I SA/Wr 1674/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2009 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 (tysiąc) zł; II. w pozostałej części wniosek oddalić. W rozpatrywanej sprawie skarżąca "A Sp. z o.o. wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek spółka podniosła, że wygasza prowadzenie działalności gospodarczej. Jej rachunki bankowe zostały zajęte, obecnie nie posiada żadnych środków finansowych, a wszystkie wierzytelności wpływające na rachunek bankowy są automatycznie zajmowane. Spółka nie posiada żadnego wartościowego majątku (nieruchomości i majątku ruchomego). Posiada środki transportowe: samochód marki [...] o wartości 5000 zł oraz autocysternę, której właścicielem jest A. Po zajęciu rachunków bankowych skarżąca traci płynność finansową. Działania Urzędu Celnego doprowadziły do utraty zaufania w obrocie paliwami i tym samym odpływ klientów. Znacznie zmniejszyło to sprzedaż paliw w 2011 r. Na skutek kryzysu i mocnego wzrostu cen paliw spółka nie może ściągnąć wierzytelności za obrót paliwami w 2011 r., które wynoszą łącznie ponad 300.000,00 zł. Nadto ich ściągnięcie spowoduje automatyczne zajęcie przez organy egzekucyjne. Spółka na skutek utraty płynności finansowej nie zapłaciła podatku VAT na kwotę ponad 20.000,00 zł. Z uwagi zaś na zaksięgowanie po stronie zysków nieściągniętych wierzytelności, spółka w ostatnim roku obrotowym poniosła faktyczną stratę. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała kwotę 60.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 98.632,18 zł zysku za ostatni rok obrotowy (tj. za rok 2010) według bilansu oraz stan dwóch jej rachunków bankowych – (-) 2.167.026,46 zł i 0,88 zł na dzień [...] listopada 2011r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. spółka wskazała, że złożyła 15 skarg na decyzje organów podatkowych dotyczących zobowiązań na łączną kwotę 1.688.186,00 zł. Z przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad wcześniej podane informacje, że na dzień [...] grudnia 2009 r. i [...] grudnia 2010 r. zysk netto skarżącej spółki wyniósł odpowiednio 81.707,10 zł i 98.632,18 zł, jej zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – 382.575,40 zł i 1.100.965,71 zł, w tym kredyty i pożyczki w kwocie 200.000 zł i 502.000zł, jej należności krótkoterminowe – 553.036,05 zł i 1.165.319,85 zł, natomiast w swojej kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę odpowiednio 56.749,99 i 160.858,51 zł. Nadto w latach 2009 i 2010 strona uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 94.143,84 zł i 123.481,44 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 4.826.858,78 zł i 8.689.806,77 zł), we wrześniu, październiku i listopadzie 2011 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 256.398 zł, 25.447 i 52.869 zł. Z wyciągów wynika, że na rachunkach bankowych wnioskującej spółki w miesiącach IX i X 2011 r. realizowane były operacje dotyczące jej działalności gospodarczej, w tym przelewy od i na rzecz kontrahentów spółki. Natomiast w okresie od XI 2011 r. do XII 2011 r. obroty na rachunkach były śladowe. Z bilansu skarżącej sporządzonego na dzień [...] listopada 2011r. wynika, że spółka na dzień [...] grudnia 2011 r. powinna posiadać aktywa obrotowe na kwotę 989.216,31 zł (w tym materiały na kwotę 6.075,55 zł) przy zobowiązaniach krótkoterminowych w kwocie 562.072,07 zł. Wynika z niego również, że skarżąca w 2011r. spłaci kredyty i pożyczki o łącznej kwocie 400 tys. zł. Skarżąca przesłała również 1 nakaz zapłaty z 2009 r., 21 nakazów zapłaty z 2010r. i 3 nakazy zapłaty z 2011 r. wydanych z powództwa skarżącej przeciwko jej kontrahentom. Tylko na nakazie zapłaty z 2009 r. figurowała pieczęć komornika, że wierzyciel poniósł koszty bezskutecznej egzekucji. Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem ze skarg A Sp. z o. o. pod sygn. akt od I SA/Wr 1671/11 do I SA/Wr 1685/11 wyznaczono wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie 27.755 zł, w tym w niniejszej sprawie w kwocie 2.000 zł. Postanowieniem z 2 stycznia 2012 r. referendarz sądowy, działając w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2, oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżąca zaznaczyła w szczególności, że jej rachunki bankowe i wszystkie znajdujące się na nich środki zostały zajęte przez komornika. Nie można więc przyjąć, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę. W ocenie skarżącej jest rzeczą oczywistą, że z dnia na dzień nie da się zakończyć żadnej działalności gospodarczej. Wpływy na rachunek bankowy w miesiącach wrzesień - październik, zdaniem skarżącej nie świadczą o możliwości poniesienia kosztów, albowiem spółka musiała pokryć należności za dostawy paliwa. Trudno traktować wszystkie przychody spółki jako środki, które spółka może przeznaczyć na pokrycie kosztów. Gdyby sytuację oceniać na podstawie przychodów, to nie miałaby ona nic wspólnego z rzeczywistością gospodarczą. Natomiast zakres prowadzenia działalności jednoznacznie pokazuje dołączony do sprzeciwu wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. Skarżąca w tym zakresie powołała postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r. (I FZ 249/11), w którym Sąd wskazał, że "wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, że skarżoną decyzję doręczono stronie w dniu 30 września 2011 r. Już więc wówczas skarżąca liczyć się w ocenie Sądu powinna z koniecznością poniesienia wydatków na koszty sądowe. Tymczasem jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego w B w dniu [...] października 2011 r. rozdysponowała kwotę 80 tys. zł przeznaczając ją, jak wynika z tytułu przelewu, na spłatę pożyczki za 2010 r. Natomiast na drugim rachunku w C w dniu [...] października 2011r. posiadała kwotę ponad 27 tys. zł. Jeszcze przez cały październik 2011 r. na rachunkach spółki odnotowywano obroty typowe dla działalności gospodarczej. Natomiast śladowe obroty na rachunkach w listopadzie i grudniu 2011 r. nie muszą świadczyć, że strona nie dysponuje kwotami, które mogłaby przeznaczyć na należne koszty sądowe. Pomimo bowiem braku odnotowanych obrotów na rachunkach, z deklaracji VAT za listopad 2011r. wynika, że skarżąca wygospodarowała środki na zakup towarów i usług o wartości netto 52.144,00 zł. Na ocenę możliwości finansowych spółki nie mogą też wpłynąć przedłożone nakazy zapłaty. Tylko 3 z nich zostały uzyskane w 2011 r., a należności główne nimi dochodzone (w sumie 7829,18 zł) stanowią w stosunku do przychodów wynoszących w 2010 r. ponad 8 mln zł wartość znikomą. Kolejnych 21 nakazów zapłaty zostało uzyskanych w 2010 r. Nie sposób więc twierdzić, że należności z nich wynikające mają obecnie znaczący wpływ na możliwości finansowe spółki. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że tylko na jednym nakazie zapłaty z 2009 r. figuruje adnotacja, że egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna. Strona nie wykazała więc, że należności wynikające z nakazów zapłaty nie stanowią żadnej wartości ekonomicznej lub, że już nie zostały wyegzekwowane. Natomiast z dokumentów dotyczących pracowników skarżącej wynika, że nie zostali oni zwolnieni za wypowiedzeniem z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, co uwiarygodniałoby krytyczną sytuację finansową skarżącej, ale wynika z nich, że stosunki pracy zostały rozwiązane za porozumieniem stron. Następnie należy wskazać, że przedstawiona przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy krytyczna sytuacja przedsiębiorstwa nie wynika również z ostatniego bilansu, zgodnie z którym skarżąca powinna na dzień [...] grudnia 2011 r. posiadać aktywa obrotowe na kwotę 989.216,31 zł, a więc kwotę wielokrotnie przekraczającą łączną wartość wpisów (tj. 27 tys. zł) we wszystkich sprawach wniesionych przez skarżącą do tutejszego Sądu. Nie podała także strona żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uwiarygodniałyby krytyczną sytuację finansową spółki. Nie zasługują w ocenie Sądu na wiarę nader ogólne i nie poparte dokumentami twierdzenia o utracie klientów na skutek działań organów skarbowych oraz kryzysie na rynku finansowym. Z tych względów w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że obecnie nie posiada ani też nie ma możliwości pozyskania żadnych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na koszty sądowe. Mając jednak na uwadze łączną wartość wpisów we wszystkich sprawach ze skarg wniesionych przez stronę skarżącą oraz fakt, że z dokumentów załączonych do wniosku wynika, iż skarżąca istotnie znacznie ograniczyła w ostatnim czasie skalę działalności gospodarczej, o czym świadczą w szczególności malejące obroty na rachunkach bankowych oraz spadek wartości sprzedawanych towarów i usług, który określić należy jako znaczny, w ocenie Sądu zasadne jest zwolnienie skarżącej od uiszczenia w sprawie wpisu od skargi ponad kwotę 1.000,00 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.