I SA/Wr 1705/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. J.- K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oraz odsetek za zwłokę za miesiące I, II oraz od IV do XII 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że samotnie wychowuje trójkę dzieci. Najstarsza córka studiuje dziennie, w związku z tym nie pracuje. W mieszkaniu, w którym skarżąca jest zameldowana, mieszkają trzy rodziny i dlatego jest zmuszona wynajmować mieszkanie. Z powodu trudnej ciąży i porodu nie była w stanie zająć się odpowiednio swoją firmą, czego konsekwencja było poniesienie strat. Długoletnie postępowanie prowadzone przez organ kontroli skarbowej (3 lata) również nie wpłynęło pozytywnie na prowadzoną działalność gospodarczą. Dalej wnioskująca wskazała, że w marcu br. złożyła w sądzie rodzinnym wniosek o przyznanie alimentów, ale do tej pory nie został rozpatrzony. Dodała, że na przełomie grudnia 2007 r. i stycznia 2008 r. w warsztacie, który wynajmowała, dokonano włamania i kradzieży na kwotę około 80.000 zł. Do dnia dzisiejszego nie odnaleziono sprawców, a sprawę umorzono. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że prowadzi gospodarstwo z trójką dzieci, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca podała też, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Na wezwanie zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego, przedłożone zostało zeznanie podatkowe za 2008 r., bilanse za miesiące wrzesień i październik 2009 r., umowę kredytową na zakup samochodu osobowego marki [...], rocznik [...] w wysokości 49.000 zł, kopie aneksu do tej umowy, ponaglenie do uregulowania zaległej płatności w kwocie 968,98 zł, wynikającej z umowy o złotą kartę kredytową [...] kopia zawiadomienia policji o wszczęciu dochodzenia w sprawie włamania z kradzieżą, kopie wypowiedzenia umowy przez kontrahenta firmy skarżącej, kopia umowy najmu lokalu mieszkalnego, karta leczenia szpitalnego w związku z ciążą oraz dowody opłat. Z powyższych dokumentów wynika, że w 2008 r. wnioskująca uzyskała przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 346.366,14 zł i poniosła stratę w kwocie 10.073,23 zł. We wrześniu 2009 r. osiągnięte przychody wyniosły 29.536,36 zł i dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów – 2.676,07 zł, w październiku 2009 r. wielkości te wyniosły kolejno 20.936,21 zł i 765,65 zł. Strona od 2005 r. wynajmuje mieszkanie o powierzchni 105 m2, za które płaci czynsz w kwocie 1.500 zł i opłaty związane z jego utrzymaniem. Co do wyciągów (historii operacji) z rachunków i lokat bankowych oraz kart kredytowych, osobistych i związanych z działalnością gospodarczą, które były wymienione w wezwaniu, strona wskazała, że przedłożyła je do sprawy o sygn. I SA/Wr 1481/09 (80 stron) – na dzień dzisiejszy nie posiada środków, aby zakupić tusz do drukarki. Do sprawy o podanej sygnaturze przedłożone zostały około 180 wydruków potwierdzeń transakcji wykonanych na rachunku bankowym związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą skarżącej za okres od czerwca do września 2009 r. oraz wyciąg z karty kredytowej za okres od 7 listopada do 6 grudnia 2007 r. Z wydruków wynika, że strona uzyskuje regularnie wpłaty od tych samych kontrahentów, dokonuje wypłat w bankomacie w kwotach 300-3.000 zł oraz przelewów na rachunek osobisty (odbiorca: B. K.) w kwotach około 1.000-8.000 zł, tytułem zaliczki na zakup paliwa i części i zaliczki na poczet wypłat. Ponadto skarżąca oświadczyła, że miesięcznie ponosi wydatki na wynajem mieszkania, prąd, gaz, kredyty i karty kredytowe oraz lekarstwa w łącznej wysokości około 3.670-3.840 zł. W znacznym stopniu pomaga jej rodzina. Podkreśliła, że jest zmuszona wynajmować mieszkanie, gdyż miejscu, w którym jest zameldowana, mieszkają trzy rodziny. Lokal, który wynajmuje, jest duży, ale w tej cenie obecnie we W. można wynająć kawalerkę. Ponadto niewiele osób chce wynająć rodzinie z trójką dzieci. Wnioskująca aktualnie posiada samochód marki [...], rocznik [...], o wartości około 35.000-42.000 zł. Jak skarżąca wskazała, dodatkowymi okolicznościami, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie jest fakt dokonania wspomnianej wyżej kradzieży. Ponadto w dniu 30 czerwca 2008 r. wycofał się z umowy główny kontrahent firmy skarżącej, w związku z czym straciła główne źródło dochodu. Strona od 7 lat jest [...], a od 5 lat ma [...], co w znacznym stopniu utrudnia jej normalne funkcjonowanie. W dniu 26 listopada 2009 r. w związku z [...] zgłosiła się do szpitala, na potwierdzenie czego przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Z dokumentu tego wynika, że nie wyraziła zgody na pozostawanie w szpitalu i zalecono jej stałe leczenie w poradni alergologicznej. Dalej strona wskazała, że najmłodsze dziecko ma 2,5 roku – umieszczenie go w żłobku jest prawie niemożliwe, a na umieszczenie w placówce prywatnej lub na opiekunkę skarżącej nie stać. Końcowo strona wskazała, że będąc matką samotnie wychowującą trójkę dzieci i chorującą, trudno pogodzić pracę zawodową. W związku z tym nie dopilnowała firmy, nie posiada znacznych dochodów, aby opłacić podstawowe potrzeby swojej rodziny. Kredyty i karty kredytowe, które zaciągnęła przed paroma laty, miały pomóc w rozwoju firmy, jednak w chwili obecnej ma problem z ich spłatą. Jako znane z urzędu, to jest z danych wynikających z dokumentów zawartych w sprawie, na którą się wnioskodawczyni powołała, wskazać trzeba, że od stycznia do sierpnia 2009 r. osiągnięte przychody z działalności gospodarczej wyniosły 214.756,52 zł i dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów – 21.685,19 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że co do skarżącej rozpoznawany był wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie, na którą się powołała, to jest o sygn. akt I SA/Wr 1481/09. Rozstrzygnięcie zapadłe postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 26 października 2009 r. zostało podjęte w oparciu właściwie o tożsamy stan faktyczny. Tym samym zasadne jest powtórzenie argumentacji zawarte w powyższym orzeczeniu. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 1.839 zł. Prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą znaczne przychody – w pierwszych ośmiu miesiącach przychód z niej wyniósł ponad 200.000 zł, natomiast w kolejnych dwóch miesiącach ponad 26.000 zł. Uzyskiwanie jednocześnie niskiego dochodu lub nawet ponoszenie straty, jest jedynie efektem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodu, natomiast przedstawione w bilansie, czy księdze podatkowej rozliczenia są dokonywane na potrzeby podatkowe i nie stanowią rzeczywistego odzwierciedlenia możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Świadczy o tym chociażby możliwość ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości ponad 4.000 z (do wydatków wymienionych w oświadczeniu należy doliczyć koszty wyżywienia, których skarżąca nie wymieniła w zestawieniu). Wnioskująca poza tym nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej w sposób należyty. W zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków wskazała, że opłaca kredyty i kartę kredytową miesięcznie w kwocie 1.800 zł. Na potwierdzenie tego przedłożyła aneks do umowy kredytowej, z której treści wynika, że kredyt został zaciągnięty na firmę, a rata kredytowa wynosi około 400 zł. Zauważyć przy tym trzeba, że jeżeli kredyt został zaciągnięty na działalność gospodarczą i ma związek z uzyskaniem przychodu, to jest kosztem podatkowym. Dlatego też nie mógł zostać wymieniony w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków przez rodzinę skarżącej. Nie można też dać wiary, jakoby karta kredytowa, której wyciąg strona przedłożyła w sprawie I SA/Wr 1481/09, miała pomóc w rozwoju firmy, gdyż z powyższego wyciągu wynika, że karta była wykorzystywana przede wszystkim na zakupy prywatne i to w 2007 r. Zadłużenie na takiej karcie jest natomiast rzeczą normalną, bowiem karta kredytowa z założenia temu służy. Otrzymanie ponaglenia do jej spłaty nie może stanowić tutaj dowodu braku środków, bowiem przedłożone dokumenty (bilanse, potwierdzenia operacji bankowych) świadczą o tym, ze strona ma możliwość uregulowania tej płatności. Odnośnie wydruków potwierdzeń dokonania transakcji, to należy zwrócić ponownie uwagę, że wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyciągi takie każdy posiadacz rachunku bieżącego uzyskuje co miesiąc w formie papierowej lub elektronicznej. Wynikają z nich wpływy na konto, wydatki i saldo. Niewątpliwie takimi wyciągami nie są potwierdzenia dokonanych transakcji. Dodatkowo strona przedłożyła dokumentację tylko z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą. Z potwierdzeń dokonywania transakcji wynika natomiast, że z rachunku tego dokonywane były wpłaty znacznych kwot (około 1.000-8.000 zł) na rachunek osobisty skarżącej, którego wyciągów nie przedłożyła. Stąd rzeczywiste przeznaczenie kwot wpłacanych na to konto nie jest wyjaśnione. Dodać w tym miejscu należy, że powyższy wywód był znany skarżącej w dniu wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów w niniejszej sprawie, w którym podkreślone zostało, że chodzi o wyciągi (historie operacji) rachunków bankowych związanych nie tylko z działalnością gospodarczą, ale również osobistych oraz aktualne wyciągi z karty kredytowej. Odnośnie okoliczności, która została potwierdzona kartą leczenia szpitalnego z dnia 26 listopada 2009 r., to wskazać trzeba, że niewątpliwie [...] jest chorobą uciążliwą w codziennym funkcjonowaniu i może wywołać dodatkowe komplikacje, niemniej strona niw wykazała, w jakim stopniu ma to wpływ na jej możliwości płatnicze. Powyższe uwagi prowadzą do konstatacji, że wnioskująca nienależycie udokumentowała swoją sytuację finansową, a z tych dokumentów, które przedłożyła, że jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejsze sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.