I SA/Wr 1591/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej A. O. wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. W formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 i 8 marca 2010 r. skarżąca wskazała, że jej żądanie dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu swojego wniosku podała, że jest osobą samotną, z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie brutto w kwocie 1.317 zł, nie posiada ruchomości ani nieruchomości oraz, że w trybie egzekucyjnym spłaca zobowiązania z kredytu bankowego oraz zaległości podatkowych. Dalej argumentowała, że ma zamiar zaskarżyć wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydane we wszystkich jej 14 sprawach i nie jest w stanie ponieść kosztów wszystkich postępowań toczących się przed Sądem. W odpowiedzi na wezwanie A. O. przesłała do Sądu oświadczenie z dnia 29 marca 2010 r. oraz kserokopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. Z dokumentów tych wynika, że miesięcznie ponosi ona wydatki na swoje utrzymanie w kwocie 1.100 zł, przy dochodzie w kwocie 984,15 (netto), nie posiada lokat w walucie krajowej ani w dewizach, środków transportu, nie korzysta z Pomocy Społecznej i toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. Wbrew informacji zawartej w przesłanym oświadczeniu strona nie przedłożyła do akt sprawy kopii "deklaracji podatkowych złożonych za 2009 r." Z urzędu wskazać należy, że strona skarżąca postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2009 r. w sprawach o sygn. akt od I SA/Wr 1579/09 do I SA/Wr 1592/09 została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, iż w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma uzasadnienie wyżej wskazanego postanowienia z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.