I SA/Wr 1644/13

PostanowienieWSA we Wrocławiu2014-09-08

Skład orzekający: Katarzyna Borońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sąd może zmienić poprzednie prawomocne postanowienie odmawiające przyznania tego prawa, jeśli strona nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji materialnej na gorsze?
Ratio decidendi
Sąd nie może zmienić prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, jeśli strona nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji materialnej na gorsze w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie rozstrzygnięcie. Ogłoszenie upadłości układowej samo w sobie nie wyklucza możliwości ponoszenia kosztów sądowych, zwłaszcza gdy spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Zabezpieczenie rachunku bankowego do określonej kwoty nie oznacza całkowitej niemożności korzystania z niego.
Stan faktyczny
Spółka w upadłości układowej złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, po tym jak jej poprzedni wniosek został prawomocnie oddalony, a następnie skarga kasacyjna została odrzucona z powodu nieopłacenia. Spółka argumentowała, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu, wskazując na ogłoszenie upadłości i zajęcie rachunków bankowych. Sąd rozpatrywał wniosek na posiedzeniu niejawnym.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono zmiany postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1644/13 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s w N. w upadłości układowej na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2010 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1644/13 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania "A" Sp. z o.o. z/s w N. obecnie w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka lub strona) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie strony na powyższe rozstrzygnięcie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 101/14. Nieprawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2014 r., tut. Sąd odrzucił skargę spółki, z uwagi na jej nieopłacenie. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła w ustawowym terminie skargę kasacyjną na ww. postanowienie Sądu przesyłając w załączeniu kopię sentencji postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. Sądu Rejonowego dla [...] – [...] sygn. akt [...]o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, składając niemalże tożsamy - co do treści - wniosek, z tym złożonym za pierwszym razem. Wynika z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.626.868,86 zł (poprzednio do kwoty 6.537.866,11 zł). Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 skarżąca spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio 888.485,30 zł i 112.487,38 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 148.551.284,25 zł i 93.956.187,69 zł), natomiast w kwietniu, maju i czerwcu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 3.569.530 zł, 3.025.122 zł i 2.378.726 zł. Spółka nadesłała także historię operacji na dwóch rachunkach bankowych w [...]za okres od 1 marca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r. Poinformowała, że sprawozdanie za 2013 r. jest w trakcie sporządzania ze względu na trwającą wycenę majątku firmy przez biegłych rzeczoznawców. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona polemizowała z orzeczeniem referendarza zarzucając nieuwzględnienie faktu ogłoszenia wobec spółki upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując ponownie wniosek strony o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych podkreślić należy, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. odmówił jej przyznania tego prawa. W takiej sytuacji ponowny (drugi) wniosek strony należało uznać za wniosek o zmianę wymienionego postanowienia Sądu. W art. 165 p.p.s.a. wskazano, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zaznaczenia jednak wymaga, że odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności dotyczących tej sytuacji. Przy czym okoliczności te muszą być rzetelnie udokumentowane. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy. Wyjaśnić w tej materii należy, mając na uwadze okoliczności wskazane we wcześniejszym wniosku o zwolnienie od kosztów, że ze złożonych dokumentów wynika dodatkowo fakt ogłoszenia wobec spółki upadłości układowej oraz zwiększenie kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki z 6.537.866,11 zł do 6.626.868,86 zł. Odnosząc się zatem do podkreślanego przez spółkę pozostawania w stanie upadłości układowej, Sąd zwraca uwagę, że orzeczenie owej upadłości nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez skarżącą jakichkolwiek kosztów. Zaznaczenia bowiem wymaga, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie została ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem. Sądowi również wiadomym jest, że w postępowaniu upadłościowym spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 2127/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że do takich kosztów zaliczyć należy stosowne koszty w zainicjowanych przez nią postępowań sądowych. Dalej stwierdzić należy, że nie jest także istotna okoliczność zwiększenia o ok. 89.000 zł kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki. Stwierdzić bowiem należy za Sądem kasacyjnym, który orzekał w przedmiocie zażalenia na wydane w sprawie postanowienie z dnia 12 grudnia 2013 r., że fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (z uwagi na charakter prawny tego środka) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, gdyż tego typu blokada do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę. Reasumując, jak już wyżej powiedziano, aby można było zmienić rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia o odmowie jej przyznania uległa pogorszeniu. Spółka nie wykazała jednak na tyle istotnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie prawomocne postanowienie. Przeciwnie, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują na to, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów (deklaracje VAT-7). W konsekwencji, brak jest podstaw do uznania w warunkach art. 165 p.p.s.a., że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło