I SA/Wr 1574/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, aktualnie posiada liczne zobowiązania w stosunku do organów podatkowych, (urzędów skarbowych, urzędu celnego), nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Zamieszkuje u rodziców i utrzymuje się dzięki ich pomocy. Ponadto od 3 lat cierpi na silny nawrot [...], w związku z czym pozostaje pod stałą kontrola lekarza psychiatry. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych i nie uzyskuje dochodu. Do wniosku załączona została decyzja z września 2007 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą z dniem 31 sierpnia 2007 r., zaświadczenie z października 2007 r. o statusie bezrobotnej z prawem do zasiłku do kwietnia 2008 r., decyzję z kwietnia 2007 r. o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, zaświadczenie lekarskie z 26 stycznia 2009 r. z Poradni Zdrowia Psychicznego z diagnozą reakcji [...] oraz zeznanie podatkowe za 2008 r., z którego wynika, że wnioskująca uzyskała z innych źródeł dochód w wysokości 1.256,10 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień, wnioskująca nie udzieliła odpowiedzi w zakreślonym terminie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, prawo to może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika, że postępowanie dotyczące prawa pomocy prowadzone jest tylko i wyłącznie na wniosek strony skarżącej i to na niej ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i jednoznaczny okoliczności uzasadniających swoje żądanie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego w tym postępowaniu ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Jak wynika z brzmienia powołanego art. 255 p.p.s.a., rozpoznając przedmiotowy wniosek, należy mieć na względzie trzy aspekty: jej sytuację finansową, majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Te kryteria bowiem mają wpływ na możliwości płatnicze, które powinny być wnikliwie zbadane w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy. Konieczność taka jest podyktowana charakterem kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych), będącymi formą daniny publicznej i konsekwencjami, jakie się z tym wiążą. Pamiętać bowiem należy, że jedną z konstytucyjnych zasad, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, jest powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych – zgodnie tym przepisem, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Wnioskująca, w rezultacie nieustosunkowania się do wezwania nie usunęła wątpliwości, które stały się jego podstawą. Natomiast dokumenty załączone do wniosku nie mogły zostać uznane za wystarczające dla oceny jej obecnej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. Przede wszystkim zauważyć należy, że prawie wszystkie dokumenty są datowane na 2007 r. O ile decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej może mieć tutaj znaczenie, o tyle zaświadczenia o statusie bezrobotnej sprzed ponad dwóch lat nie można uznać jako odzwierciedlającego aktualne położenie wnioskującej. Nie wiadomo zatem, czy strona rzeczywiście nie posiada żadnego źródła dochodu, co przykładowo mogłaby wykazać również wyciągami z rachunków bankowych, których nie przedłożyła. Poza tym, brak możliwości zarobkowania nie może być uzasadnione leczeniem się na depresję, nie został natomiast przedłożony żaden dokument wskazujący niezdolność do podjęcia pracy zarobkowej. Skarżąca wskazała, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziców, u których mieszka. Wynika z tego, że prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe, w którym zwykle ponoszone są wydatki miesięczne na utrzymanie domu/ mieszkania, wyżywienie itp. Wydatki te są pokrywane z określonych dochodów. Strona nie podała natomiast ani zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, ani źródła ich finansowania. Powtórzenia w tym miejscu wymaga, że dla rozpoznania wniosku, którego rezultatem ma być zwolnienie od kosztów sądowych i przerzucenie ciężaru ich ponoszenia przez Skarb Państwa, istotne są realne możliwości płatnicze wnioskodawcy, na które ma wpływ między innymi jego sytuacja rodzinna. Należy przez to rozumieć stan majątkowy i finansowy członków rodziny wspólnie ze sobą zamieszkujących, ich wzajemne relacje i możliwość wzajemnej pomocy. Skoro natomiast skarżąca zamieszkuje wspólnie z rodzicami, którzy ją utrzymują, to nie bez znaczenia pozostaje w celu rozpoznania niniejszego wniosku wysokość ich dochodów. Końcowo należy zwrócić uwagę, że wnioskująca wskazała w sprawie jako miejsce zamieszkania adres zupełnie różny od adresu podanego na dokumentach załączonych do wniosku, w tym w zeznaniu podatkowym za 2008 r. W konsekwencji nieudzielania odpowiedzi na wezwanie, nie wyjaśniła tytułu prawnego posiadania nieruchomości znajdującej się pod tym ostatnim adresem, czyli okoliczności, która kształtuje jej sytuację majątkową. Wobec braku powyższych informacji niemożliwe stało się dokonanie oceny rzeczywistych zdolności płatniczych wnioskującej, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § pkt 2 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.