I SA/Wr 1616/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie ze skargi Ł. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący Ł. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma 21 lat, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z rodzicami i siostrą w wieku 24 lat. Skarżący podał, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, zaś uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł przekracza jego możliwości finansowe. Nawiązując do swojej sytuacji materialnej skarżący wskazał, iż jego rodzice utrzymują się z prac dorywczych za granicą. Ich dochodu skarżący nie jest w stanie wskazać. Siostra skarżącego – M. P. otrzymuje z tytułu umowy zlecenia kwotę około [...] zł i podobnie jak skarżący, studiuje. Zgodnie z wnioskiem, w stosunku do firmy ojca skarżącego prowadzone jest postępowanie upadłościowe, a wartość wierzytelności jest większa niż wartość majątku. Wszelkie środki pieniężne służą pokryciu kosztów związanych z postępowaniem prowadzonym przez syndyka. Skarżący oświadczył, że mieszkanie o powierzchni 70 m2 jest obciążone hipoteką, natomiast nieruchomość gruntowa o powierzchni 800 m2 wraz z budynkami stanowi współwłasność R. N. i objęta jest postępowaniem upadłościowym. Podał, że nie posiada oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej tj. a) odpisu zeznań podatkowych jego i rodziców za 2006 r., b) informacji o wysokość jego dochodów z tytułu prac dorywczych, c) dowodów potwierdzających zajęcie jego majątku przez komornika (syndyka), d) szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego i jego rodziców (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki i inne), e) szczegółowych informacji o posiadanych środkach transportu, f) informacji o korzystaniu z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia [...], w którym ponownie wskazał, że w stosunku do firmy ojca działającej w formie spółki cywilnej prowadzone jest postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację jego majątku, co potwierdził postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. F. z dnia [...] sygn. akt [...]. Ponadto 2 Sygn. akt I SA/Wr 1616/07 wskazał, że likwidacja majątku ojca oznacza likwidację majątku jego rodziny, co spowoduje, że zostaną pozbawieni mieszkania. Podał, że chcąc poprawić sytuację rodziny pracował za granicą, a uzyskane środki finansowe przeznaczył na własne koszty utrzymania. Dodatkowo podniósł argumenty dotyczące problemów z nauką. Wyjaśnił, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentów dotyczących rodziców, w tym PIT za 2006 r., gdyż rodziców nie ma obecnie w kraju. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze wskazaniem, że wnioskodawca nie wykazał jakoby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie mu wnioskowanego prawa. Pismem z dnia [...] (data stempla pocztowego) od w/w orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, iż jest ono dla niego krzywdzące. Zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2008 r. Sąd ponownie wezwał stronę do przedłożenia dowodów pozwalających na ocenę sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, zobowiązując do przedłożenia dokumentów oraz udzielenia informacji, jak w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2007 r. Skarżący zarządzenia Sądu nie wykonał. W piśmie z dnia [...] wskazał jedynie, iż wnosi o rozpoznanie wywiedzionej skargi w trybie ustawy o abolicji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; zwanej dalej u.p.s.a..)w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosowanie do treści art. 245 § 1 u.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 u.p.s.a.). 3 Sygn. akt I SA/Wr 1616/07 Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego na podstawie okoliczności przedstawionych we wniosku o przyznanie wnioskowanego prawa Sąd stwierdził, iż wniosek ten nie może zasługiwać na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż ocena sytuacji majątkowej skarżącego, oceniana przez Sąd w kontekście okoliczności podniesionych we wniosku nie mogła być pełna, a to z uwagi na zaniechanie przedstawienia przez wnioskodawcę informacji, które pozwalałyby na taką ocenę. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż kwestia wysokości osiąganych dochodów przez osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, jak i ponoszonych przez te osoby wydatków, ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie, skarżący jako osoba studiująca w systemie studiów dziennych ma ograniczone możliwości zarobkowe, co nie budzi wątpliwości Sądu. Niemniej, sam fakt studiowania nie może jednak przesądzać o tym, iż skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie, tj. nie jest w stanie ponieść pełnych postępowania, czego wymaga dyspozycja przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Skarżący, jak sam przyznał, pozostaje bowiem nadal na utrzymaniu rodziców. W tej sytuacji, kondycję finansową skarżącego należy rozpatrywać w powiązaniu z dochodami rodziców na których utrzymaniu skarżący nadal pozostaje. W kontekście tym należy podnieść, iż Sąd dwukrotnie wzywał skarżącego do podania wysokości wynagrodzenia rodziców, otrzymywanego przez nich z tytułu prac dorywczych za granicą. Zaniechanie podania przez wnioskodawcę chociażby w przybliżeniu wysokości tych dochodów musi rodzić określone konsekwencje z punktu widzenia zasadności złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, iż Sąd nie neguje, ani nie umniejsza konsekwencji związanych z ogłoszeniem upadłości R. P. (ojca skarżącego) z tytułu 4 Sygn. akt I SA/Wr 1616/07 prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Niemniej, z twierdzeń skarżącego wynika, iż jego rodzice pracują za granicą i osiągają z tego tytułu dochód, zaś skarżący korzysta z części tego dochodu w formie otrzymywanego od rodziców wsparcia finansowego. Wskazanie przez wnioskodawcę wysokości tej pomocy w powiązaniu z ponoszonymi przez niego wydatkami w granicach niezbędnego utrzymania pozwoliłoby Sądowi na ocenę, czy wymagana w sprawie wysokość wpisu od skargi w kwocie 500 zł przekracza możliwości finansowe skarżącego, a tym samym, uprawnia do udzielenia zwolnienia we wnioskowanym zakresie. Sama bowiem okoliczność, podnoszona przez skarżącego, że jego rodzice utrzymują się za granicą z prac dorywczych nie wyklucza przecież możliwości wskazania chociażby w przybliżeniu zarobków z tego tytułu. Z tych względów, Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając jednocześnie, że odmowa zwolnienia od obowiązku opłacenia skargi nie pozbawi skarżącego prawa do Sądu, albowiem strona nie wykazała, że uiszczenie wymaganego wpisu sądowego stanowić będzie uszczerbek w domowym budżecie jej rodziny w stopniu wpływającym na możliwość zaspokojenia potrzeb niezbędnego utrzymania. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. 5