I SA/Wr 16/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej we W. z dnia [.... nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. postanawia: I. uchylić z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2017 r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu; II. zmienić zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2017 r. w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 7.305,00 zł od skargi na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. strona skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie A. S. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania spółka podała, że ma zakaz wyzbywania się majątku, a jej rachunki bankowe zostały zajęte do kwoty około 5.500.000 zł w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Strona wskazała również, że złożyła do sądu gospodarczego wniosek o restrukturyzację, aby móc dalej prowadzić działalność. Dalej strona podała, że w związku z zajęciem rachunków bankowych wszelkie wpłacane kwoty są od razu przekazywane na poczet spornego zadłużenia wskutek czego spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie regulować zobowiązań. Z tego powodu Bank B S.A. dokonał wypowiedzenia wszystkich kredytów spółki, które wynoszą około 1,6 mln zł. W skład majątku spółki wchodzi nieruchomość zakupiona na kredyt oraz pięć samochodów. Zobowiązania wobec dostawców wynoszą 960.376 zł, z tytułu podatków ponad 5.500.000 zł, składek ZUS 64.329 zł, zaległych i niewpłaconych wynagrodzeń 48.137,75 zł. Strona dodała, że obecnie spółka ponosi wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości oraz zapłatą bieżących wynagrodzeń dla pracowników, których nie zwolniła. Wydatki te wynoszą około 36.000 zł. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 100.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za poprzedni rok wyniosła 1.430.377,80 zł. Za ostatni rok obrotowy spółka odnotowała stratę w wysokości -327.964.63 zł. Stan rachunków bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosił - 505.265,28 zł, - 6,95 USD, -12,84 EUR, - 26,10 zł, 23,30 USD, - 13,01 EUR. Ponadto, w skład majątku skarżącej spółki wchodzi nieruchomość przy ul. O. we W. (zakupiona na kredyt) oraz samochody: [...] rok prod. 2007, [...] rok prod. 2008, [...] rok prod. 2004 r., [...] rok prod.2005 oraz [...] rok prod. 2011. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem wynika, że wnioskująca spółka w roku 2015 otrzymała dochód z działalności gospodarczej w kwocie 639.775,46 zł (przy przychodach w kwocie 45.309.549,88 zł), w roku 2016 poniosła stratę w kwocie 327.964,63 zł (przy przychodzie ze sprzedaży w kwocie 35.405.814,83 zł i kosztach 35.748.621,02. Aktywa trwałe na koniec 2015 r. wyniosły 42.312 zł (urządzenia techniczne i maszyny), a na koniec 2016 r. 1.430.377,80 zł i wzrosły o kwotę 1.388.065,80 zł i obejmowały: kwotę 1.338.832,52 zł nieruchomości oraz kwotę 44.013,30 środki transportu i kwotę 47.531,98 zł urządzenia techniczne i maszyny, których wartość w 2015 r. wynosiła 42.312 zł. Zobowiązania długoterminowe wyniosły na koniec 2016 r. 2.388.902,58 zł, a na koniec 2015 r. 333.336,00 zł. Natomiast zobowiązania krótkoterminowe wyniosły na koniec 2016 r. 9.152.559,07 zł a na koniec 2015 r. 2.088.789,82 zł. W bilansie na dzień 31 grudnia 2016 r. wykazano aktywa obrotowe 2.418.819,95 zł, w tym m in. zapasy 18.688,74 zł, należności krótkoterminowe 2.397.690,52 zł, inwestycje krótkoterminowe 2.440,69 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2016 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 1.710.705 zł, 25.547 zł i 8.183 zł, a nabycie towarów i usług wyniosło w tych miesiącach odpowiednio: 1.381.526 zł, 2.555 zł, 16.425 zł. Spółka przedłożyła także wydruk z kont bankowych za okres od października do grudnia 2016 r., z których wynika m in., że np. saldo końcowe na koniec grudnia wyniosło – 505.265,28 zł, - 6,95 USD, - 4,57 EUR a np. na koniec października 2016 r. 5,06 USD (suma WN -226.041,73 USD i suma MA 197.615.00 USD), a np. na koniec października 2016 r. -3,74 EUR (suma WN -161,2180,62 zł EUR i suma MA 134,747,23 zł EUR). Postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r. (doręczonym 8 marca 2017 r.) referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz sądowy podkreślił, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdująca zastosowanie tylko w stosunku do tych podmiotów, które są pozbawione w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. W ocenie referendarza sądowego, do takich podmiotów skarżąca nie należy, albowiem miała ona możliwość pozyskania środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat, co przewiduje § 11 umowy spółki. Analizując przychody spółki za 2015 r. i w 2016 r. referendarz sądowy uznał, że spółka miała możliwość poczynienia rezerw na koszty sądowe w sprawie. Nadto, w ocenie referendarza sądowego, o tym że spółka ma możliwości płatnicze świadczy także fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, co potwierdzają m.in. nadesłane przez spółkę deklaracje podatku VAT za III kwartał 2016 r. z wykazanymi wartościami towarów i usług o odpowiednio 1.710.705 zł, 25.547 zł i 8.183 zł. W sprzeciwie od tego postanowienia (nadanym w dniu 14 marca 2017 r.) skarżąca spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem strony, kwestionowane orzeczenie zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych co do płatniczych możliwości spółki. Podniosła strona, że zakup środków trwałych został sfinansowany kredytami bankowymi. Odnosząc się do zarzutu, że spółka nie zabezpieczyła środków pieniężnych na ewentualne koszty postępowania sądowego strona podniosła, że właśnie takowe środki zabezpieczyła na rachunkach bankowych, ale środki te zostały zajęte i przekazane D. Urzędowi Skarbowemu we W. w ramach czynności egzekucyjnych jakie zostały podjęte wobec spółki. Zarzuciła również strona, że referendarz sądowy niezasadnie informację o stanie finansowym spółki powziął na podstawie przychodów spółki, tj. z pominięciem pozostałych informacji i dochodów, które, w ocenie spółki, świadczą o fakcie całkowitego zaprzestania działalności gospodarczej z uwagi na zajęcie rachunków bankowych. Strona podniosła również, że wspólnicy spółki nie posiadają już dostatecznych środków na wniesienie kolejnych pożyczek dla spółki, albowiem z tego tytułu, co wynika z przedłożonego bilansu spółki, dwoje wspólników wniosło już łącznie 665.000 zł, gdyż spółka posiada szereg nieuregulowanych należności. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżone ww. postanowienie referendarza sądowego, przyjmując w swoim rozstrzygnięciu, że skarżąca spółka nie spełniła przesłanek do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2017 r. utrzymujące w mocy zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, podlegało uchyleniu z urzędu, z uwagi na przyjęcie błędnych okoliczności będących podstawą rozstrzygnięcia. Zastosowanie znalazło zatem uregulowanie zawarte w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze powyższe, Sąd przyjął, wbrew uprzednio zajętemu stanowisku, że na gruncie ukształtowanych w sprawie okoliczności faktycznych odnoszących się do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w podanym wyżej zakresie, należało przyznać skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji Sąd uznał, że sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego jest zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane i wykazane przez skarżącą w formularzu wniosku, załączonych dokumentach, pismach, w tym sprzeciwie, potwierdzają zasadność przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Strona podnosiła w nich, że ze względu na zajęcie rachunków bankowych nie rozporządza środkami finansowymi, gdyż są one przekazywane na poczet zobowiązań podatkowych Naczelnikowi D. Urzędu Skarbowego we W. Ponadto, z uwagi na wdrożone czynności egzekucyjne, nie może rozporządzać majątkiem trwałym. Skarżąca posiada też szereg innych ciążących na niej należności z tytułu m.in. niespłaconych kredytów. Wskazać też trzeba, że zaprzestanie działalności gospodarczej potwierdzają złożone deklaracje VAT. Wynika z nich, że już po zajęciu rachunków bankowych, spółka praktycznie zaniechała sprzedaży. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż strona przed zajęciem rachunków posiadała znaczne możliwości finansowe. Obecnie ich nie posiada i nie jest w stanie partycypować w kosztach procesu w jakimkolwiek stopniu. Nie miała także możliwości w przeszłości zabezpieczenia ewentualnych środków na ten cel, z uwagi właśnie na czynności organu egzekucyjnego. Zwiększenie natomiast ciążących już na spółce wobec jej wspólników należności z tytułu udzielonych pożyczek, o koszty niniejszego postępowania sądowego, również należy uznać za niezasadne, albowiem pogłębiłoby to i tak trudną sytuację finansowo-majątkową spółki. Ubocznie wskazać też należy, że tut. Sąd postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. przyznał skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wr 1554/16. Na koniec, z uwagi na wniosek skarżącej o wyznaczenie dla niej pełnomocnika z urzędu w osobie adw. A. S., przywołania wymaga treść art. 244 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata, wskazanego przez stronę. W tej sytuacji, Sąd przesyłając odpis postanowienia poinformuje właściwą okręgową radę, że skarżąca wskazała ww. adwokata. W tym stanie rzeczy, zmiana przyjętych okoliczności faktycznych dla rozpoznania żądania skarżącej, spowodowała uwzględnienie jej wniosku w całości i wydanie rozstrzygnięcia jak w pkt. I i II sentencji, o czym orzeczono na podstawie art. 165 w związku z art. 260 § 1 i art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.