I SA/Wr 1720/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Protokolant Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami sporządzenia opinii biegłego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] r. nr [...] , którym obciążono [...] kosztami opinii biegłego w wysokości 432,55 zł sporządzonej na okoliczność ustalenia wartości rynkowej nabytego wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu podatkowego I instancji, a odwołując się do art. 82 a ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. ) wyjaśnił, że obciążenie strony kosztami opinii biegłego jest konsekwencją stwierdzenia stanu mieszczącego się w hipotezie ustępu 3 ww. przepisu. Ustalenie podstawy opodatkowania za pomocą dowodu z opinii biegłego spowodowane zostało przyczyną leżącą po stronie podatnika, który wezwany do zmiany podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających zadeklarowanie jej w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej - nie odpowiedział na wezwanie organu podatkowego I instancji, a wartość podstawy opodatkowania określona przez ten organ z uwzględnieniem opinii biegłego przekroczyła co najmniej o 33 % wartość zadeklarowaną. W skardze skarżący domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji. W uzasadnieniu – po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania - wyjaśnił, iż nie zostały spełnione formalne przesłanki związane z powołaniem biegłego, albowiem nie było właściwej informacji o ponoszonych kosztach związanych z powołaniem biegłego oraz brak zlecenia dokonania czynności biegłemu, którego wcześniej powołała strona i który sporządził opinię w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego niewątpliwie zmniejszyłoby to koszty postępowania w sprawie. Wywiódł ponadto, że przyjęcie przez organy podatkowe operatu szacunkowego z dnia 4 lipca 2009 r. wykonanego przez biegłego działającego na zlecenie organu nastąpiło na podstawie dokumentacji przekazanej osobiście przez skarżącego drogą elektroniczną, bez oględzin pojazdu, gdyż pojazd ten został sprzedany. Argumentował, że brak było podstaw do zastosowania wobec skarżącego art. 82 a ust.3 ustawy o podatku akcyzowym i związanych z tym kosztów biegłego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 82 a ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. ) jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku sprzedaży na terytorium kraju albo nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu. Jeżeli wysokość podstawy opodatkowania ustalona z uwzględnieniem opinii biegłego odbiega co najmniej o 33 % od zadeklarowanej podstawy opodatkowania, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi podatnik ( art. 82 a ust. 3 tej ustawy). Dopuszczalność obciążenia podatnika w trybie art. 82 a ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. ) kosztami opinii biegłego jest uzależniona od spełnienia przesłanek przewidzianych w tym przepisie. Warunek przekroczenia wartości określonej przez organ podatkowy o 33 % wartości zadeklarowanej przez podatnika spełniony jest tylko wówczas, gdy wartość ustalona z uwzględnieniem opinii biegłego stała się podstawą decyzji wymiarowej określającej zobowiązanie. Niesporną okolicznością w sprawie było, że w złożonej deklaracji AKC-U dotyczącej nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] skarżący określił podstawę opodatkowania w wysokości 20.870,00 zł i nie odpowiedział na wezwanie organu w zakresie zmiany podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających zadeklarowanie jej w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej. W tych okolicznościach, powołany na zlecenie organu podatkowego biegły, określił wartość rynkową pojazdu w kwocie 43.200 zł. Wartość ta pomniejszona o podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy została przyjęta jako podstawa opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzspólnotowego samochodu osobowego. Niezgodność pomiędzy podstawą opodatkowania wykazaną przez stronę a określoną przez organ wynosiła 39 % . Wobec tego - wbrew zarzutom skargi - zasadnie uznały organy podatkowe, iż w sprawie spełniona została przesłanka od której art. 82 a ust.3 powołanej ustawy uzależniał obciążenie strony kosztami sporządzenia opinii biegłego. Z kolei uzasadnione w świetle art. 82 a ust.3 ustawy o podatku akcyzowym obciążenie strony postępowania podatkowego kosztami opinii biegłego wymaga zebrania przez organ podatkowy materiału dowodowego umożliwiającego stronie ocenę zasadności wysokości wynagrodzenia wypłaconego biegłemu. Materiałem takim będzie między innymi towarzysząca rachunkowi biegłego kalkulacja wartości pracy (np. potrzebny do wydania opinii nakład pracy, poświęcony czas, termin i warunki wykonania czynności szacunkowych) oraz wartości innych nakładów poniesionych przez biegłego w związku z opracowaniem opinii (np. koszty przejazdów, przewozu, aby strona obciążona kosztem opinii mogła ocenić, czy wynagrodzenie nie było nadmierne. W rozpatrywanej sprawie dowodem na wysokość należnego biegłemu wynagrodzenia jest faktura VAT wystawiona przez podmiot, któremu zlecono opracowanie opinii, która zawiera jedynie kwotę sprzedaży za sporządzenie operatu szacunkowego zgodnie ze zleceniem oraz kwotę za przejazd 130 km liczony ryczałtowo, bez podania trasy i celu przejazdu. Zatem przedstawiony rachunek ( faktura VAT Nr [...] r.) nie spełnia wyżej omówionych wymagań i tym samym nie stanowi pełnego materiału dowodowego, umożliwiającego stronie ocenę zasadności wysokości wynagrodzenia wypłaconego biegłemu, gdyż ani z wystawionej faktury ani też z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika jakie poszczególne czynności zostały wykonane w związku z opracowaniem opinii, np. zapoznanie się z aktami spawy, przeprowadzenie oględzin przedmiotu wyceny oraz koszty przejazdu z podaniem celu i trasy przejazdu. Wprawdzie w uwagach sporządzonego operatu szacunkowego wyjaśniono, że dane dotyczące wyceny pojazdu ustalono na podstawie przedstawionych dokumentów z akt sprawy oraz badania pojazdu metodą organoleptyczną, czyli metodą badawczą opierającą się na zbadaniu przedmiotu w celu oceny jego stanu lub właściwości własnymi zmysłami (wzroku, dotyku), to zarówno z opinii jak i twierdzeń skarżącego wynika, że zdjęcia uszkodzonego pojazdu oraz ocenę techniczną pojazdu powypadkowego sporządzoną przez rzeczoznawcę S. C. dostarczył drogą elektroniczną sam skarżący, gdyż przedmiotowy pojazd został sprzedany w maju 2009 r., natomiast zlecenie wykonania opinii, biegły otrzymał w dniu 4 czerwca 2009 r., czyli w momencie gdy skarżący nie był już właścicielem pojazdu, co – w ocenie Sądu - może budzić wątpliwości odnośnie twierdzeń biegłego o wykonanych badaniach pojazdu. Podnieść także należy, że strona w zażaleniu na postanowienie organu podatkowego I instancji wskazywała na brak przedstawienia materiału dowodowego pozwalającego poddać ocenie zasadność wysokości kosztów opinii biegłego, którymi obciążono stronę, wskazując na przewartościowanie kosztów w stosunku do wykonanych przez biegłego prac. Jednakże zarzut ten pozostał bez odpowiedzi. Organ odwoławczy bowiem ograniczył się wyłącznie do wykazania, iż co do zasady zgodnie z art. 82 a ust.3 ustawy o podatku akcyzowym koszty opracowania opinii biegłego winny obciążać skarżącego. W świetle powyższych wywodów należy stwierdzić, że organy podatkowe zaniechały obowiązkowych czynności w postępowaniu, nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu zebrania pełnego materiału dowodowego i tym samym naruszyły art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ), a w konsekwencji także art. 122 tejże ustawy wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, stanowiącą naczelną zasadą postępowania podatkowego. Ustalenie bowiem stanu faktycznego zgodnie z tą zasadą jest koniecznym warunkiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa. Naruszono tym samym również art. 121 Ordynacji podatkowej stanowiący, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów prowadzących postępowanie. Ponieważ postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego jak i utrzymujące je postanowienie organu odwoławczego w omawianym zakresie nie zawierają niezbędnych ustaleń, czyni to niemożliwym poddanie kontroli tych rozstrzygnięć przez Sąd w zakresie zasadności wysokości obciążenia strony kosztami opinii biegłego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne jest zatem uzupełnienie materiału dowodowego sprawy w szczególności poprzez zobowiązanie opracowującego opinię o przedłożenie karty pracy – czynności jakie wykonał biegły, czas poświęcony na opracowanie opinii, wskazanie celowości przejazdu o jakim wspomina, a następnie poddanie ocenie czy żądana przez biegłego kwota za wydaną opinię jest zgodna z wykonanymi czynnościami. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie o wykonalności zaskarżonego aktu oraz kosztach postępowania uzasadnia odpowiednio art. 152 i 200 wyżej powołanej ustawy. przep. 18.02.2009 r.