I SA/Wr 1621/06

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...]w przedmiocie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek miesięcznych na ten podatek postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 400,00 zł (czterysta złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, iż w jego przypadku przyznanie w/w ulgi jest uzasadnione. Argumentował, że jest zatrudniony na 1/2 etatu, otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł brutto (714 zł netto), z czego 304 zł stanowi zajęcie komornicze. Dodał, iż ma na utrzymaniu niepracującą żonę i syna (studenta studiów stacjonarnych), który otrzymuje stypendium wynoszące 260 zł. Dodał, że korzysta z pomocy rodziny (siostry), która pomaga mu w utrzymaniu mieszkania. Z informacji o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem oraz że nie posiada żadnego majątku. Skarżący przedłożył także dodatkowe informacje i dowody dotyczące jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie części należnych kosztów sądowych. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, iż jej sytuacja charakteryzuje się ubóstwem - a tylko taka sytuacja, co wskazano wyżej, może być podstawą dla przyznania prawa pomocy. Z akt sprawy nie wynika także, aby strona korzystała ze wsparcia instytucji państwowych, należnego osobom znajdującym się w niedostatku, np. z Pomocy Społecznej. Za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym przemawia to, że uzyskuje on dochody z pracy. Poza tym korzysta z pomocy rodziny (siostry), która ponosi koszty jego opłat za mieszkanie i media. Na okoliczność posiadania przez skarżącego środków finansowych - poza wykazanymi (możliwości pozyskania środków) wskazuje pośrednio także fakt, że skarżący nie skorzystał z kwalifikowanego pełnomocnika przyznanego mu przez Sąd (doradcy podatkowego), ustanawiając, celem sporządzenia skargi kasacyjnej, własnego pełnomocnika w osobie adwokata. W następstwie powyższego Sąd cofnął skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Biorąc jednak wzgląd na obecne - wykazane - możliwości finansowe strony, Sąd stwierdza podstawy dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - wpisu od skargi kasacyjnej, w części przekraczającej kwotę 400,00 zł (czterysta złotych). Zdaniem Sądu strona jest w stanie zgromadzić środki i uiścić tytułem należnego od skargi kasacyjnej wpisu kwotę 400,00 zł, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Tym bardziej, że tytułem wpisu od tej skargi skarżący uiścił już kwotę 150,00 zł - do zapłaty pozostała więc kwota 250,00 zł. Dokonując rozstrzygnięcia w sprawie Sąd wziął także wzgląd na okoliczność, że koszty sądowe winny być ponoszone z innymi niezbędnymi wydatkami. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.