I SA/Wr 17/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące I, II, IV-XII 2007 r. oraz I-III, V, VI, VIII, IX, i X 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że uzyskiwane dochody nie pozwalają na ich poniesienie. Wskazała, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Tylko wydłużanie okresów płatności, wykorzystanie do granic możliwości akcji kredytowej, debetu na koncie i próba negocjacji przesunięcia terminów ponoszenia kosztów pozwala na doraźne przetrwanie firmy. Strona ma nadzieję na poprawę koniunktury na rynku, jednak z uwagi na rosnące ceny paliw i kryzys w Europie, sytuacja może się jeszcze pogorszyć. Dalej podała, ze musiała wziąć kredyt na budowę domu, gdyż nie mogła dłużej mieszkać w budynku, który został wyłączony z użytkowania po wybuchu pieca i pożarze (stan ten utrzymywał się od 10 lat z powodu braku środków). Z mężem ma trójkę dzieci, w tym dwoje od urodzenia ma porażenie mózgowe i wymaga specjalnej troski oraz specjalistycznego leczenia. Strona wykorzystała maksymalnie zdolność kredytową i obecnie ma kłopoty z ich terminową spłatą. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem i trzema synami. Posiada dom (100 m2), nieruchomość rolną .(2,47 ha) i garaż. Jako przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro wymieniła: 4 ciągniki siodłowe Scania o wartości około 200.000 zł, 4 naczepy ciężarowe o wartości około 30.000 zł, samochód osobowy Audi A4 o wartości 20.000 zł i samochód dostawczy Volkswagen BUS we współwłasności z kredytującym zakup bankiem. Jako dochody rodziny podane zostały: renta socjalna – 560 zł, umowa o pracę syna – 1.386 zł, renta chorobowa skarżącej – 486 zł i działalność gospodarcza, w której odnotowana jest strata. Jako dodatkowe istotne dane skarżąca wymieniła spłacane kredyty: na dom – 250.000 zł (na 25 lat) – rata 2.400 zł, na zakup paliwa – 50.000 zł (na 24 miesiące) – rata 2.500 zł, na zakup busa – 45.000 zł (na 5 lat) – rata 1.135 zł oraz wydatki na dom (prąd, media, ogrzewanie, podatek od nieruchomości) – około 1.000 zł. Do wniosku załączone zostały dokumenty potwierdzające pożar domu i jego wyłączenie z użytkowania, dokumenty dotyczące spłacanych rat kredytowych, wydruk z księgi podatkowej za 2011 r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z egzekucją kwoty 117.086,46 zł oraz dokumenty dotyczące stanu zdrowia synów strony skarżącej. Ponadto na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostały: zeznania podatkowe skarżącej i jej męża za 2010 r., wydruki historii rachunków bankowych skarżącej i jej męża za październik, listopad i grudzień 2011 r. harmonogramy spłat trzech kredytów oraz zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków i spłacanych kredytów. Z przedłożonych dokumentów wynika, że strona W 2010 r. uzyskała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 487.664,61 zł i dochód – 26.799,55 zł, przychód z renty wyniósł 6.417 zł. W 2011 r. skarżąca odnotowała przychód w kwocie 445.099 zł i stratę – 52.630,48 zł. Miesięczne wydatki jej rodziny wynoszą łącznie około 4.000 zł. Obecnie spłacane raty kredytu to: za ciągnik Scania – 1.513,67 zł, za busa – 1.135,05 zł, za paliwo – 2.600zł, na budowę domu – 2.300 zł, na Audi – 881 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego skarżąca nie wykazała. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy ma służyć tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Strona wnosząca w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych z pewnością nie jest w sytuacji, która uzasadniałaby udzielenie wsparcia państwowego. Prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi wysokie przychody. Z przedłożonych dokumentów nie wynika natomiast, aby na ich wielkość wpłynął kryzys gospodarczy – w dwóch ostatnich latach bowiem wyniósł ponad 400.000 zł. Dla oceny możliwości płatniczych istotny też jest fakt uzyskania licznych kredytów, które jest zwykle poprzedzone analizą wypłacalności kredytobiorcy. Nie ulega wątpliwości, że kredyt na budowę domu był niezbędny, a spłacane w związku z tym raty stanowią wydatek związany z koniecznym utrzymaniem rodziny. Za taki też należy uznać kredyt na zakup samochodu osobowego w okolicznościach, gdy strona ma dwóch niepełnosprawnych synów. Pozostałe kredyty natomiast służyły na poczynienie inwestycji w działalności gospodarczej, które mają z założenia zapewnić powiększenie przychodów, a nie tylko zabezpieczyć środki na niezbędną egzystencję rodziny. Dlatego też spłata rat tych kredytów nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, do których są również zaliczane koszty sądowe. Poza tym strona realnie spłaca tylko kapitał, ponieważ odsetki kredytu zaciągniętego w związku z działalnością gospodarczą stanowią koszt uzyskania przychodu. Dodać wypada, że fakt straty w działalności gospodarczej jest wynikiem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodów. To z kolei świadczy o posiadaniu środków na ich poniesienie. Poza tym koszty podatkowe, dochód, strata, są wielkościami z zakresu rozliczeń w podatku dochodowym i zazwyczaj nie odzwierciedlają rzeczywistej kondycji finansowej przedsiębiorcy. Zgodzić się należy, że zajmowanie się dwójką dzieci niepełnosprawnych umysłowo, wymagających specjalnej troski, łączy się z dodatkowymi wydatkami, w tym na leczenie, rehabilitację, dowożenie do szkoły (na marginesie tylko wskazać trzeba, że są to wydatki, które strona jest uprawniona odliczyć od podatku dochodowego w zeznaniu rocznym). Jednak, po pierwsze, powtórzyć trzeba, że strona uzyskuje wysokie przychody, po drugie, uzyskuje jeszcze dodatkowo zasiłek socjalny i rentę. Wobec powyższego stwierdzić należało, że nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.