I SA/Wr 1638/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A S. A. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi A spółki akcyjnej z siedzibą w L. (dalej: spółka, strona skarżąca) było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej także: organ podatkowy, organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) stwierdzające, że wniesione przez spółkę odwołanie od decyzji Burmistrza P. z dnia [...] marca 2015 r. (nr [...]) wydanej w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, organ podatkowy przyjął, że ww. decyzja Burmistrza P., zawierająca prawidłowe pouczenie o prawie i terminie jej zaskarżenia, została doręczona spółce w dniu 3 kwietnia 2015 r., co potwierdził pracownik tej spółki swoim podpisem i pieczęcią firmową na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Liczony od tej daty 14-dniowy termin na wniesienie odwołania do organu drugiej instancji upływał, wedle ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w dniu 17 kwietnia 2015 r. Konfrontując przyjętą przez organ podatkowy datę końcową w jakiej skutecznie można było wnieść odwołanie (17 kwietnia 2015 r.) z datą, w której pełnomocnik spółki nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji Burmistrza P. (20 kwietnia 2015 r.) organ ten stwierdził, że wniesiony środek zaskarżenia od decyzji wymiarowej został złożony trzy dni po upływie ustawowego terminu o jakim mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., a w konsekwencji brak było również podstaw do merytorycznego zajmowania się zarzutami odwołania. Stanowisku swojemu organ dał wyraz w powołanym na początku postanowieniu z dnia [...] lipca 2015 r. powołując tam przepisy art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."). W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa: - art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 144, art. 145 i art. 151 O.p. poprzez błędne uznanie prawidłowości doręczenia w dniu 3 kwietnia 2015 r.; - art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 217 § 2 O.p. poprzez nieuprawnione i dowodowo niewykazane stwierdzenie, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu; - art. 368 § 1 kodeksu spółek handlowych w zw. z art. 38 kodeksu cywilnego poprzez nieuprawnione przyjęcie, że odbierający decyzję pracownik był upoważniony do odbioru korespondencji, pomimo że nie otrzymał w tym zakresie stosownego umocowania przez właściwy organ skarżącej spółki. W rozwinięciu zarzutów skargi pełnomocnik strony podniósł, że pracownik spółki (W. S.), który odebrał w dniu 3 kwietnia 2015 r. kierowaną do spółki korespondencję (decyzję z dnia [...] marca 2015 r.), umieszczając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru swój podpis i pieczęć firmową spółki, nie był osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, a zatem dokonane do jego rąk doręczenie należy uznać za bezskuteczne. W konsekwencji zaś także należało przyjąć, że decyzja z dnia [...] marca 2015 r. nie weszła do obrotu prawnego, a zatem, w sprawie nie rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania o jakim mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Tłumacząc okoliczności odbioru korespondencji pełnomocnik podniósł, że odebranie w dniu [...] kwietnia 2015 r. decyzji przez W. S. miało charakter przypadkowy (incydentalny) i nastąpiło podczas nieobecności osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w spółce, tj. B. J.. Jak dalej wyjaśniono w skardze, zgodnie z obowiązującym w spółce regulaminem organizacyjnym, podczas nieobecności w pracy B. J., jej obowiązki wykonują upoważnieni pracownicy [...]. Podkreślono, że W. S. nie jest pracownikiem tego departamentu, lecz dyrektorem [...] i w chwili odbioru decyzji nie był upoważniony do zastępowania B. J. w jej obowiązkach. Dodano, że W. S. pozostawił odebraną decyzję w sekretariacie spółki bez żadnej adnotacji o dacie faktycznego jej odbioru, w związku z czym omyłkowo, jako datę doręczenia tej decyzji odnotowano w ewidencji korespondencyjnej spółki [...] kwietnia 2015 r. Zwrócono również uwagę, że dzień 3 kwietnia 2015 r., w którym doręczono kwestionowaną decyzję, był ostatnim dniem roboczym przed świętami, a samego doręczenia dokonano prawdopodobnie po godzinach urzędowania strony skarżącej. Pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił również, że wobec faktu, iż podana przez niego data doręczenia skarżonej decyzji ([...] kwietnia 2015 r.) nie pokrywała się z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jakim dysponował organ podatkowy wydający zaskarżone postanowienie ([...] kwietnia 2015 r.), obowiązkiem tego organu było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, czy dokonane w dniu 3 kwietnia 2015 r. doręczenie było skuteczne. Zdaniem pełnomocnika, przedmiotem niezbędnych wyjaśnień w sprawie winno być przede wszystkim ustalenie (za pośrednictwem Poczty Polskiej) przesłanki, w oparciu o którą doręczyciel uznał W. S. za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji spółki. Postępowanie wyjaśniające powinno dodatkowo obejmować: 1) przesłuchanie na tę okoliczność ww. pracownika spółki, jak również, na okoliczność przyczyn z powodu których odebrał on korespondencję spółki i użył pieczęci firmowej spółki; 2) wystąpienie w tej samej sprawie do skarżącej spółki oraz przesłuchanie członków jej zarządu lub innych kompetentnych osób; 3) ustalenie, czy w okresie bezpośrednio poprzedzającym 3 kwietnia 2015 r., w tym właśnie dniu oraz później skarżąca otrzymywała korespondencję ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w jaki sposób ją doręczano i kto w imieniu spółki kwitował jej odbiór, a także, czy tak odbieraną korespondencję skarżąca uznawała za skutecznie doręczaną; 4) inne próby wyjaśnienia spornych okoliczności, w tym w szczególności, analizę prowadzonej przez spółkę ewidencji korespondencyjnej, czy, uzyskanie od Poczty Polskiej informacji o osobie odbierającej korespondencję spółki przed i po dniu 3 kwietnia 2015 r. Brak tych ustaleń, skutkuje, zdaniem skarżącej, przedwczesnością stwierdzenia uchybienia terminu. Wskazując na powyższe, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z załączonych do skargi dokumentów: z uwierzytelnionej stanowiskowej karty pracy W. S., z uwierzytelnionej stanowiskowej karty pracy B. J. oraz uwierzytelnionego wyciągu z dziennika korespondencyjnego oraz uwierzytelnionego regulaminu organizacyjnego. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] września 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej odniósł się do treści odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przede wszystkim należy wskazać, że spór jaki zaistniał w sprawie był już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 19 listopada 2015 r., w sprawach sygn. akt I SA/Wr 1635/15 oraz I SA/Wr 1636/15 o tożsamym stanie faktycznym i prawnym i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. Z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stanowiącego podstawę prawną wydania tego postanowienia wynika, że w ramach postępowania wstępnego przed organem odwoławczym organ ten, uznając, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, obowiązany jest stwierdzić (w procesowej formie postanowienia) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Redakcja tego przepisu, a w szczególności, użyty tam zwrot "stwierdza" nakazuje przyjąć, że organ podatkowy obowiązany jest wydać postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., w każdym przypadku uznania, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Z powyższego wynika, że poza jakąkolwiek oceną organu podatkowego pozostają okoliczności z powodu których doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a jedynym uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli odwołania jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 14-dni od daty doręczenia decyzji pierwszej instancji. W świetle art. 223 § 2 pkt 1 O.p. i zgodnie z obowiązującą zasadą wejścia decyzji do obrotu prawnego, niewątpliwym jest, że termin do wniesienia odwołania od decyzji należy liczyć od daty doręczenia tej decyzji stronie, jej pełnomocnikowi, czy, upoważnionemu do odbioru korespondencji pracownikowi osoby prawnej. Ustalenie terminowości odwołania następuje zatem poprzez zestawienie daty doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej z datą złożenia (w siedzibie organu podatkowego) lub nadania (za pośrednictwem poczty) odwołania. Dowodem zarówno faktu dokonanego doręczenia, jak i daty w której do tego doręczenia doszło jest zwykle (tj. poza przypadkiem doręczenia dokonanego w siedzibie organu) dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru. W stanie faktycznym sprawy, skarżąca, będąca osobą prawną, nie kwestionowała faktu, że otrzymała decyzję od której następnie wniosła odwołanie oraz, że doręczenia dokonano w siedzibie spółki, a zatem w warunkach o jakich mowa w przepisie art. 151 O.p. zdanie pierwsze. Poprzez zaskarżenie postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca negowała natomiast skutek prawny tego doręczenia argumentując, że doręczenie to było nieskuteczne albowiem zostało dokonane do rąk osoby nieupoważnionej do odbioru korespondencji, wedle przyjętych w spółce zasad obiegu korespondencji. Z tych powodów, kwestia sporna przed Sądem koncentrowała się wokół oceny, czy pracownika, który w dniu 3 kwietnia 2015 r. odebrał przesyłkę adresowaną do spółki, można uznać za osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w rozumieniu art. 151 O.p. Pochodną przyjęcia przez stronę skarżącą odmiennego (od organu podatkowego) rozumienia pojęcia osoby upoważnionej w rozumieniu art. 151 O.p. były zarzuty skargi dotyczące obowiązku organu odwoławczego w ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków tej osoby, do których, jak argumentowała strona, nie należał odbiór korespondencji adresowanej do spółki. Odwołując się do treści art. 151 O.p., którego prawidłowe zastosowanie w sprawie warunkowało ocenę skuteczności dokonanego doręczenia, a w konsekwencji, rzutowało na ocenę legalności postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., przypomnieć należy, że zgodnie z tym przepisem, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądowym na tle powołanej regulacji pogląd, że osobę czynną w siedzibie osoby prawnej (adresata przesyłki), która dysponuje pieczęcią firmową tego podmiotu, dokonuje faktycznego odbioru przesyłki od doręczyciela i fakt ten potwierdza swoim podpisem oraz odbiciem pieczęci firmowej adresata nie sposób traktować inaczej niż jako upoważnioną do odbioru korespondencji adresowanej do tej osoby prawnej (przykładowo: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.01.2012 r., sygn. akt I FSK 673/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23.04.2014 r., sygn. akt I SA/Kr 233/14 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie: CBOSA). Podziela również Sąd stanowisko orzecznicze, w myśl którego, doręczyciel korespondencji podmiotowi wskazanemu w art. 151 O.p., a więc w szczególności osobom prawnym do których zalicza się strona skarżąca, nie ma obowiązku sprawdzenia, czy pismo odbiera osoba faktycznie dysponująca odpowiednim upoważnieniem do odbioru korespondencji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.03.2015 r., sygn. akt I FSK 497/14, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie trafnie podkreśla się w tym kontekście, że obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest takie zorganizowanie odbioru pism, aby ten odbiór dokonywany był wyłącznie przez osoby uprawnione. Co do samego upoważnienia, to jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, nawet gdyby takie upoważnienie zostało okazane doręczycielowi to i tak nie miałby on możliwości, czy to faktycznych, czy prawnych, sprawdzenia czy upoważnienie takie jest ważne oraz czy zostało podpisane przez osobę, która jest uprawniona do reprezentacji przedsiębiorcy. Trudno też oczekiwać, że doręczyciel korespondencji będzie analizował dokumenty wewnętrzne adresata przesyłki, jakimi jest instrukcja kancelaryjna, czy schemat organizacyjny danej spółki (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Krakowie z dnia 28.11.2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1145/08 oraz w Warszawie z dnia 19.11.2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1308/13, dostępne w CBOSA). Odnosząc powyższe do okoliczności spornych w sprawie należy stwierdzić, że skoro doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. dokonano w siedzibie strony skarżącej, do rąk zatrudnionego tam pracownika, który podjął się odbioru pisma, zaś sam jego odbiór pokwitował swoim podpisem i pieczęcią firmową strony skarżącej, to doręczający tę przesyłkę miał faktyczne podstawy do przyjęcia, że pracownik ten jest osobą upoważnioną w rozumieniu art. 151 O.p. Z kolei fakt dysponowania przez organ oceniający skuteczność tego doręczenia (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.), prawidłowo wypełnionym dokumentem zwrotnego potwierdzenia tego odbioru, zawierającym konieczne adnotacje adresata tej przesyłki (tj. podpis pracownika odbierającego korespondencję, odcisk pieczęci firmowej, wskazanie daty doręczenia) uprawniał organ podatkowy do przyjęcia, że adresowana do strony skarżącej korespondencja podatkowa została doręczona osobie upoważnionej w rozumieniu art. 151 O.p., a skutek doręczenia nastąpił, zgodnie z tym co zostało odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w dniu 3 kwietnia 2015 r. Wobec niespornej w sprawie okoliczności, że odwołanie w sprawie zostało wniesione w dniu [...] kwietnia 2015 r. (a zatem po upływie 14 dni o czym stanowi art. 223 § 2 pkt 1 O.p.), organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu, oraz, w powołaniu na właściwą podstawę prawną, wydał zaskarżone postanowienie, do czego, w świetle wiedzy jaką dysponował, był zobowiązany. Jak bowiem podkreślono na wstępie, treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania stanowi procesowy obowiązek organu podatkowego w każdym przypadku stwierdzenia, że ustawowy termin na wniesienie tego środka zaskarżenia został przez podatnika przekroczony. Powyższe okoliczności przesądzają o tym, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nie ma jednocześnie racji skarżąca podnosząc zarzut przedwczesności tego postanowienia. Przedstawione przez skarżącą argumenty na poparcie tego zarzutu, nawiązujące w swej wymowie do braku niezbędnych ustaleń faktycznych warunkujących ocenę, że W. S. był, wedle obowiązującego w spółce regulaminu organizacyjnego, osobą uprawnioną do odbioru korespondencji, nie miały dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia znaczenia. Jak już podniesiono, organ nie musiał prowadzić postępowania wyjaśniającego, albowiem istnienie upoważnienia, o którym mowa w art. 151 O.p. zasadnie wywiódł z tego, że przesyłkę odebrał pracownik spółki czynny w jej lokalu, który dysponował pieczęcią spółki i pokwitował odbiór na dokumencie pocztowym swoim podpisem oraz odcisnął na nim pieczęć. Wymaga podkreślenia, że posiadając prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji pierwszoinstancyjnej organ podatkowy dysponuje dokumentem stanowiącym dowód tego, co w nim oświadczono (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.03.2015 r., sygn. akt. II FSK 426/13, dostępny CBOSA). Skoro zatem zgodnie z art. 151 O.p., doręczenia decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009 dokonano w dniu 3 kwietnia 2015 r., to biegnący od dnia następnego termin 14-dniowy do wniesienia odwołania nie został przez skarżącą zachowany, a przy tym bez znaczenia pozostawała data odnotowania pisma organu w dzienniku korespondencji (dopiero w dniu 7 kwietnia 2015 r.). Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądowym, dla ustalenia daty doręczenia pisma osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej znaczenie ma data potwierdzenia odbioru pisma przez osobę upoważnioną, a nie data odnotowania otrzymanej korespondencji w dzienniku ewidencyjnym (podawczym) adresata (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.08.2014 r., sygn. akt I FSK 1346/13, dostępny CBOSA). Z tych względów, za niezasadne uznać należało objęte podstawami skargi zarzuty naruszenia art.122, art. 187, art. 191 O.p., art. 144, art. 145, art. 151 O.p., art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 oraz art. 217 § 2 O.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 368 § 1 Kodeksu spółek handlowych w zw. z art. 38 Kodeksu cywilnego należy wskazać, że jak to już zostało przedstawione, dla przyjęcia przesłanki osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w rozumieniu art. 151 O.p. nie miała znaczenia treść regulaminu organizacyjnego zatwierdzonego przez zarząd. Naruszenie regulaminu przez pracownika odbierającego korespondencję może ewentualnie stanowić o naruszeniu obowiązków pracowniczych, natomiast nie rzutuje na ocenę prawidłowości doręczenia, jak to już wcześniej przedstawiono. Końcowo, w nawiązaniu do sformułowanych w skardze i skierowanych do Sądu wniosków dowodowych (oddalonych postanowieniem wpisanym do protokołu rozprawy) należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy podatkowej, lecz wyjątkowo zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie "p.p.s.a.") może przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentu jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powyższych wywodów wynikało, że dla oceny prawidłowości postanowienia organu nie miało znaczenia, czy odbierający w dniu 3 kwietnia 2015 r. korespondencję pracownik był upoważniony do tej czynności na podstawie regulaminu organizacyjnego i czy działanie tego rodzaju zgodne było z zakresem jego obowiązków, a zatem okoliczności te nie mogły powodować wątpliwości co do zgodności z prawem postanowienia i brak było podstaw do przeprowadzenia dowodów. Z powyższych względów skarga została oddalona w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.