I SA/Wr 1629/04

WyrokWSA we Wrocławiu2006-06-05

Skład orzekający: Andrzej Szczerbiński, Ludmiła Jajkiewicz, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność przepisu Ordynacji podatkowej, który wszedł w życie po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność przepisu Ordynacji podatkowej, który wszedł w życie po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Decyzja, której wznowienia żądano, nie mogła być oparta na przepisie, który nie istniał w chwili jej wydawania. Ponadto, sąd stwierdził, że inne przesłanki wznowienia postępowania, takie jak fałszywe dowody czy nowe okoliczności, nie zostały wykazane.
Stan faktyczny
Skarżąca M. L.-S. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego określenia jej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność art. 24b Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe odmówiły wznowienia, uznając, że nowe przepisy nie mają zastosowania do postępowań zakończonych przed ich wejściem w życie, a także że orzeczenie TK nie dotyczyło podstawy pierwotnego rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła organom brak ustosunkowania się do przesłanek wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. L.- S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]Nr PD [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998, zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]o nr [...]utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. o nr [...]odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998 r. oraz zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę w tym podatku. Skarżąca M.L. – S. pismem z dnia [...]zwróciła się o wznowienie postępowania w sprawie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998, wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2004 r., stwierdzające niekonstytucyjność art. 24b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – w skrócie o.p. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji odmówił wznowienia postępowania uznał, bowiem iż art. 240 o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., umożliwiający wznowienie postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność, nie ma zastosowania do postępowań zakończonych przed tą datą. Jako podstawę prawną wskazał art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) – w skrócie ustawa z dnia 12 września 2002 r., zgodnie, z którym żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, to jest przed 1 stycznia 2003 r. Podobne stanowisko zajął organ II instancji uzasadniając dodatkowo, iż przyczyną nie uwzględnienia (w decyzji Urzędu Skarbowego W. – Ś. z dnia [...] o nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Izby Skarbowej we W. z dnia [...]o nr [...]w sprawie określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998) kwoty "renty" odliczonej przez podatniczkę w zeznaniu podatkowym za rok 1998 r. nie była przesłanka, o której mowa w art. 24b § 1 o.p. a jedynie brak wykazania przez skarżącą w sposób przekonywujący przyczyny dokonanego przysporzenia, na podstawie umowy renty, na rzecz swojej matki. W konsekwencji, czego organ uznał, iż strony zawarły umowę darowizny. Skarżąca w skardze z dnia [...]wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciła brak ustosunkowania się w decyzji do przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1, 2 i 5 o.p., co, zdaniem skarżącej, budzi podejrzenie stronniczego podejścia do zagadnienia. Ponadto podniosła, iż cel renty został wyraźnie określony – kwota miała być przeznaczona na opiekę lekarską, pobyt w sanatorium, zakup leków oraz na zabiegi usprawniające. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę z dnia [...]r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji zauważenia wymaga fakt, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] i dotyczyło postępowania zakończonego w 2002 r. wydaniem decyzji. Ponieważ skarżąca jako podstawę wniosku wskazała orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność art. 24b § 1 o.p., to kwestią wymagającą przesądzenia jest to czy do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 240 o.p. w brzmieniu obowiązującym do końca roku 2002, czy też w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Jest to o tyle istotne, iż w stanie prawnym obowiązującym do końca roku 2002 art. 240 o.p. nie zawierał regulacji pozwalającej na wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Z drugiej strony, przepisy dotyczące wznowienia postępowania, mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, dopuszczające możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Tak, więc przyzwolenie do stosowania nowej regulacji do spraw zakończonych pod rzędami dotychczasowej regulacji należy poszukiwać w przepisach przejściowych ustawy nowelizującej z dnia 12 września 2002 r. Zgodnie z art. 24 tej ustawy żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed 1 stycznia 2003 r. - czyli przed jej dniem wejścia w życie - podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie wskazanych zmian. Przepis art. 24 powyższej ustawy nie dotyczy jednak wznowienia postępowania, a tylko postępowań uregulowanych w rozdziałach 18 i 19 Ordynacji podatkowej. Tak, więc do postępowania o wznowienie postępowania, wszczętego po 1 stycznia 2003 r., stosuje się przepisy obowiązujące po tej dacie. Stąd też stanowisko organów podatkowych obu instancji w tej kwestii jest nieprawidłowe. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, rozstrzygając sprawę, organ podatkowy trafnie ocenił, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2004 r., sygn. akt K 4/03, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, po pierwsze, gdyż podstawą rozstrzygnięcia było przyjęcie przez organ braku kauzy ustanowienia renty na rzecz matki skarżącej, po drugie, orzeczenie Trybunału stwierdzało niekonstytucyjność przepisu wprowadzonego w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. a więc po wydaniu decyzji wymiarowej. Oznacza to, że decyzja, której wznowienia żądała skarżąca, nie mogła być oparta o przepisie nieistniejącym w chwili jej wydawania. Tak więc, zdaniem Sądu, od samego początku istniała przesłanka niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 8 o.p. Orzeczenie Trybunału nie może też potwierdzać zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 1, 2 i 5 o.p., to jest dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, decyzja wydana została w wyniku przestępstwa oraz wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Jak sama skarżąca podniosła argumentacja i dowody w sprawie, istniały i były znane organowi w chwili podejmowania decyzji wymiarowej. Stąd też dokonana przez organ w sposób odmienny (od skarżącej) ocena zgromadzonego materiału nie może stanowić przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego z tego powodu. W żadnym przypadku nie można także uznać, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z przyczyn podanych w art. 240 § 1 pkt 1 i 2 o. p. Okoliczność popełnienia przestępstwa czy istnienia fałszywych dowodów nie została poparta orzeczeniem sądu lub innego organu stwierdzającym sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Poza tym przyjęcie takiego założenia niweczyłoby dotychczasowe twierdzenia skarżącej, co do charakteru umowy a tym samym potwierdzałoby, choć z innego powodu, słuszność zajętego prze organ stanowiska. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, brak odniesienia się przez organ w decyzji do przesłanek wznowienia postępowania, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 1, 2 i 5 o.p nie czyni decyzji na tyle wadliwej aby zachodziła konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wobec braku przesłanek do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 upsa, ją oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło