I SA/Wr 1657/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczania wpisu sądowego od skargi w kwocie 549 zł P. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania skarżący podał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, gdyż jego dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania, bieżących wydatków oraz spłatę wymagalnych zobowiązań. Argumentował dalej, że ponosi wydatki w związku z rozpoczętym sezonem rolniczym, który musi ukończyć ze względu na zobowiązania wobec ARiMR. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że jest właścicielem działki o powierzchni 0,0206 ha, natomiast na jego miesięczny dochód brutto składa się wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy w kwocie 1.200 zł oraz dochód rolniczy w kwocie 1.000 zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że w roku 2013 r. skarżący uzyskał dochód w kwocie 51.435,78 zł (brutto) przy przychodzie w kwocie 149.063,29 zł, w tym z najmu i dzierżawy w kwocie 63.950 zł i prowadzone jest w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych. W treści pisma procesowego z dnia 30 lipca 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że stałe koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego ponoszone miesięcznie to czynsz za wynajmowane mieszkanie w kwocie 572,83 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 160 zł, opłaty za odpady komunalne w kwocie 16 zł oraz wydatki na środki czystości i wyżywienie w kwocie 900 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł sprzeciw. W załączeniu przedłożył wydruk z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej 0,0206 ha wraz z wpisem o zajęciu komorniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym swoim zakresem dwie instytucje procesowe, a mianowicie "instytucję zwolnienia od kosztów" oraz instytucję "ustanowienia fachowego pełnomocnika". Instytucje te są w istocie rodzajem pomocy państwa dla osób znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W ocenie Sądu, strona wykazała, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą strona dysponuje miesięcznie na utrzymanie gospodarstwa domowego –ok. 2200 zł brutto, a z drugiej, kwota wydatków związanych z miesięcznym utrzymaniem, w tym tylko na czynsz mieszkania 572,83 zł, energia 160 zł, odpady komunalne w kwocie 16 zł. Dodatkowo koszty wyżywienia środków czystości w kwocie ok. 900 zł W ocenie Sądu, strona nie będzie w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania uiścić wpisu w kwocie 549 zł od zainicjowanej przez nią sprawy. Dodatkowo wskazać należy, że wobec strony toczą się postępowania egzekucyjne, w tym skierowane do posiadanej nieruchomości. Choć dłużnik w toku postępowania egzekucyjnego może korzystać z nieruchomości, to jednak ewentualny czynsz najmu zgodnie z art. 929 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 43 poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.) po zajęciu nieruchomości (art. 925 k.p.c.), należy uiszczać do rąk komornika. Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, iż do należącej do skarżącego nieruchomości skierowana została egzekucja. Strona nie ma więc obecnie możliwości czerpania dochodu także z tego źródła. Podsumowując stwierdzić należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), tzn. ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Zdaniem Sądu ryzyko zaistnienia takiej sytuacji zostało wystarczająco przez stronę uprawdopodobnione.