I SA/Wr 1629/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 28 września 2015 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2015 r. skarżąca M. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W jego uzasadnieniu wskazała, że z uwagi na poniesioną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stratę za rok 2014 w kwocie 84.905,50 zł, obecny brak dochodów i utrzymywanie się dzięki pomocy rodziców, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz, że nosi się z zamiarem likwidacji działalności gospodarczej i wyjazdu z Polski w celach zarobkowych. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w roku 2013 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 40.531,44 zł przy przychodzie w kwocie 806.053,01 zł, w roku 2014 poniosła stratę w kwocie 84.905,40 zł przy przychodzie 557.769,26 zł, natomiast w drugim kwartale 2015 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 71.512 zł. Z urzędu wskazać trzeba, że prawomocnym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. Sąd odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania M. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego skarżąca zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. Wskazała, że obecna sytuacja materialna nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W jej ocenie, to ujemny wynik w prowadzonej działalności powinien być kryterium decydującym dla przyznania prawa pomocy. Wskazała również wnioskująca strona na zabezpieczeniu na jej majątku z tytułu zobowiązania podatkowego oraz odsetek za zwłokę kwoty około 2.000.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła do akt dokumenty z których wynika, że w trzecim kwartale 2015 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 81.029 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 87.087 zł, natomiast w okresie od dnia 1 stycznia do 31 października 2015 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w kwocie 20.515,35 zł przy przychodzie w kwocie 283.456,25 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika), gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo. Istotne jest również zastrzeżenie, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego (kosztów sądowych oraz kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego). Pamiętać trzeba, że jest to kolejne żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone przez skarżącą w niniejszej sprawie. Poprzedni jej wniosek (także dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego) został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r. Przedstawione wyżej stanowisko Sądu znajduje poparcie zarówno w dokumentach, które przedstawiła na poparcie poprzedniego wniosku jak i dla poparcia aktualnego wniosku. Materiał ten uznać należy za wystarczający do stwierdzenia, że także na aktualnym etapie postępowania przyznanie wnioskującej stronie prawa pomocy jest niezasadne. Skarżąca upatruje słuszności swego żądania w okolicznościach, które uprzednio legły już u podstaw negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Zarazem nie przedstawia powodów, które obecnie miałyby wpłynąć na zmianę oceny wyrażonej w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2014 r. Nowa okoliczność, tj. poniesienie straty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej strony, nie spowodowała znaczącej zmiany skali prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i wielkości kwot pieniężnych, jakimi w ramach jej prowadzenia dysponuje ona. W sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej strony w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Istotne dla powyższej oceny jest to, że ujemny wynik prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich 22 miesięcy nie doprowadziło do zaprzestania jej prowadzenia przez skarżącą. Nadal prowadzi ona tę działalność, i to pomimo zajęć egzekucyjnych na jej majątku, licząc się ze znanym jej już ryzykiem poniesienia straty. Dlatego ta nowa okoliczność nie może wpłynąć na zmianę oceny spełnienia w sytuacji materialnej wnioskującej strony przesłanki przyznania jej prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy także zaznaczyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W tym stanie rzeczy Sąd ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy ani w całości ani w części i w konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa, postanowił jak w sentencji.