I SA/Wr 162/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 23 czerwca 2014 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez likwidatora, wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dołączonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona zakreśliła żądanie zwolnienia jej od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że - z uwagi na zaprzestanie działalności - nie posiada środków finansowych. Oświadczyła, że wysokość kapitału spółki wynosi 3.929.477,65 zł, wartość środków trwałych 273.819,07 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) 673.884,62 zł. Podała, że stan kont na trzech rachunkach bankowych - na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku - wynosił 4.496,02 zł; 31,13 euro i 43.145,80 zł. Powyższe pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie referendarza sądowego spółka przedłożyła dokumenty, z których wynika, że - na koniec 2013 r. - kapitał własny spółki wynosił 4.603.362,27 zł, zobowiązania krótkoterminowe 1.727.364,97 zł, należności krótkoterminowe 5.565.274,55 zł, wartość środków na rachunkach i w kasie 204.065,30 zł. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. spółka osiągnęła przychód w wysokości 2.652.666,97 zł (zysk - 92.859,47 zł). Do maja 2014 r. przychód netto wyniósł 6.878.214,38 zł, a strata 673.884,62 zł, przy czym wartości te nie wzrosły od marca 2014 r. Na rachunkach bankowych za miesiące od marca do maja 2014 r. odnotowane zostały wpłaty z tytułu zwrotu podatku VAT, wpłaty ze strony A sp. z o.o. oraz wpłaty i obciążenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Saldo na koniec maja wynosiło 4.496,02 zł i 43.145,80 zł. Postanowieniem z 26 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku skarżącej spółki. Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła sprzeciw, w treści którego zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. Zdaniem strony, referendarz dokonał pobieżnej oceny przedłożonego bilansu. Zbadał bowiem część bilansu, która odnosiła się do aktywów, pominął natomiast wykazane pasywa. Podkreśliła, że posiada liczne zaległości, w tym podatkowe, nie ma żadnego majątku ani oszczędności, a wobec niej prowadzone jest postępowanie likwidacyjne. Dodała, że referendarz sądowy mimo prawnych możliwości, nie wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Zarządzeniem z 15 grudnia 2014 r. Sąd wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia formularza urzędowego poprzez wskazanie o ustanowienie jakiego pełnomocnika wnosi. Pismem z [...] stycznia 2015 r. strona złożyła ponownie formularz urzędowy, w którym wskazała, że wnosi o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 9 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek zażalenia na wymienione postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 maja 2015 r. o sygn. akt I FZ 137/15 (sprostowanym w dniu 25 czerwca 2015 r.), uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając w uzasadnieniu, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno zakresu żądania, jak i wszystkich okoliczności obrazujących rzeczywisty i aktualny stan majątkowy oraz możliwości płatnicze skarżącej. Mając na uwadze wskazania zawarte w ww. postanowieniu NSA, pismem z [...] sierpnia 2015 r. wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zaprzestanie z dniem [...] stycznia 2014 r. działalności gospodarczej oraz innych dokumentów wskazujących na sytuację finansowo-majątkową strony. W wykonaniu wezwania, skarżąca spółka przy piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] września 2015 r., przedłożyła bilans na dzień [...] lipca 2015 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] lipca 2015 r. a także decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w G. z [...] grudnia 2013 r., z treści której wynika, że spółka zwróciła się z wnioskiem o wykreślenie z rejestru zakładów nadzorowanych, informując jednocześnie, że zaprzestała działalności z dniem [...] grudnia 2013 r. Z dokumentów finansowych wynika, że skarżąca spółka nie osiągnęła przychodów ze sprzedaży, a koszty działalności operacyjnej wyniosły 44.642,87 zł. Po stronie aktywów wykazano brak środków trwałych i kwotę 130.634,81 zł stanowiącą środki pieniężne w kasie i na rachunkach. Po stronie pasywów wykazano: kapitał własny 116.187, 71 zł, stratę (-) 38.064,58 zł, zobowiązania na kwotę 14.447,10 zł. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 620/13, I SA/Wr 2030/13 i I SA/Wr 2031/13 skarżąca spółka przedłożyła wyciąg ze swojego rachunku bankowego, z którego wynika, że opłaca usługi radcy prawnego, zaś w sprawie I SA/Wr 620/13 reprezentowana jest przez doradcę podatkowego (z wyboru). Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że ponowne rozpoznanie wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy jest skutkiem uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 lutego 2015 r. W konsekwencji, wniosek ten należało rozpoznać z uwzględnieniem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 26 sierpnia 2014 r., ww. orzeczenia NSA i przedłożonych przez skarżącą spółkę dalszych dokumentów źródłowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka (osoba prawna) wniosła o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei według art. 246 § 2 pkt 1) p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Zatem, to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, Sąd uznał, że skarżąca spółka nie wykazała braku możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na koszty związane z jej udziałem na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego (kosztu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia dla pełnomocnika). Zauważyć bowiem należy, że choć skarżąca spółka znajduje się w stanie likwidacji a także wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, to taki stan nie pozbawił jej zdolności wygospodarowania środków na ponoszenie kosztów tej działalności, w tym – jak wynika z akt spraw o sygn. I SA/Wr 620/13, I SA/Wr 2030/13 i I SA/Wr 2031/13 – kosztów obsługi prawnej świadczonych na jej rzecz przez radcę prawnego i doradcę podatkowego. Oznacza to zatem, że skarżąca spółka, pomimo braku wykazania przychodów, posiada środki na ponoszenie kosztów działalności. Ustosunkowując się natomiast do podniesionej okoliczności zaprzestania przez skarżąca spółkę prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] stycznia 2014 r., co potwierdza – zdaniem skarżącej spółki - przedłożona do akt niniejszej sprawy decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w G. z [...] grudnia 2013 r. wskazać należy, że decyzja ta dotyczy jedynie wykreślenia strony z rejestru zakładów, które zajmują się wytwarzaniem produktów pochodzenia zwierzęcego. Ten fakt świadczy o tym, że owy dokument nie ma przesądzającego znaczenia, bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z KRS wynika, że przedmiot działalności skarżącej spółki jest szerszy niż ten, o którym mowa w przytoczonej decyzji, mianowicie: uprawa zbóż, drzew owocowych, działalność usługowa wspomagająca produkcję rolną, wytwarzanie energii elektrycznej i inne. Dalej podkreślić trzeba, że skarżąca spółka na dzień [...] lipca 2015 r. posiadała kwotę 130.634,81 zł stanowiącą środki pieniężne w kasie i na rachunkach. Nie ulega więc wątpliwości, że kwota ta mogła posłużyć sfinansowaniu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez podmiot do tego uprawniony. Przy czym w kwestii żądania strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zaznaczyć należy, że wystąpiła, określona w art. 246 § 3 p.p.s.a., przesłanka wykluczająca uwzględnienie tego żądania. Zgodnie z tym przepisem adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym nie ustanowionym na podstawie przepisów o prawie pomocy. Tymczasem z akt sprawy o sygn. I SA/Wr 620/13, I SA/Wr 2030/13 i I SA/Wr 2031/13 wynika, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym i doradcą podatkowym z wyboru. Wskazane powyżej okoliczności faktyczne sprawy przyjęte dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie dają zatem podstaw do uznania, że skarżąca spółka spełniła przesłankę określoną w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.