I SA/Wr 1734/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że utrzymuje się z dzierżawy łąk i lasów (1,5 ha), z której dochód miesięczny wynosi 300 zł. Poza tym pomagają mu finansowo dzieci. Wnioskodawca ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową. Żona straciła rentę i również korzysta z pomocy dzieci. W Niemczech skarżący posiada 5 lokali mieszkalnych, które wynajmuje i uzyskuje z tego tytułu miesięcznie 1.300 euro. Nie może ich sprzedać, gdyż – jak wyjaśniał – toczy się proces przeciwko Skarbowi Państwa w Polsce. Dodał, że spłaca kredyt zaciągnięty na 15.000 euro. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje tylko z żoną, która posiada gospodarstwo rolne (10 ha), wydzierżawione, oraz dwa domy. Do wniosku załączony został wydruk z rachunku bankowego (w niemieckim banku) za lipiec 2014 r., na którym wnioskodawca przetłumaczył poszczególne pozycje, a wynika z nich, że na rachunku jest debet w wysokości ponad 48.000 euro, czynsz za jedno mieszkanie wynosi około 400 euro, przy czym połowa przeznaczona jest dla dozorcy. Przedłożony został też wydruk potwierdzenia operacji na polski rachunek skarżącego – 500 zł z tytułu alimentów od córki. Z dokumentu tego wynika, że córka mieszka pod tym samym adresem co skarżący. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nie udzielono odpowiedzi. Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. W takich też okolicznościach – wątpliwości co do możliwości płatniczych – skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji, które umożliwiłyby dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Zauważyć trzeba, że na sytuację tę wpływ ma nie tylko zdolność do zarobkowania, ale także stan majątkowy (możliwość pozyskania z niego dodatkowych środków finansowych) oraz stan rodzinny. Tymczasem, jak wynika z wydruków rachunków, które zostały załączone do wniosku, wnioskodawca i jego żona mieszkają z rodziną ich córki. Co za tym idzie, utrzymanie gospodarstwa domowego nie obciąża finansowo wyłącznie skarżącego. Niezależnie od tego, czy córka ma swoja rodzinę, własne dochody, zwykle wszystkie zarobkujące osoby w rodzinie, mieszkające pod wspólnym adresem zamieszkania, partycypują w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego. Zauważyć też trzeba, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek w postaci pięciu mieszkań w Niemczech, które wynajmuje i uzyskuje z tego dochody, które w polskich warunkach są znaczne, nawet jeśli przyjąć, że połowa z nich jest przeznaczana na opłaty administracyjne (dozorca). W istocie, wnioskodawca ma jednocześnie do spłaty znaczny debet i kredyt, jednak pamiętać należy, że koszty sądowe stanowią dochód Skarbu Państwa, a zobowiązania publiczne zawsze mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami o charakterze prywatnoprawnym. Do tych ostatnich zaś zaliczają się zobowiązania wobec banków. Poza tym, debet wynika z rachunku w banku niemieckim. Wnioskodawca natomiast posiada również rachunek bankowy w banku polskim. Nie wiadomo jednak, czy posiada na nim środki finansowe, gdyż nie udzielił odpowiedzi na wskazane wyżej wezwanie. Końcowo zwrócić należy uwagę, iż z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że w rzeczywistości jego żona posiada źródło dochodów – wydzierżawia bowiem 10-hektarowe gospodarstwo rolne. Brak jest natomiast danych, z których wynikałaby wysokość tych dochodów. Posiada nadto dwa domy, zaś mieszka tylko w jednym z nich. Nie wiadomo, jak jest wykorzystywany drugi dom, czy także z niego pozyskuje dochody. W tym stanie rzeczy, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca nie usunął wątpliwości co do jego rzeczywistego stanu finansowego i rodzinnego, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.