I SA/Wr 1710/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący będący małżeństwem, na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.013 zł, wnieśli na odrębnych formularzach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca L. G. w uzasadnieniu tego żądania wskazała na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Podała, że obecnie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i otrzymuje z tego tytułu zasiłek dla bezrobotnych, który w całości przeznacza na pokrycie potrzeb rodziny, w związku z czym nie posiada możliwości uiszczenia wysokiej kwoty wpisu sądowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała skarżąca, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, żadne z nich nie posiada majątku, natomiast ich dochodem jest jej zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 776,10 zł oraz wynagrodzenie za pracę męża w kwocie 1.680 zł. Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawcy przedłożyli dokumenty, z których wynika, ponad wcześniej podane fakty, że skarżąca w latach 2012 i 2013 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 33.428,21 zł i 25.746,69 zł, natomiast jej mąż w roku 2012 r. poniósł stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 17.162,42 zł (przy przychodzie w kwocie 310.135,76 zł), z innych źródeł (emerytura i praca) uzyskał dochód w kwocie 25.746,69zł, natomiast w roku 2013 r. - dochód z pracy i innych źródeł w łącznej kwocie 16.079,62 zł, natomiast od marca 2014 r. przebywa na zwolnieniu chorobowym. Jako wydatki miesięczne swojego gospodarstwa domowego wskazała skarżąca kwotę 1.790zł, pokrywaną z wynagrodzenia męża oraz własnego zasiłku dla bezrobotnych. Nadto mąż skarżącej wynajmuje lokal mieszkalny znajdujący się w domu będącym miejscem zamieszkania skarżących, pobierając z tego tytułu czynsz w kwocie 500 zł miesięcznie. Z urzędu wskazać należy, że z akt spraw I SA/Wr 2001/13, I SA/Wr 1644/14 i I SA/Wr 1983/13 wynika, iż małżonkowie są jedynymi wspólnikami firmy A sp. z o.o., w której skarżący pełni funkcję prezesa zarządu. Z urzędu wskazać także należy, że w sprzeciwie od postanowienia referendarskiego z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie ze skargi strony o sygn. akt I SA/Wr 2002/13 skarżący podali, że spółka, której są jedynymi udziałowcami, złożyła wniosek o układ ratalny warunkowy w ZUS-ie w zakresie zaległych składek społecznych i zdrowotnych (do [...] września 2014 r. należało wpłacić 140.000 zł, pozostała zaległość 70.000 zł zostanie rozłożona na raty). Wynik spółki za rok 2013 zakończył się stratą w wysokości 101.135,94 zł, a w roku 2014 strata do sierpnia wyniosła 120.000 zł. Postanowieniem z dnia 21 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona polemizowała z uzasadnieniem referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż strona nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżący posiadają zdolność do sfinansowania kosztów wszczętej przez siebie sprawy sądowoadministracyjnej. Wskazać należy, że skarżący udzielili informacji o sytuacji majątkowej w sposób wybiórczy, przemilczając informację, że posiadają udziały w spółce z o.o., w której są jedynymi udziałowcami i którą prowadzą osobiście. Dopiero na etapie sprzeciwu przyznali, że istotnie posiadają majątek w postaci udziałów w tej spółce. Z akt sprawy sygn. I SA/Wr 1983/13 wynika, że w roku 2013 r. spółka małżonków poniosła stratę w kwocie 101.135,94 zł (przy przychodzie w kwocie 564.611,75 zł) natomiast w marcu, kwietniu i maju 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 51.637 zł, 30.985 zł i 47.967 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie skarżących małżonków o sygn. akt I SA/Wr 2002/13 skarżący podali, że spółka złożyła wniosek o układ ratalny warunkowy w ZUS-ie w zakresie zaległych składek społecznych i zdrowotnych (do [...] września należało wpłacić 140.000 zł, pozostała zaległość 70.000 zł zostanie rozłożona na raty). Wynik spółki za rok 2013 zakończył się stratą w wysokości 101.135,94 zł, a w roku 2014 strata do sierpnia wyniosła 120.000 zł. Wedle przesłanego przez skarżącą spółkę w sprawie sygn. I SA/Wr 1983/13 odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w skład jej zarządu wchodzi dwóch członków: prezes i wiceprezes zarządu i funkcje te pełnią skarżący małżonkowie będący jednocześnie jedynymi wspólnikami. Z danych tych wynika, że spółka skarżących pomimo straty w dwóch kolejnych latach nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów dostarczając towary i usługi o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Jest też w stanie regulować znaczne zadłużenia wobec ZUS. W ocenie Sądu, skarżący jako jedyni udziałowcy spółki, którzy prowadzą ją osobiście, mają możliwość czerpania z niej dochodów. Wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisami, korzystając z uprawnień większościowych udziałowców, małżonkowie mają możliwość zawarcia ze spółką umowy cywilnej i na tej podstawie wykonywania pracy jako członkowie zarządu za wynagrodzeniem. W rozpatrywanej sprawie skarżący małżonkowie posiadają 100 % udziałów w spółce. Skarżący jako większościowi udziałowcy nie powinni zawierać ze spółką umowy o pracę. Mają jednak możliwość zawarcia ze spółką umowy menadżerskiej na podstawie przepisów prawa cywilnego. Przenosząc powyższe na realia rozpatrywanej wprawy, w ocenie Sądu, skarżący będąc jedynymi udziałowcem sp. z o.o., mają możliwość doprowadzenia do zawarcia umowy cywilno-prawnej ze spółką, w której pełnią funkcję członków zarządu. Co istotne, w granicach niezagrażających płynności finansowej spółki, mają możliwość dowolnego kształtowania składników oraz wysokości swojego wynagrodzenia. Wbrew twierdzeniom podanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, posiadają więc zdolność finansową do poniesienia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2014 r. Przewodniczący Wydziału I wyznaczył w sprawie wpis, w kwocie 4.013 zł. W ocenie Sądu, skarżący, mając na względzie przychody należącej do nich spółki (marcu, kwietniu i maju 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 51.637 zł, 30.985 zł i 47.967 zł, co wynika z akt sprawy I SA/Wr 1983/13) oraz zdolność do jednorazowej zapłaty 140.000 zł zaległości wobec ZUS we wrześniu 2014 r. (co wynika z treści sprzeciwu w sprawie I SA/Wr 2002/13), są w stanie zgromadzić i uiścić wpis w wysokości 4.013 zł. W relacji do przychodu należącej do strony spółki, z której może czerpać dochód, kwota ta jawi się bowiem jako nieznaczna. W ocenie Sądu, strona jest w stanie uiścić koszty sądowe w sprawie, nawet po uwzględnieniu wszystkich toczących się z jej skarg spraw sądowoadministracyjnych przed tut. Sądem, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, a także bez zagrożenia płynności finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej – przedsiębiorstwa A sp. z o.o. Wpis w niniejszej sprawie (sygn. akt I SA/Wr 1710/14) wynosi 4.013 zł. W sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług lata 2009 i 2010, sygn. akt I SA/Wr 2002/13, po częściowym zwolnieniu od ponoszenia kosztów sądowych, skarżący są zobowiązani uiścić wpis w kwocie 8000 zł; W sprawach ze skarg L. G. i G. G. na decyzje w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. o sygn. akt I SA/Wr 2326/13 i I SA/Wr 2327/13 przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (skarżący także w tych sprawach we wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie podali, że prowadzą przedsiębiorstwo). W sprawach ze skarg przedsiębiorstwa A sp. z o.o. dotyczących określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. (sygn. akt I SA/Wr 1644/14) oraz podatku od towarów i usług za styczeń, wrzesień, listopad, grudzień 2010 r. (sygn. akt I SA/Wr 2248/14), przedsiębiorstwo to zostało zobowiązane do uiszczenia wpisów odpowiednio w wysokości 6.744 zł i 4.965 zł. Łącznie więc skarżący jako osoby fizyczne oraz należące do nich przedsiębiorstwo, z którego czerpią dochód, są zobowiązani do uiszczenia sumy wpisów w kwocie 23.722 zł (4013 + 8000 + 6744 + 4965 = 23722). Kwota ta stanowi więc 50 % średniego miesięcznego przychodu należącej do strony spółki i 16,94 % kwoty (140.000 zł), którą jednorazowo przedsiębiorstwo skarżących było w stanie we wrześniu 2014 r. uiścić tytułem zaległych należności ZUS. Kwota sumy wszystkich wpisów (23.722 zł) nie jest więc kwotą, która mogłaby wpłynąć na płynność finansową przedsiębiorstwa, będącego źródłem dochodów strony. W tym stanie rzeczy uznać należy, że strona jest w stanie zgromadzić i uiścić wpis w niniejszej sprawie w kwocie 4.013 zł bez uszczerbku dla koniecznych kosztów swojego utrzymania i bez zagrożenia dla utraty źródła swojego dochodu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.