I SA/Wr 1575/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do czerwca 2006 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., E. K. zawarła wniosek o zwolnienie jej od kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Na wezwanie Sądu, skarżąca przedłożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na wymaganym, urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, aktualnie posiada liczne zobowiązania w stosunku do organów podatkowych, (urzędów skarbowych, urzędu celnego), nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani majątkiem. Zamieszkuje u rodziców i utrzymuje się dzięki ich pomocy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada jakiegokolwiek majątku ani zasobów pieniężnych i nie uzyskuje dochodu. Do wniosku załączona została decyzja z 06.09.2007 r. o wykreśleniu z ewidencji z dniem 31 sierpnia 2007 r. prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej (A); zaświadczenie z 19.10.2007 r. o uznaniu skarżącej jako osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku w okresie od 12.10.2007 r. do 11.04.2008 r.; decyzję z 02.04.2007 r. o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług; zeznanie podatkowe za 2008 r., w którym wykazano dochód z innych źródeł w wysokości 1.256,10 zł oraz zaświadczenie lekarskie z 26.01.2009 r. z Przychodni B, z którego wynika, że w związku ze stwierdzeniem u skarżącej reakcji [...], jest ona leczona w tej przychodni od 10.09.1998 r. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień, skarżąca nie udzieliła odpowiedzi w zakreślonym terminie. Postanowieniem z dnia 11.01.2010 r. referendarz sądowy orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia, skarżąca zarzucając błąd w ustaleniach dotyczących jej sytuacji majątkowej, wniosła o jego zmianę i zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wskazała, że swoją dramatyczną sytuację majątkową, zarobkową i osobistą już przedstawiła, popierając ją złożoną dokumentacją lekarską, sądową i skarbową. W odniesieniu do wezwania o nadesłanie dodatkowych dokumentów, oświadczeń i wyjaśnień, oznajmiła, że nie ustosunkowała się do niego w zakreślonym terminie wskutek omyłki i dodała, że większość informacji, o które wnioskował Sąd, zawarta była w przedłożonym wcześniej oświadczeniu. Tytułem uzupełnienia, skarżąca wskazała, że jako bezrobotna zarejestrowana była jedynie w okresie, kiedy przysługiwał jej zasiłek. Ponadto nie posiada żadnych pojazdów, oszczędności ani majątku, w tym nie posiada żadnych nieruchomości (z lokalu przy [...] została eksmitowana w lutym 2008 r.). Wskutek obciążenia wszelkich kont zajęciami komorniczymi nie korzystała z nich, a banki z uwagi na brak wpływów, wypowiedziały umowy na ich prowadzenie. Wobec tego nie może przedłożyć wyciągów bankowych. Skarżąca powtórzyła, że posiada liczne zobowiązania z tytułu należności publicznoprawnych oraz, że zamieszkuje u rodziców emerytów, na utrzymaniu których pozostaje. Dodała, że w wyniku przestępczej działalności konkubenta utraciła cały majątek i zmuszona jest uczestniczyć w postępowaniach sądowych. Podkreśliła, że wobec zawansowanej choroby nie może pracować, chociaż ma wykształcenie wyższe. W ocenie skarżącej, tak opisana sytuacja uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącą równolegle w trzech sprawach, tj. w sprawie niniejszej oraz o sygn. akt I SA/Wr 1573/09 i I SA/Wr 1574/09, w których łączne koszty sądowe na obecnym etapie tych postępowań wynoszą 58.938,00 zł, tytułem wpisu sądowego od skarg (w przedmiotowej sprawie wpis sądowy został wyznaczony na kwotę 3.238 zł). W każdej z wymienionych spraw, referendarz sądowy wydał postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a orzeczenia te stały się przedmiotem sprzeciwu skarżącej. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłata sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że na koszty sądowe składają się opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.), natomiast opłatami sądowymi są wpisy sądowe (art. 212 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów postępowania (w tym kosztów sądowych) jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z regulacją dotyczącą przyznania prawa pomocy, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Tak więc, w świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, a także ustalonego stanu faktycznego, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części. W ocenie Sądu, skarżąca wykazała bowiem, że aktualnie nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego, który wynosi w niniejszej sprawie 3.238,00 zł. Przemawia za tym fakt, że nie ma źródła dochodów oraz nie dysponuje majątkiem, który mogłaby przeznaczyć na finansowanie kosztów sądowych. Ponadto pozostaje na utrzymaniu rodziców emerytów, z którymi mieszka. Posiada także znaczne zadłużenie z tytułu należności publicznoprawnych, co wynika także z akt rozpoznawanej sprawy. Jednakże, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Przede wszystkim trudno jest zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że nie może pracować ze względu na chorobę ([...]). Brak jest bowiem w tym zakresie orzeczenia potwierdzającego niezdolność skarżącej do podjęcia pracy zarobkowej. Negatywnie w tym miejscu należy ocenić zachowanie skarżącej co do faktu posiadania statusu osoby bezrobotnej tylko na czas pobierania zasiłku. Wynika z tego, że skarżąca, rejestrując się w urzędzie pracy, była zainteresowana jedynie pobieraniem zasiłku, nie zaś podjęciem ewentualnie zaproponowanej przez urząd pracy. Tym bardziej, że skarżąca, ze względu na posiadane wykształcenie wyższe, ma zwiększone szanse na znalezienie pracy. Mając zatem powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, orzekł jak w sentencji postanowienia.