I SA/Wr 1666/04

Dnia 14 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie : WSA Marta Semiczek Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Robert Hubacz po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlano- Usługowego A spółki z o. o. we W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. [...] zakończonej postanowieniem z dnia [...] postanawia: odrzucić skargę o wznowienie . Strona skarżąca Przedsiębiorstwo Budowlano Usługowe A spółka z o. o. pismem procesowym z dnia [...] cofnęła skargę na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1997 r. Kolejnym pismem z dnia [...] skarżąca spółka ponagliła wniosek o umorzenie postępowania sądowo-administracyjnego w związku z cofnięciem skargi z tym uzasadnieniem ,iż umorzenie postępowania pozwoli na podjęcie postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o ustawę z dnia 30.08. 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publiczno-prawnych od przedsiębiorców ( DZ. U. Nr 155, poz.1287 z późn. zm.). W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] sygn. akt I [...] umorzył postępowanie w sprawie. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem [...]. W dniu [...] Przedsiębiorstwo Budowlano Usługowe A wniosło skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym prawomocnym postanowieniem , powołując przepisy art. 270 oraz 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako podstawę prawną wznowienia. Według twierdzeń skarżącej spółki zaistniały nowe okoliczności faktyczne , które miałyby wpływ na wynik sprawy z uwagi na to ,że strona wiedząc o tych okolicznościach, nie cofnęłaby skargi , czego skutkiem było umorzenie postępowania. Wywodziła ona, że bezpośrednią przyczyną i celem cofnięcia skargi było umożliwienie podjęcia postępowania restrukturyzacyjnego w trybie określonym w ustawie o restrukturyzacji, jednakże pozostawała ona w błędnym przekonaniu co do istniejących w chwili cofania skargi warunków restrukturyzacji. Powołała się na pismo z dnia [...] skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - F. , w którym wniosła o podjęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Jednak do podjęcia postępowania w trybie art. 205 § 1 Ordynacji podatkowej nie doszło. Jako okoliczność faktyczną mogącą mieć wpływ na wynik sprawy , będącą podstawą do wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym wskazała na opublikowany w dniu 10 sierpnia 2004r. w dzienniku "Rzeczpospolita" nr 186 artykuł pod tytułem "Zawiedzione zaufanie przedsiębiorców". w którym stwierdzono , że Minister Finansów, w piśmie z dnia 18 czerwca 2004 r. skierowanym do dyrektorów izb skarbowych i celnych zwrócił uwagę na to , iż " program pomocowy na restrukturyzację niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców z 2002r. przestał obowiązywać z dniem akcesji". Zdaniem strony skarżącej w treści tegoż artykułu oraz wskazanego w nim pisma Ministra Finansów wynika, że od dnia 1 maja 2004 r. w poważnym stopniu zmieniły się zasady restrukturyzacji, o czym strona skarżąca, Dyrektor Izby Skarbowej oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - F. nie wiedzieli. W konsekwencji błędu strona złożyła oświadczenie o cofnięciu skargi i do czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia o umorzeniu postępowania od tego oświadczenia się nie uchyliła, co zdaniem strony miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem strony zachowany został również termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, jako że dowiedziała się o przyczynie wznowienia w dniu [...], to jest w dniu publikacji wskazanego wyżej artykułu w "Rzeczpospolitej". Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi wznowienie jako bezzasadnej, podnosząc , iż z akt sprawy umorzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie da się w żaden sposób wywieźć związku przyczynowo- skutkowego między cofnięciem skargi przez skarżącą a ewentualnym porozumieniem co do sposobu załatwienia wniosku o restrukturyzację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej u.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu można żądać wznowienia postępowania. Według przepisów art. 271, art.272 , art.273 u.p.s.a. podstawą wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania przed Sądem mogą być tylko okoliczności enumeratywnie wymienione w powołanej wyżej ustawie procesowej , wśród których przepis § 2 art.273 przewiduje , iż można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przytoczony przepis jest odpowiednikiem art.403 § 2 kpc. Zarówno nowe okoliczności , jak i nowe środki dowodowe muszą być tego rodzaju , aby powoływanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Z kolei nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe , które mogły mieć wpływ na wynik sprawy , to takie fakty , z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym . Wskazać też należy , iż wykrycie okoliczności faktycznych lub dowodów w rozumieniu komentowanego przepisu dotyczy faktów i środków dowodowych , które poza przesłanką ich nieujawnienia w postępowaniu prawomocnie zakończonym powinny być dla strony skarżącej "nieujawnialne" ( por. postanowienie SN z dnia 4.03 2005r. III CZP 134/04 ). Natomiast fakty ujawniane czyli te , które strona powinna znać tj. miała możliwość dostępu do nich nie są objęte hipotezą analizowanego przepisu art. 273 § 2 , albowiem z użytego w tej normie sformułowania "wykrycie" wynika, że odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu ,że nie były znane stronom . Wobec tego okoliczności lub środki , które powstały po uprawomocnień się rozstrzygnięcia nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania ( por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 21 lutego 1969r. III PZP 63/68 , OSNCP 1969, nr 12, poz.208). Oznacza to , iż podstawą wznowienia postępowania, o którym mowa w art.273 § 2 u.p.s.a. , mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody , które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowo-administracyjnej , w której ma nastąpić wznowienie postępowania ( por. B. Dauter , B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz , Zakamycze 2005, str. 645 ) . Niezależnie od tego wskazując nowe okoliczności lub nowe dowody , podać trzeba równocześnie , w jakim zakresie ich uwzględnienie zmienić może podstawę orzekania i wpływają tym samym na treść samego rozstrzygnięcia ( por. orz. SN z dnia 24 maja 1982r. IICo 1/82 , OSPiKA 1984, nr 2, poz.27) .W takim też kontekście należy oceniać czy twierdzenia zawarte w skardze będą stanowiły ustawową podstawę wznowienia , bowiem samo sformułowanie takiej podstawy w sposób odpowiadający wymogom ustawy samo przez się nie oznacza , że w istocie skarga opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Jak wynika z motywów skargi strona w chwili składania oświadczenia w przedmiocie cofnięcia skargi pozostawała w błędnym przekonaniu co do warunków restrukturyzacji należności publiczno-prawnych. Natomiast - według jej twierdzeń - o zmienionych zasadach i procedurze wydawania decyzji restrukturyzacyjnej strona skarżąca powzięła wiadomość dopiero z chwilą ukazania się w dniu 10 sierpnia 2004r w dzienniku "Rzeczpospolita" wspomnianego wyżej artykułu pt. "Zawiedzione zaufanie przedsiębiorców" . Nasuwa się zatem pytanie czy brak wiedzy strony , ( działającej w sprawie z profesjonalnym pełnomocnikiem) o obowiązującym stanie prawnym i niewłaściwa w związku z tym ocena pod względem prawnym przysługujących stronie uprawnień może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na tej podstawie , iż dopiero w określonej dacie strona powzięła wiadomość o właściwym trybie procesowania w jej sprawie , co którego wcześniej nie miała wiedzy. Przed udzieleniem odpowiedzi na tak postawione pytanie należy zwrócić uwagę na dwie kwestie: po pierwsze , argumenty dotyczące właściwego trybu postępowania restrukturyzacyjnego w żadnym stopniu nie dotyczą okoliczności związanych z wydaniem decyzji wymiarowej w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług . A po drugie , z dniem 31 maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. Nr 123, poz. 1291). W związku z tym za źródło prawa nie może być traktowany artykuł prasowy, pełniący ze swej natury funkcję informacyjną, który opierając się na obowiązujących regulacjach wskazuje na treść pisma Ministra Finansów z dnia 18.06.2004r skierowanego do Dyrektorów Izb Skarbowych, stanowi on bowiem wyjaśnienie dla organów restrukturyzacyjnych Jakkolwiek wspomniane wyżej pismo Ministra Finansów wydane zostało wprawdzie po dacie wydania postanowienia umarzającego postępowanie w sprawie, której dotyczy przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania, to jednak stanowi ono wyłącznie informację o obowiązującej wykładni określonych regulacji prawnych . W związku z tym zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie , wskazane w skardze okoliczności w konfrontacji z powołaniem się na datę ukazania się artykułu prasowego w istocie rzeczy świadczą o fakcie nieznajomości przez stronę obowiązujących przepisów prawa , która to okoliczność nie może zostać uznana za okoliczność faktyczną bądź środek dowodowy, stanowiące podstawę wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego. Nieznajomość obowiązujących przepisów prawa nie posiada bowiem znamion podstawy restytucyjnej wznowienia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym . W żadnym przypadku nie można tłumaczyć zachowania strony błędnym przekonaniem co do treści obowiązujących przepisów prawa zgodnie z zasadą ignorantia iuris (legis) non excusat , zważywszy, że - o czym już była mowa wyżej- strona skarżąca działała w sprawie za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Udział spółki prawa handlowego w obrocie gospodarczym może pociągać za sobą rozległe konsekwencje, w tym również natury prawnej , które muszą być wliczone w ryzyko funkcjonowania każdego podmiotu gospodarczego. Z ujawnionych okoliczności sprawy wynika, iż skarżąca spółka składając oświadczenie w przedmiocie cofnięcia skargi dokonała odmiennej oceny faktów w zakresie możliwości zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego , które istniały w dniu wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania i które były znane Sądowi .Wobec tego błędna ocena stanu faktycznego przez stronę pod względem prawnym nie może podstawy do wznowienia postępowania. Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniego postępowania . Natomiast skarga o wznowienie jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu ,że nie tylko przysługuje od ściśle określonych orzeczeń , lecz może być oparta na wąsko określonych podstawach , zgodnie z zasadą legalności , przejawiająca się między innymi w stabilności orzeczeń sądowych. Ustawa -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi dopuszcza bowiem możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego jedynie wtedy , gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem prawnym . Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpatrywanej sprawie , zaś powołane przez stronę w skardze okoliczności świadczą o braku ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art.280 § 1 powołanej na wstępie ustawy .