I SA/Wr 1742/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 26 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy, po wznowieniu postępowania, uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności R.W. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na wyżej oznaczoną decyzję R.W. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania wskazał, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiada on stałego źródła dochodów, jego żona "otrzymuje skromną pensję nauczycielską" oraz, że na ich utrzymaniu znajdują się dwaj synowie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał wnioskodawca, że wspólne gospodarstwo prowadzi z żoną i dwoma synami w mieszkaniu o powierzchni 54 m², jego żona i syn są właścicielami kilkunastoletniego samochodu osobowego, jego żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.900 zł (brutto) natomiast on sam uzyskuje nieregularne przychody z realizacji umów o dzieło. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do akt sprawy dokumenty, z których wynika, że w roku 2010 uzyskał z różnych źródeł przychód w łącznej kwocie 82.872,47 zł (obciążony kosztami jego uzyskania w kwocie 19.305,30 zł), z kolei jego żona – z tytułu umowy o pracę w kwocie 59.881,62 zł. Aktualnie żona wnioskodawcy uzyskuje miesięczne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie średnio 3.644,30zł (netto), obciążonej kwotą 718,60 zł. Koszty miesięcznego utrzymania swojego gospodarstwa domowego skarżący określił w kwocie 2.630 zł. Z urzędu wskazać należy, iż zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 200zł, natomiast w sprawach wszczętych ze skarg R.W., zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Wr 1336/10 i I SA/Wr 1337/10 skarżący uiścił opłaty sądowe w łącznej kwocie 1.100 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. pozbawionych ze względu na okoliczności życiowe środków do życia ponad wartości (kwoty) niezbędne dla zapewnienia koniecznego utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy przy tym, że ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz wywiedzione z nich zasady treść akt niniejszej sprawy upoważnia, zdaniem referendarza sądowego, do stwierdzenia, że nie została spełniona przesłanka przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ze złożonych dokumentów oraz oświadczeń skarżącego wynika, że miesięczne wydatki jego gospodarstwa domowego w kwocie 2.630 zł pokrywa on z dochodu uzyskiwanego przez niego i jego żonę w łącznej kwocie co najmniej 3.644,30 zł (netto). Oznacza to, że uiszczenie kwoty w wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł nie może spowodować uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Po opłaceniu wyliczonych przez wnioskodawcę kosztów koniecznego utrzymania jego gospodarstwa domowego dysponuje on bowiem kwotą 1.000 zł. O posiadaniu przez R.W. zdolności ponoszenia kosztów sądowych świadczy również fakt dotychczasowego uiszczenia przez skarżącego w sprawach zawisłych przed Sądem z jego skargi opłat sądowych w łącznej kwocie 1.100 zł W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ziszczenia się w jej sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania jej prawa pomocy. Wobec takiej konstatacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.