I SA/Wr 1580/02

WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek - sprawozdawca Asesor WSA Marta Semiczek Protokolant Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.P. i B. W. - wspólników spółki jawnej "A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2000 r. oddala skargę. Sygnatura akt I SA/Wr 1580/02 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...]Wójt Gminy K. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe mające na celu uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...]wymierzającej podatek od nieruchomości w kwocie [...] i dokonanie prawidłowego wymiaru podatku. Decyzją z dnia [...] (nr [...]) organ I instancji uchylił w całości swoją wcześniejszą decyzję i dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2000 w kwocie [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wspólnicy spółki "A" nie podali w złożonym wykazie nieruchomości - jako gruntów związanych z działalnością gospodarczą - terenów poeksploatacyjnych kopalń na powierzchni ziemi, przed zakończeniem ich rekultywacji. Wykazano je w pozycji "grunty pozostałe". W związku powyższym, organ I instancji przyporządkował ten obszar do gruntów związanych działalnością gospodarczą i ustalił należny podatek. W odwołaniu od powyższej decyzji, podatnicy nie zgodzili się z jej rozstrzygnięciem stwierdzając, że tereny poeksploatacyjne podlegające rekultywacji to tylko część wykazanych przez nich w wykazie nieruchomości "gruntów pozostałych". W pozycji tej znalazły się też grunty, na które składają się: las, ziemia rolna zalesienia wokół wydzielonego terenu hurtowni i na tym obszarze nie prowadzono działalności gospodarczej. Odwołujący się poinformowali ponadto organ odwoławczy, że podjęli już działania mające na celu uzyskanie decyzji o zakończeniu rekultywacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. W konkluzji swego rozstrzygnięcia wskazało na uchwałę 5 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2001 r. (sygn. akt FPK 3/00), w której Sąd orzekł, że w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1997r. grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegające podatkowi od nieruchomości, są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą i podlegają opodatkowaniu stawkami podatkowymi określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych". Sygnatura akt I S.A./Wr 1580/02 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wspólnicy spółki cywilnej (obecnie jawnej) "A" zarzucili decyzji organu II instancji, że jest wadliwa i krzywdząca, a przede wszystkim sprzeczna z prawem - a mianowicie z przepisami art. 5 ust. 1 pkt 7c związku z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu wskazali, że na przedmiotową nieruchomość położoną w Z. [...] o pow. [...], składają się: tereny zabudowane - przemysłowe "Ba" o powierzchni [...] użytki kopalne "K" - o powierzchni [...]. Działalność gospodarcza prowadzona jest tylko na obszarze [...], natomiast pozostała powierzchnia nie jest i nie może być wykorzystywana na cele działalności gospodarczej, ponieważ stanowią ją: nieużytki na wzniesieniach porośniętych lasem i tereny podmokłe po poniemieckiej kopalni nie wykorzystywane od czasów wojny, o pow. [...]; teren zaewidencjonowanego złoża gliny po wojnie i wyrobiska wypełnionego wodą 3 kopalni wyłączonej z eksploatacji od 1996r. o pow. [...]. Twierdzą ponadto, że jako osoby fizyczne, mają prawo decydować jaką powierzchnię gruntów przeznaczają na działalność gospodarczą i ich wola w tym zakresie została rażona w złożonej deklaracji podatkowej. Wskazują przy tym na art. 5 ust. 1 pkt 7c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w którym to ustawodawca przewidział pozycję "grunty pozostałe", a tym samym nie dokonał wyłączenia do wnoszenia opłat w niższej wysokości niż od gruntów faktycznie wykorzystywanych na cele działalności gospodarczej. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, że nie zawiera ona innych faktów aniżeli te, które stały zgłoszone w odwołaniu. Skarżący w dalszym ciągu próbują dowieść, że opodatkowaniu stawką określoną w art. 5 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy, podlegają tylko te grunty, na których faktycznie prowadzą działalność gospodarczą. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy, za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i niezabudowane będące w posiadaniu przedsiębiorcy. Użyte przez ustawodawcę określenie "grunty związane z działalnością gospodarczą" jest pojęciem szerokim i obejmuje również grunty faktycznie nie wykorzystywane na cele tej działalności. Wskazano, że w doktrynie zwraca się też uwagę na fakt, że podatek od nieruchomości nie nawiązuje w swej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. 3 Sygnatura akt I S.A./Wr 1580/02 Decydujące znaczenie ma bowiem to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia, a nie wykorzystywanie tych nieruchomości, i jakie przynosi to efekty (por. R. Mastalski, Glosa do wyroku SN z dnia 18 grudnia 1992r. sygn. akt III AZP 251921) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zauważa nadto, że o ile podatnicy w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy K. nr [...]z dnia [...]nie kwestionowali faktu opodatkowania terenów poeksploatacyjnych kopalń na powierzchni przed zakończeniem ich rekultywacji o pow. [...]stawką przewidzianą dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą, to w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pośrednio to podważają. Twierdzą bowiem, że opodatkowaniu tą stawką podlegają jedynie grunty faktycznie wykorzystywane przez nich na cele działalności gospodarczej o powierzchni [...]. W tym areale nie znalazły się tereny poeksploatacyjne kopalń. Wskazano, że w toku prowadzonego postępowania, organ podatkowy I instancji ustalił, że podatnicy nie posiadają decyzji o zakończeniu rekultywacji, a tym samym teren, na którym prowadzona jest rekultywacja podlega także opodatkowaniu jako grunt związany z działalnością gospodarczą. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. 4 Sygnatura akt I S.A.AA/r 1580/02 Na wstępnie należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kwestię opodatkowania podatkiem od nieruchomości w aspekcie podmiotowym reguluje przepis art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z tym przepisem obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które: 1) są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem, 1) są użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich części, 2) są posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, a także umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa albo z ustanowionego zarządu, 4) posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych. Z kolei w przepisie art. 3 ust. 1 powoływanej ustawy uregulowano kwestię opodatkowania podatkiem nieruchomości z punktu widzenia przedmiotowego. Przepis ten stanowi opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają: 1) budynki lub ich części, 2) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna, 3) grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym, 4) grunty objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz nie sklasyfikowane grunty - jako użytki rolne położone na terenie miast, a także grunty wyłączone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi na cele inne 5 Sygnatura akt I S.A./Wr 1580/02 niż rolnicze lub leśne, z wyjątkiem gruntów, na których przez okres do 2 lat od dnia wydania ostatecznej decyzji administracyjnej wyłączającej te grunty na cele nierolnicze prowadzona jest działalność rolnicza, 5) grunty pod jeziorami, grunty zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych. Organy podatkowe rozstrzygając o kwestii opodatkowania podatkiem od nieruchomości winny więc przede wszystkim ustalić kto jest podmiotem tego podatku i jaki jest przedmiot owego podatku a następnie, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, przyporządkować odpowiednią stawkę podatku. Zgodnie z przepisem art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy określa wysokość stawek podatku od nieruchomości w granicach stawek maksymalnych określonych przez ustawodawcę. Stawki podatku od nieruchomości są zróżnicowane, w szczególności w zależności od przedmiotu opodatkowania. Jednym ze szczególnych przedmiotów opodatkowania są gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna. Definicję legalną takich gruntów zawiera przepis art. 5 ust. 3 powoływanej ustawy. Stanowi on, że za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, a w szczególności: 1) grunty pod budynkami produkcyjnymi, magazynowymi, administracyjnymi, socjalnymi i hotelowymi, 2) grunty pod budowlami i urządzeniami, 3) grunty zajęte na drogi wewnętrzne i place manewrowe, place składowe, zieleńce oraz tereny, na których są lub mają być realizowane zadania inwestycyjne, 4) grunty wyłączone na cele nierolnicze lub nieleśne: a) na skutek prowadzonej działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna albo na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, b) do czasu przywrócenia tym gruntom charakteru rolniczego lub leśnego. Z powyższej definicji legalnej wynika, że kryterium kwalifikowania gruntów, jako związanych z działalnością gospodarczą, ma charakter niejako formalny - odwołuje się bowiem jedynie do samego faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę, abstrahując od tego, w jaki sposób są one przez owego przedsiębiorcę wykorzystywane i czy w ogóle mogą być przez niego wykorzystywane 6 Sygnatura akt I S.A./Wr 1580/02 na prowadzenie działalności gospodarczej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2001 r. wskazano, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 1997 r. grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegające podatkowi od nieruchomości, są z mocy prawa związane z działalnością gospodarczą i podlegają opodatkowaniu stawkami podatkowymi określonymi w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (sygn. akt FPK 3/00, ONSA 2001/1/4) W innym wyroku podkreślono podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i sam już fakt posiadania majątku (...) rodzi powstanie zobowiązania podatkowego (por. niepubl. wyrok NSA z 16 czerwca 2000 r. I S.A./Gd 897/98, LEX nr 44093) Odnosząc się do rozpatrywanej sprawy można jeszcze przytoczyć wyrok NSA z 8 lipca 1997 r. tereny poeksploatacyjne kopalń przed zakończeniem ich rekultywacji są terenami związanymi z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W wyroku tym podkreślono, że zakończenie procesu rekultywacji gruntów nie następuje wskutek protokołu odbioru prac rekultywacyjnych, ale w wyniku wydania decyzji administracyjnej, po wykonaniu obmiaru powykonawczego gruntów (sygn. akt I S.A./Wr 551/96, Wspólnota 1998/3/26). Biorąc pod uwagę zarówno rozwiązania normatywne obowiązujące w roku podatkowym 2000 jak i przytaczane poglądy orzecznictwa sadowego zasadne było obciążenie gruntów należących do skarżącego według stawek przypisanych dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Jedynie na marginesie argumentacji przytaczanej przez skarżącego Sąd wskazuje, że dopiero wprowadzony ustawą z dnia 30 października 2002 r. (Dz.U. nr 200, poz. 1683 - z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2003 r.) przepis 1a ustawy o podatkach lokalnych uzależnił kwalifikowanie gruntów i obiektów budowlanych jako związanych z działalnością gospodarczą od tego, czy są one i mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Przepis w aktualnym brzmieniu nie może być zastosowany w rozpatrywanej sprawie, gdyż dotyczy ona obowiązku podatkowego za 2000 r. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy przepisu art. 147 ustawy - Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.