I SA/Wr 1585/14

Wrocław, dnia 6 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju smarowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.062 zł skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Jest wobec niej prowadzona egzekucja należności w kwocie ponad 5.000.000 zł z tytułu należności publicznoprawnych. Ponadto w wyniku zajęcia przez Urząd Celny w 2011 r. towaru wnioskodawcy o wartości ponad 300.000 zł spółka została pozbawiona możliwości uzyskania zapłaty za ten towar od kontrahenta. Wskazała także strona, że wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kilkadziesiąt skarg, w związku z czym zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej kwocie 49.640 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskującej spółki wynosi 400.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (2013) 444.137,38 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Dodatkowo wnioskująca spółka podała wyniki finansowe za lata 2010 i 2011 r., które były dodatnie i wynosiły odpowiednio 195.307,98 zł i 185.573,46 zł, zaś w 2012 r. odnotowana została strata w kwocie 72.117,31 zł. Wskazano też na egzekucję kwoty 5.000.000 zł z tytułu podatku akcyzowego. Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że za 2012 r. spółka uzyskała przychody netto w kwocie 1.604.787 zł. Na koniec 2013 r. przychody netto ze sprzedaży spółki wyniosły 2.158.659,37 zł, należności krótkoterminowe strony - 1.429.553,96 zł, a jej zobowiązania krótkoterminowe – 1.035.077,32 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2014 r. wartość sprzedanych przez spółkę towarów i usług wynosiła odpowiednio 526.151 zł, 129.108 zł, 0 zł, 10.000zł i 0 zł. W deklaracji VAT za maj 2014 r. wnioskująca strona wykazała kwotę 453.244 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przechodząc do omówienia wniosku spółki, stwierdzić należy, że nie wykazała ona, aby nie była wstanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie i to nawet przy uwzględnieniu konieczności poniesienia podobnego wydatku jednocześnie w kilku innych sprawach. Wymaga bowiem podkreślenia, że spółka w latach 2010 i 2011 odnotowywała znaczne zyski (według bilansu za 2012 r. zyski z lat poprzednich wyniosły 620.972,10 zł) a dopiero w 2012 r. poniosła stratę, jednakże stosunkowo niewielką w porównaniu do wartość osiągniętego przychodu (ponad 1.600.000 zł). Natomiast za 2013 r. odnotowała z powrotem znaczny zysk w kwocie 444.147,38 zł (str. 3 wniosku oraz str. 2 bilansu za 2013 r.). Odnośnie straty za 2012 r wskazać należy, że jej odnotowanie nie jest jednoznaczne z brakiem środków finansowych – wartości takie jak koszty uzyskania przychodu, dochód lub strata są bowiem powiązane wyłącznie z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie stanowią odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. W niniejszej zaś sprawie, spółce na koniec 2012 r. przysługiwały należności krótkoterminowe w wysokości ponad 1.800.000 zł i co istotne przewyższały one wartość zobowiązań krótkoterminowych o ponad 600.000 zł. Spółka powołuje się we wniosku na toczące się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dochodzone maja być zaległości publicznoprawne w kwocie ponad 5.000.000 zł. Pomimo jednak przedstawienia przez nią zestawienia tytułów wykonawczych nie jest wiadome jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane w przedmiotowym postępowaniu. Wiadomo jedynie, z dokumentów przedstawionych przez spółkę, że miało miejsce zajęcie towaru o wartości powyżej 300.000 zł. Jednakże zdarzenie to nastąpiło w 2011 r., czyli trzy lata temu. Z twierdzeń wniosku oraz przedłożonych dokumentów nie wynika, żeby tak odległe w czasie zdarzenie miało realny wpływ na obecną kondycję finansową spółki. Z przedłożonego wykazu postępowań egzekucyjnych wynika, że część z tych postępowań została umorzona z powodu braku składników majątkowych. Jednak przedstawione dokumenty dotyczące wyników finansowych świadczą, że okoliczność prowadzenia wobec spółki egzekucji nie miała istotnego wpływu na jej funkcjonowanie. Z przedłożonego bilansu – sprawozdania aktualnego na dzień 31 stycznia 2013 r. wynika bowiem, że spółka posiadała na wskazany dzień aktywa obrotowe w kwocie 1.479.224,74 zł. Po stronie aktywów znajdowały się także należności krótkoterminowe w kwocie 1.429.553,96 zł. Spółka zatem nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów. Powyższe znajduje dodatkowe potwierdzenie w przedłożonych przez nią deklaracjach VAT-7 za kolejne miesiące 2014 r., z których wynika, że spółka dokonuje nadal opodatkowanej dostawy towarów i usług, niekiedy na znaczne kwoty. Ze wskazanego wyżej bilansu za 2013 r. wynika również, że mimo toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego, dysponuje ona środkami finansowymi pozwalającymi jej na regulowanie wymagalnych należności związanych z bieżącymi kosztami (należności krótkoterminowe w kwocie 1.035.077,32 zł) w tym dokonuje zakupów (należności z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do dwunastu miesięcy – 883.334,89 zł). Wreszcie wskazać trzeba, że według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 r. spółka wykazała przychód na poziomie 2.216.908,26 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 1.772.760, 88 zł. Wskazane wyżej dane, w ocenie Sądu, potwierdzają, że spółka dysponuje środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Jak wcześniej wskazano, spółka podała także, że suma wszystkich należnych wpisów od skarg przed sądami administracyjnymi bliska jest kwocie 50.000 zł. Jednakże, kwoty tej nie sposób uznać za znaczną w relacji do zysku spółki w 2013 r. Nie jest ona także znaczna w relacji do środków obrotowych, którymi spółka dysponowała na koniec 2013 r. Wreszcie wymaga wskazania, że występując o zwolnienie od kosztów spółka nie podnosiła braku zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania na opłacenie kosztów sądowych. Wobec powyższego nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji spółki w oparciu o przedłożoną dokumentacją nie daje podstaw do uznania, że spełniła ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie