I SA/Wr 1725/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok wraz z odsetkami za miesiące I, III-VII, IX-XII 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczania wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.051 zł skarżący D. T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania wnioskodawca podał, że jego działalność gospodarcza nie przynosi oczekiwanych dochodów, comiesięczne obciążenia podatkowe i publiczne oraz istniejące zobowiązania nie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych, rok 2011 zamknął stratą w kwocie ok. 55.000 zł, natomiast w ramach prowadzonej wobec niego egzekucji ściągane są z jego "obrotów" kwoty od 3.000 zł do 5.000 zł. Jako swój majątek wnioskodawca wskazał mieszkanie o powierzchni [...] m², jako dochód – kwotę 1.854,49 zł (brutto) uzyskaną w styczniu 2012 r., natomiast jako wydatki na utrzymanie siebie - opłaty za mieszkanie w kwocie ok. 700 zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie referendarza wynika, ponad dane podane w treści formularza, że D. T. w roku 2010 osiągnął z pozarolniczej działalności gospodarczej dochód kwocie 648,25 zł (przy przychodzie w kwocie 1.078.136,37 zł), w grudniu 2011 r., styczniu i lutym 2012 r. dostarczył towary i świadczył usługi o wartości odpowiednio 21.039 zł, 18.755 zł i 15.307 zł oraz nabył towary i usługi o wartościach odpowiednio 17.240,00 zł, 13.874,00 zł i 13.635 zł. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe orzeczenie referendarskie stało się przedmiotem wniesionego w terminie sprzeciwu, w którym skarżący wniósł o zmianę postanowienia referendarza i przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sądu skarżący dodatkowo przedłożył odpis zeznania podatkowego PIT 36L dotyczącego podatku od osób fizycznych za 2011 r., z którego wynika, że skarżący w 2011r. osiągnął przychód w wysokości 196.986,74 zł przy kosztach uzyskania przychodu 253.065,95 zł oraz przedłożył odpisy deklaracji podatkowych VAT-7 za marzec, kwiecień i maj 2012r., z których wynika, że skarżący dokonał we wskazanych miesiącach dostawy towarów i usług o wartościach odpowiednio 15.904,00 zł, 18.660,00 zł i 16.158,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie żądanie w nim sformułowane, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W konsekwencji zgłoszone w sprzeciwie żądanie uchylenia postanowienia referendarskiego z dnia 17 lutego 2012 r. nie może odnieść skutku w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wywiedziona w sprzeciwie polemika z uzasadnieniem postanowienia referendarskiego stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może bowiem być wygodną formą kredytowania podmiotów, co naruszałoby w istocie zasadę równości wobec prawa. Skarżący swoje prawo do przyznania ze strony Skarbu Państwa prawa pomocy uzasadnił brakiem wolnych środków pieniężnych. Jednak, jak wynika z akt sprawy, skarżący z prowadzonej działalności osiąga znaczne przychody, w wysokości kilkunastu tysięcy złotych miesięcznie. Roczne przychody skarżącego w 2010r. wyniosły ponad 1000.000,00 zł i w 2011r. blisko 200.000,00 zł. Pomimo deklarowanego braku rzeczywistego dochodu, skarżący prowadzi normalną działalność gospodarczą, a z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwu oraz przedłożonych dokumentów nie wynika, iż skarżącemu grozi utrata płynności finansowej i zaprzestanie działalności gospodarczej, nie wynika, że zaprzestał regulowania swoich zobowiązań, toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne uniemożliwiające prowadzenie dalszej działalności lub nie posiada zdolności kredytowej. W kontekście osiąganych przez skarżącego przychodów, koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w wysokości 1.051,00 zł (który zwykle stanowi najwyższy koszt sądowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym), stanowią kwotę znikomą i niewątpliwie przez skarżącego możliwą do poniesienia. Skarżący nie wykazał także, że nie jest w stanie np. uzyskać kredytu w rachunku bieżącym. Jak wyżej wskazano, w istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie z 9 marca 2009r. WSA we Wrocławiu sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Niemożliwość uiszczenia wpisu w wysokości 1.051,00 zł oznaczałaby, że skarżący obecnie nie posiada żadnych przychodów lub zdolności kredytowej na minimalnym poziomie i nie jest w stanie prowadzić żadnej działalności z powodu utraty płynności finansowej. Jak jednak wyżej wskazano, z treści dokumentów oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów i nie grozi mu utrata płynności finansowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 260 ppsa, postanowił jak w sentencji postanowienia.