I SA/Wr 1684/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Starszy referent Magdalena Dworszczak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpowiadając na wniosek J.P. z dnia 9.03.2015 r. organ egzekucyjny – Prezydent Miasta W., postanowieniem z dnia [...].03.2015 r. (nr [...]) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z zadłużeniem podatnika z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wskazywana przez zobowiązanego podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 978 z późn. zm., dalej w skrócie "u.p.e.a.") nie zachodzi, gdyż wbrew twierdzeniom wniosku, nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. w związku z zastosowanym środkiem egzekucyjnym, o którym podatnik został powiadomiony. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w świetle art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej w skrócie "O.p."), zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony skutkuje przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Odnosząc się do okoliczności sprawy organ egzekucyjny stwierdził, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został przerwany na skutek zastosowania w dniu 25.06.2012 r. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności – A S.A., która pismem z dnia 17.07.2012 r. uznała zajęcie i zobowiązała się do jego realizacji. Wskazał organ, że zobowiązanemu doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie "K.p.a."), ze skutkiem na dzień 10.07.2012 r. W złożonym zażaleniu J.P. podniósł, że nie został zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a zatem przerwanie biegu przedawnienia nie nastąpiło. Ponadto zarzucił, że nieprawidłowo wyegzekwowano kwotę 5.232 zł, zajętą z naruszeniem prawa u trzeciodłużnika A S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...].06.2015 r. (nr [...]) utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy nawiązał do treści art. 70 § 1 oraz art. 21 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzając, że w sprawie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nominalnie przypadał na dzień 31.12.2012 r. Zdaniem Kolegium, zobowiązanie J. P. z tytułu zaległego podatku od nieruchomości za 2007 r. nie uległo jednak przedawnieniu albowiem przed jego upływem został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu przekazów pocztowych u A S.A. jako dłużnika zajętej wierzytelności (tj. w dniu 25.06.2012 r.), zaś o zajęciu J. P. został zawiadomiony. Doręczenie zawiadomienia nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. i spełnione zostały wszystkie przesłanki do uznania skutku doręczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. P. zarzucił, że zajęcie wierzytelności z tytułu przekazów pieniężnych u trzeciodłużnika A S.A. nie przerwało skutecznie biegu terminu przedawnienia w sprawie, albowiem skarżący (zobowiązany) nie został o tej czynności poinformowany. Zdaniem skarżącego, znajdująca się w aktach sprawy opisana koperta nie stanowi wiarygodnego dowodu o podjętej przez organ egzekucyjny próbie doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu przede wszystkim z tego powodu, że karty rozliczeniowe egzekucji nie zawierają zapisów, które potwierdziłyby poniesienie przez organ tego rodzaju kosztów (dokonywanych doręczeń). Dodatkowo podniósł skarżący, że nie jest możliwe by w dacie rzekomej próby doręczenia skarżonemu zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym (a później, w dacie dwukrotnego awizowania próby tego doręczenia) pod adresem na który dokonywane są doręczenia doręczyciel nie zastał osoby, która mogłaby takie zawiadomienie odebrać i przekazać skarżącemu. W kontekście tym wskazał, że w miejscu doręczenia znajduje się wiele hurtowni, a w rozważanym okresie, w obrębie pomieszczeń które zamieszkuje skarżący działalność gospodarczą prowadził także ojciec skarżącego (Z. P.), który stale był obecny w miejscu prowadzonej działalności. Nie zaszła zatem sytuacja nieobecności adresata (osoby upoważnionej) pod adresem doręczenia. Wskazując na powyższe skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zgłosił również wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 10.06.2016 r. skarżący oświadczył, że cofa żądanie skargi w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Procesową płaszczyznę sporu stanowi postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, o co wnioskował skarżący podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, organ egzekucyjny przyjął, że zaległe zobowiązanie J. P. z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. nadal podlega przymusowemu wykonaniu albowiem bieg przedawnienia tego zobowiązania został przerwany na skutek zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z przekazów pocztowych u dłużnika zajętej wierzytelności – A S.A. Co do zasady zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że zastosowanie środka egzekucyjnego prowadzi do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tak daleko idący skutek wywołać jednak może nie jakakolwiek czynność organu egzekucyjnego, lecz taka, którą można utożsamić z zastosowaniem środka egzekucyjnego w sposób skuteczny, tj. prawem przewidziany i spełniającego wymogi przewidziane dla tego środka w u.p.e.a. W tym ujęciu, pojęcie skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego należy odnosić nie tyle do jego efektywności, co właśnie do prawideł zastosowania. W sprawie, ocenę prawidłowości zastosowanego w dniu 25.06.2012 r. środka egzekucyjnego skierowanego na egzekucję kwot z przekazów pocztowych adresowanych do J. P. należało w pierwszej kolejności oceniać w świetle unormowań z art. 92 i art. 89 u.p.e.a. Przepis art. 92 u.p.e.a. stanowi, że w egzekucji z kwot będących przedmiotem krajowych przekazów pocztowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych. Z kolei, z art. 89 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zgodnie z § 2 zdanie pierwsze tego przepisu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu o którym mowa w § 1. W przypadku egzekucji z kwot będących przedmiotem krajowych przekazów pocztowych ustawodawca w treści art. 92 zdanie drugie u.p.e.a. przesądził, że za wierzyciela zajętej wierzytelności uważa się adresata przekazu, a za dłużnika zajętej wierzytelności placówkę pocztową w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, która obowiązana jest wypłacić kwotę przekazu adresatowi. Z powołanych przepisów wynika, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej (innej niż określona w art. 72-85) sprzężone jest z istnieniem dłużnika zajętej wierzytelności, u którego organ dokonuje zajęcia egzekucyjnego poprzez doręczenie mu zawiadomienia o tej czynności egzekucyjnej. Z uwagi na zawarte w powołanych przepisach nawiązanie ustawodawcy do pojęć zastanych w prawie cywilnym, pojęcie dłużnika zajętej wierzytelności należy rozumieć w sposób analogiczny do tego jak definiuje się dłużnika cywilnoprawnego. Odwołując się do tej definicji, dłużnikiem jest podmiot na którym ciąży obowiązek określonego świadczenia (pieniężnego) na rzecz wierzyciela. Położenie akcentu na materialnoprawne obowiązki dłużnika w ogólności skutkuje stwierdzeniem, że na gruncie przepisów egzekucyjnych nie można uznawać za dłużnika zajętej wierzytelności podmiotu, na którym w chwili doręczenia mu zawiadomienia o zajęciu nie ciążył skonkretyzowany obowiązek świadczenia związany z przedmiotem zajęcia. Powyższe nakazuje przyjąć, że dłużnikiem zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być jedynie podmiot na którym w chwili zastosowania środka egzekucyjnego ciąży obowiązek określonego świadczenia na rzecz wierzyciela (zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym). Konsekwencje doręczenia takiemu podmiotowi zawiadomienia o zajęciu dotyczyć zatem będą jedynie sfery wykonania dotychczasowego obowiązku, który od chwili zajęcia dotychczasowy dłużnik (dłużnik zajętej wierzytelności) zobowiązany jest realizować na rzecz podmiotu publicznoprawnego (organu egzekucyjnego). Przenosząc poczynione uwagi na grunt analizowanej sprawy należy stwierdzić, że materiał aktowy sprawy nie daje podstaw do uznania, że w chwili otrzymania zawiadomienia o zajęciu (25.06.2012 r.), A S.A. była w posiadaniu jakichkolwiek przekazów pieniężnych, których adresatem byłby J. P. Wniosek ten potwierdza treść pisma A S.A. z dnia 16.07.2012 r. (adresowanego do Prezydenta Miasta W.), w którym jednostka powołując się na zawiadomienie z dnia 25.06.2012 r. oświadczyła, że od momentu doręczenia zawiadomienia o zajęciu do dnia 12.07.2012 r. w UP [...] (właściwym dla podatnika) "nie stwierdzono przekazów pieniężnych nadeszłych do doręczenia pod adresem zobowiązanego" J. P. Powyższe oznacza, że nie będąc zobowiązana w chwili otrzymania zawiadomienia o zajęciu do jakichkolwiek wypłat pieniężnych (świadczeń) na rzecz J. P., A S.A. nie mogła być na dzień 25.06.2015 r. dłużnikiem J. P. z tytułu tego rodzaju wypłat. Tym samym, nie mogła być adresatem doręczonego jej w dniu 25.06.2012 r. zawiadomienia o zajęciu (skutecznego prawnie), które, zgodnie z treścią 89 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny kieruje do dłużnika zajętej wierzytelności, a którym A S.A. nie była według stanu na dzień 25.06.2012 r., o czym sama zapewniła na piśmie (wymienionym). Nie można było zatem uznać, jako to przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że zawiadomienie o zajęciu, jakie w sprawie organ egzekucyjny skierował do A S.A., było zawiadomieniem skierowanym do dłużnika zajętej wierzytelności (czego wymaga art. 89 § 1 u.p.e.a), a w konsekwencji, że skutkiem tej czynności było przerwanie biegu przedawnienia w sprawie. W podsumowaniu należy stwierdzić, że skierowanie zawiadomienia o zajęciu do podmiotu który nie był w chwili dokonania tej czynności dłużnikiem zobowiązanego nie wypełnia hipotezy art. 89 § 1 u.p.e.a., a zatem nie można tej czynności faktycznej uznawać za czynność egzekucyjną w rozumieniu powołanego przepisu. Wniosek ten wyklucza możliwość przypisania takiemu zawiadomieniu skutku, jakie przepisy prawa wiążą ze skutecznym zastosowaniem środka egzekucyjnego, tj. wywołania przerwy w biegu przedawnienia. Wskazane uchybienie uzasadniało odmowę uznania skuteczności zastosowanego w dniu 25.06.2012 r. środka egzekucyjnego, a zatem, niezależnie od spornej w sprawie kwestii skutecznego zawiadomienia skarżącego o tej czynności. Przesądzało również o wadliwości stanowiska organu egzekucyjnego w zakresie oceny skutku przedawnienia zobowiązania podatkowego. Poza zakresem sprawy, w ramach której kontrolowano prawidłowość postanowienia organu odnośnie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego, pozostawało zagadnienie prawidłowości wyegzekwowania określonych kwot. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...].06.2015 r. W toku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązane będzie uwzględnić przedstawioną w wyroku ocenę prawną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.