I SA/Wr 1645/13

Wrocław, dnia 12 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 01 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za październik 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A sp. z o.o. w N. (dalej jako spółka) wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że wejście w życie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) niekorzystnie zmieniło warunki prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych. Spółka poniosła znaczne nakłady na zakup automatów do gier o niskich wygranych, podczas gdy nowa regulacja nie przewiduje możliwości uzyskania na nie zezwoleń, dopuszczając jedynie czasowe korzystanie z zezwoleń już wydanych. Stąd też spółka obecnie użytkuje 200 automatów, co stanowi jedynie 7% urządzeń funkcjonujących do dnia 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji powyższego doszło do znacznego spadku jej przychodów, w stosunku do lat 2009 i 2010, spotęgowanego dodatkowo drastyczną podwyżką stawki podatku od gier. Spółka podkreśliła, że aktualnie znajduje się w zapaści finansowej i nie posiada środków na prowadzenie bieżącej działalności. Wszystkie uzyskiwane przez nią środki przeznaczone zostają na pokrycie podwyższonego podatku od gier i inne daniny publicznoprawne. Podniosła także, że sprzedaż środków trwałych nie jest możliwa z uwagi na to, że większą część jej majątku stanowią automaty do gier o niskich wygranych, które nie znajdą w obecnym stanie prawnym nabywców ani w Polsce, ani za granicą. W oświadczeniu do wniosku, o majątku i dochodach, podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 888.485,30 zł. Na ujawnionych przez siebie rachunkach bankowych nie miała jakichkolwiek środków pieniężnych w sierpniu 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie o dostarczenie dodatkowych informacji spółka nadesłała szereg dokumentów: opis zasad rachunkowości, umowę spółki, zeznania podatkowe w podatku dochodowym za lata 2011 i 2012, deklaracje VAT-7 za okres od lipca do września 2013 r., historię rachunków bankowych, bilans spółki oraz rachunek zysku i strat a także oświadczenie o opłaceniu pełnomocnika z bieżących środków pieniężnych. Zgodnie z tymi dokumentami poniosła w latach 2011 - 2012 stratę w wysokości odpowiednio 2.567.932,97 zł i 888.485,30 zł, przy przychodach wynoszących 146.143.256,29 zł i 148.551.284,25 zł oraz dokonanych odpisach amortyzacyjnych na kwoty 2.398.523,49 zł i 1.726.038,58 zł. Na dzień 31 grudnia 2012 r. aktywa spółki wynosiły 5.312.416,45 zł w tym 2.090.462,23 zł znajdowało się w środkach i aktywach pieniężnych. Należy także zauważyć, że w okresie od lipca do września 2013 r. spółka dokonała dostaw towarów bądź świadczyła usługi o wartości odpowiednio 6.804.425 zł, 6.602.690 zł i 7.257.526 zł (zwolnionych od VAT). Na ujawnionych przez nią rachunkach bankowych nie były dokonywane znaczące operacje finansowe: odnotowane zostały wpływy w wysokości 1.714,34 zł od Komornika Rewiru II przy Sądzie Rejonowym Ś. a także 2.311,69 zł od NZOZ Ś.-B. sp. z o.o. w W.. Koszty utrzymania przedmiotowych kont bankowych były pokrywane bezpośrednio przez spółkę przelewami z dwóch innych, nie wykazanych do tej pory rachunków, które jednak według zapewnień spółki miały tylko charakter techniczny. Postanowieniem dnia 25 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od wskazanego rozstrzygnięcia spółka podniosła, że jej wielomilionowe obroty mają wartość jedynie w ujęciu księgowym a nie w realnym wymiarze ekonomicznym. Kwoty ta stanowią bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez spółkę w całym kraju. Przy czym wartość tych wpływów musi zostać skorygowana o podatek od gier w wysokości ok. 600.000 zł, koszty związane z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz o koszty bieżącej obsługi administracyjnej (pensje i ich pochodne, i tym podobne). Pozostałe po tych odliczeniach kwoty podlegają natomiast zajęciu z tytułu zabezpieczenia egzekucyjnego. Spółka powtórzyła, że nie jest w stanie zgromadzić środków na uiszczenie wpisów sądowych, nie tylko w przedmiotowej sprawie ale także w szeregu innych spraw, prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju. Łącznie w ocenie spółki wartość wszystkich wymaganych od niej wpisów wynosi 300.000 zł. Z urzędu Sąd wskazuje, że spółka zobowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawach (sygn. akt I SA/Wr 923-955/13, I SA/Wr 1252-1284/13 oraz I SA/Wr 1636-1668/13) w łącznej wysokości 46.069,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Omówienie wniosku spółki należy poprzedzić uwagą, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity DZ. U. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skutecznie wniesiony sprzeciw od postanowienia referendarza, w przedmiocie prawa pomocy, powoduje utratę mocy przez to orzeczenie i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi. Fakt ten pozostaje jednak bez wpływu na złożone w dotychczasowym postępowaniu dokumenty. Przechodząc natomiast do meritum sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje ono, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W dalszej kolejności wskazać należy, że prawo pomocy, według art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika zatem wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo. Wymaga podkreślenia, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych jak i wysokość kapitału zakładowego. Ponadto ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy ma ona dostateczne środki na koszty postępowania ale też czy ma realną możliwość ich zdobycia i czy dokładając należytej staranności podjęła wszelkie działania by zdobyć te fundusze. Prawo pomocy jest bowiem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Z tego względu przesłanki jego zastosowania powinny być interpretowane ścisłe a sama instytucja stosowana tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest rzeczywiście i obiektywnie poważnie utrudnione bądź wręcz niemożliwe. Prawo pomocy nie może być uznawane za wygodną i tanią metodę kredytowania działalności ubiegających się o nie podmiotów, które to zaoszczędzone w ten sposób środki przeznaczałyby na inne cele, niż korzystające z pierwszeństwa wydatki publiczno-prawne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien zasadniczo poczynić pewne rezerwy na poczet ewentualnych kosztów sądowych a ubieganie się o prawo pomocy poprzedzić próbą zgromadzenia odpowiednich środków we własnym zakresie i to nawet wówczas, gdy prowadzona przez ten podmiot działalność nie jest obarczona zwiększonym ryzykiem występowania sporów sądowych. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza przedłożonych przez nią dokumentów prowadzi do wniosku, że wbrew jej twierdzeniom, prowadzi ona nadal działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach. Świadczy o tym wartość dokonanych dostaw towarów i świadczonych usług w okresie od lipca do września 2013 r., w kwocie przekraczającej łącznie 21.000.000 zł. Tym samym trudno jest przyjąć, że spółka nie posiada środków na prowadzenie bieżącej działalności. Dalej należy wskazać, że spółka osiągnęła w 2012 r. przychód ze sprzedaży netto w wysokości ponad 148.551.284,25 zł, ponosząc stratę, która nawet nie przekroczyła 1 % tej kwoty. W tym miejscu należy wskazać, że strata podatkowa jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie świadczy o faktycznym braku środków finansowych. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Zwłaszcza, że po stronie kosztów uzyskania przychodów spółki w 2012 r. znajdują się odpisy amortyzacyjne w wysokości 1.726.038,58 zł, będące w istocie pozycjami księgowymi, wpływającymi na ostateczny wynik finansowy lecz nie stanowiącymi realnych wydatków. Wreszcie wymaga podkreślenia, że według bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. spółka dysponowała aktywami finansowymi w wysokości 5.312.416,45 zł, w tym kwotą 439.346,46 zł w kasie i na rachunkach. Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych przed tutejszym Sądem spraw, w łącznej wysokości 46.069,00 zł są dla spółki w oczywisty sposób możliwe do uiszczenia. I to przyjmując nawet, co nie zostało zresztą przez nią wykazane, że spółka ma do uiszczenia w skali kraju, tytułem wszystkich wpisów od skarg do sądów administracyjnych, kwotę 300.000 zł. Jednakże i w takim wypadku, w ocenie Sądu, spółka ma możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. Nie wykazała bowiem aby nie posiadała zdolności kredytowej a sama dysponuje nadal znacznymi wpływami z tytułu prowadzonej działalności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.