie wysłana w dniu [...], również strona jej nie podjęła. Podobna sytuacja miała miejsce w toku postępowania, w przypadku osobistych prób doręczenia stronie dokumentów związanych z postępowaniem przez inspektora, jak również przez pocztę. Telefoniczne próby nawiązania kontaktu z podatnikiem także kończyły się niepowodzeniem. Wszystko to znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Skoro podatnik nie neguje swojego czynnego udziału w postępowaniu, to w przypadku konieczności wyjazdu nic nie stało na przeszkodzie, aby o tym fakcie powiadomił kontrolującego, a obowiązek w tym zakresie wynika z przepisu art. 146 § 1 Ordynacji Sygn. akt ISA/Wr 1574/03 3 podatkowej. Odwołał się organ do orzecznictwa administracyjnego, iż osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli uwiarygodnić stosowna argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie M. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając, że wydane zostało z naruszeniem: art. 25 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm.), podnosząc, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej doręczył stronie decyzję z dnia [...] w dniu [...], a strona złożyła od niej odwołanie w dniu [...], a więc w terminie, a tylko z ostrożności procesowej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania; art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 pkt. 3, art. 150 § 1 pkt. 1, art. 223 § 2 pkt. 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt. 2 i art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, zarzucając, że w postępowaniu w zakresie kontroli skarbowej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a nie przepisy Ordynacji podatkowej, w związku z czym brak jest uzasadnienia prawnego i faktycznego, z którego wynikałaby podstawa dla Izby Skarbowej do orzekania w postępowaniu z zakresu kontroli skarbowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentację, wskazując, że kompetencyjnym przepisem dającym prawo rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej jest przepis art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej, natomiast sposoby rozstrzygnięć w trybie odwoławczym regulują przepisy działu IV rozdziału 15 w art. 220 - 235 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia właściwość Izby Skarbowej do rozstrzygnięcia sprawy. Podkreśliła, że zakończenie postępowania kontrolnego decyzją podatkową skutkuje stosowaniem do trybu odwoławczego przepisów Ordynacji podatkowej. Podniósł organ, że skarżący nie wniósł żadnych zarzutów przeciwko treści zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia [...] skarżący, powtarzając żądanie ze skargi podniósł, że organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, który jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Odwołał się do okoliczności uzasadniających, jego zdaniem, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że decyzję otrzymał w dniu [...] w Urzędzie Kontroli Skarbowej w wyniku podjętych starań, po ustaniu przyczyn, które stanowiły powód niedochowania terminu. Skoro postępowanie z zakresu Sygn. akt ISA/Wr 1574/03 4 kontroli skarbowej jest regulowane w oparciu o ustawę o kontroli skarbowej, w której wskazano, że wszystkie czynności kontrolne odbywają się w siedzibie podatnika lub tam gdzie przechowywane są dokumenty podlegające kontroli, to dokumenty, szczególnie te które nakładają na podatnika obowiązki, winny być doręczane osobiście przez inspektora kontroli podatnikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, bowiem taki zakres kognicji posiada sąd administracyjny z mocy przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdza Sąd, że zawarte w nim rozstrzygnięcie nie narusza prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest postanowienie Izby Skarbowej odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej skarżącemu zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od odchodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w 1998 r.. W przepisie art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie : 1) uprawdopodobnienie braku winy po stronie zainteresowanego, 2) wniesienie prośby o przywrócenie terminu, 3/ dochowanie 7 - dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4/ równoczesne dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin. Zgodnie z treścią art. 162 § 2 Ordynacji termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody stanowiącej przyczynę uchybienia terminu i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu jest wyjątkowym w postępowaniu administracyjnym terminem nieprzywracalnym. Jak wynika z akt sprawy oraz z wniosku o przywrócenie terminu, decyzja, której dotyczy wniosek o przywrócenie terminu do odwołania została doręczona skarżącemu w dniu [...], w drodze doręczenia zastępczego (art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona wniosła w dniu [...]. Do wniosku strona dołączyła odwołanie. Brzmienie cytowanego przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wskazuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić, gdy spełnione zostaną wszystkie określone w nim przesłanki łącznie. Sygn. akt ISA/Wr 1574/03 5 W szczególności przywrócenie takie jest możliwe w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego w orzecznictwie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario przywrócenie terminu jest możliwe wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak, rozdział 10.Terminy - w Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz - B. Adamiak, J, Borkowski - Warszawa 1996, s. 295). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dotrzymaniu terminu była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten nie wymaga udowodnienia faktu. O braku winy po stronie skarżącego można byłoby mówić tylko wtedy, gdyby wystąpiła przeszkoda w złożeniu odwołania w terminie, której skarżący, mimo podjętych starań, nie zdołałby, przy największym wysiłku ze swojej strony, usunąć. Tymczasem, jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, skarżący podnosił, że wyjechał wraz z żoną do znajomych i rodziny w Polsce, nie spodziewając się, że zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie. Po powrocie podejmował próby telefonicznego skontaktowania się z inspektorem prowadzącym postępowanie, jednakże bez rezultatu. Dopiero w dniu [...] po kolejnym telefonie otrzymał wiadomość, że została wydana decyzja, którą odebrał w dniu [...]. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ odwoławczy uznał, w świetle dokonanych ustaleń, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż do niedochodowania terminu doszło bez jego winy. Skarżący nie kwestionuje prawidłowości dokonanego doręczenia. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wyjaśnił, że na przełomie października i listopada 2002 r. wraz z żoną wyjechał w odwiedziny do znajomych i rodziny na terenie Polski. Po powrocie dowiedział się, że urząd pocztowy próbował doręczyć mu przesyłkę poleconą w czasie jego nieobecności i wyjaśnił, że nieodebranie przesyłki poleconej nie było spowodowane jego złą wolą, lecz zbiegiem niefortunnych okoliczności. Sygn. akt ISA/Wr 1574/03 6 Wyjazd skarżącego wraz z żoną do znajomych i rodziny w Polsce, jeżeli był planowany, a tak należy przypuszczać, gdyż skarżący nie wykazywał, aby wyjazd ten był nagły, spowodowany nie dającymi się przewidzieć okolicznościami, winien u strony należycie dbającej o swoje interesy, pociągać czynności mające na celu ochronę jej interesów pod jej nieobecność. Skarżący, należycie dbający o swoje interesy, powinien zawiadomić organ prowadzący postępowanie o zmianie swojego adresu (art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej), albowiem pojęcie "adresu" nie oznacza miejsca stałego zamieszkania lub pobytu, może to być miejsce wykonywania pracy zawodowej, lub też tylko adres dla doręczeń, istotne jest, aby był to adres aktualny, pozwalający na dokonanie czynności doręczenia pism zgodnie z przepisami, ewentualnie powinien pozostawić inny adres dla doręczania mu korespondencji związanej z toczącym się postępowaniem, nic nie stało także na przeszkodzie, aby skarżący ustanowił pełnomocnika dla doręczeń, mimo, iż taki obowiązek go nie obciążał. Z drugiej strony skarżący, po powrocie, po uzyskaniu wiadomości o tym, że urząd pocztowy miał dla niego przesyłkę poleconą, zamiast udać się wprost do organu I instancji w celu odbioru przesyłki, wykonywał wielokrotne telefony do inspektora prowadzącego postępowanie w jego sprawie. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, nie spełnił przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w związku z czym należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co skutkuje, z mocy przepisu art: 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalenie skargi. Nie można podzielić zarzutów skargi podnoszących, że brak jest podstaw do wydania, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, postanowienia stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, jak również zastosowania art. 150 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń, bowiem przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu z zakresu kontroli skarbowej oraz, że skoro w postępowaniu z zakresu kontroli skarbowej wszystkie czynności kontrolne odbywają się w siedzibie podatnika lub tam, gdzie przechowywane są dokumenty podlegające kontroli, to wszystkie dokumenty związane z rozpoczęciem, a także zakończeniem kontroli winny być doręczane osobiście przez inspektora w trakcie kontroli w siedzibie podatnika. Przepis art. 31 ustawy z dnia 28 września 1981 r. o kontroli skarbowej (jedn. t. Dz. U. z 2004r. Nr 8 poz. 65 ze zra.) wyraźnie stanowi, że "W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacja podatkowa". Sygn. akt ISA/Wr 1574/03 7 Wobec braku uregulowania w ustawie o kontroli skarbowej trybu doręczania wydanych decyzji, zgodnie z powołanym przepisem, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Również nie ma racji skarżący podważający uprawnienia Izby Skarbowej do rozstrzygania o kwestii prawidłowości wniesionego odwołania w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. Prawidłowo wskazał organ art. 26 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej jako przepis kompetencyjny, dający izbie skarbowej prawo rozstrzygania w postępowaniu odwoławczym sprawy dotyczącej decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej, a izba, rozstrzygając w trybie odwoławczym sprawy, dokonuje tego w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej regulujące w dziale IV - Postępowanie podatkowe - w rozdziale 15 - Odwołania - w przepisach 220 -223 tej ustawy - sposoby rozstrzygnięć. Przy czym należy zauważyć, że podlegająca rozpoznaniu sprawa dotyczy postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, a nie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tak więc podnoszone zarzuty, jako nie mające oparcia w obowiązujących przepisach prawa, nie mogły zostać uwzględnione. Także zauważyć należy, na co zwróciła uwagę Izba Skarbowa, że niezrozumiałym jest powoływanie się przez skarżącego na przepisy ustawy o kontroli skarbowej dotyczące wznowienia postępowania, podczas gdy przedmiotem kontroli jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania a nie wznowienie postępowania.