I SA/Wr 1692/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego uzasadniając, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pozostaje w stosunku pracy, wykonuje jedynie usługi na podstawie umowy zlecenia za wynagrodzeniem 400 zł brutto miesięcznie. Tym samym pozostaje na utrzymaniu rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje z mężem i trójką dzieci (ur. w roku 1991, 1992 i 1993), nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Mąż skarżącej jest zadłużony w bankach na łączną kwotę [...] zł i jest w trakcie jej spłaty. Skarżąca natomiast ma zadłużenie wobec PGNiG – kwota [...] zł jest w egzekucji komorniczej. Dwoje dzieci jest studentami i pozostają na utrzymaniu małżonków. Dochody uzyskuje mąż z działalności gospodarczej, który w 2014 r. odnotował stratę w wysokości [...] zł oraz syn ze stosunku pracy z wynagrodzeniem [...] zł. Z dokumentów przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że mąż skarżącej uzyskał za 2014 r. przychód z działalności gospodarczej w wysokości 413.861,48 zł, z kolei za lipiec, sierpień i wrzesień 2015 r. przychód ten wyniósł 103.361,27 zł i odnotowana została strata o wartości 1.991,77 zł. Za trzeci kwartał 2015 r. mąż skarżącej dokonał dostawy towarów i usług na kwotę 163.406 zł oraz nabył towary i usługi o wartości 101.314 zł. Z wydruków rachunków bankowych wynika, że tylko jeden z nich (związany z ww. działalnością gospodarczą) jest wykorzystywany regularnie w związku z działalnością, a także na potrzeby wydatków prywatnych, w tym żywnościowych, niektórych dokonanych w T. Jeden z rachunków męża skarżącej jest zajęty w postępowaniach egzekucyjnych, z kolei na rachunku należącym do skarżącej brak bieżących transakcji. Syn skarżącej zatrudniony jest w firmie jej męża na ¼ etatu z wynagrodzeniem brutto 420 zł. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że skarżąca jest stroną postępowania w tutejszym Sądzie w sześciu sprawach toczących się równolegle, o sygn. akt I SA/Wr 1690-1695/15, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na kwoty po 100 zł (łącznie 600 zł). Mając na uwadze powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, iż powyższa regulacja wyraźnie wskazuje, że prawo pomocy w żądanym zakresie przysługuje stronie, która nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek (co należy podkreślić) kosztów swego udziału w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W takiej sytuacji, zdaniem referendarza rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżąca nie pozostaje. Przede wszystkim trzeba wskazać, że skarżąca i jej dzieci pozostają na utrzymaniu męża. Co za tym idzie, w rzeczywistości ocenie podlegać będzie jego sytuacja finansowa, która determinuje zdolności płatnicze nie tylko skarżącej, ale wszystkich osób wskazanych jako pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W istocie, dochody uzyskuje syn skarżącej, jednak po pierwsze jest to wynagrodzenie w kwocie 420 zł brutto, po drugie, jest ono uzyskiwane w firmie męża skarżącej, zatem stanowi koszt podatkowy w działalności gospodarczej. Działalność ta natomiast przynosi znaczne przychody – w 2014 r. wynosiły one ponad 400.000 zł, za trzy miesiące roku 2015 – ponad 100.000 zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, że fakt odnotowania jednocześnie straty nie ma tutaj dużego znaczenia. Wartości takie jak dochód, strata czy koszty uzyskania przychodu są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Zwykle jednak nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Może o tym świadczyć przykładowo fakt spłaty przez męża skarżącej rat zobowiązań wobec banku w kwocie po 3.000 zł oraz pokrywania bieżących wydatków rodziny skarżącej mimo wykazywania ujemnego wyniku finansowego. Nie bez znaczenia pozostaje też tutaj okoliczność, iż siedziba firmy znajduje się w miejscu zamieszkania skarżącej i jej rodziny. Z wydruków jednego z rachunków bankowych wynika, że w sierpniu mąż skarżącej przebywał T., gdzie dokonywał zakupów, poza tym znaczne kwoty przeznacza na paliwo oraz na zakupy żywnościowe. Jakkolwiek z powyższych danych nie jest możliwe dokładne wyliczenie, do jakiej wysokości skarżąca jest w stanie pokryć koszty postępowania, jednak z całokształtu okoliczności wynika, iż budżet domowy jej rodziny pozwalał na poczynienie stosownych rezerw na opłacenie kosztów udziału w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu takiego samego obowiązku jednocześnie w sześciu sprawach. Przy czym podkreślenia wymaga, że kosztów tych należało się spodziewać najpóźniej w dacie wniesienia skargi, co miało miejsce 19 sierpnia 2015 r. Dodać wypada, że – w ocenie referendarza – skarżąca nie spełnia również warunków do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które przysługuje osobie fizycznej, gdy tak wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwykle wpis od skargi, ten natomiast wynosi w niniejszej sprawie 100 zł. Jakkolwiek znacznie wyższe jest wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, to jednak zwrócić wypada uwagę na okoliczność, która nie pozostaje bez wpływu na wysokość ewentualnych kosztów pokrycia wynagrodzenia dla doradcy podatkowego z wyboru. Mianowicie ww. sprawy o sygn. 1690-1695/15 są niemalże jednorodne – trzy z nich dotyczą uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, trzy pozostałe odmowy przywrócenia tego terminu. Reasumując, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.