I SA/Wr 175/14

Wrocław, dnia 18 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi D. M. (dalej jako skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że na skutek powstania zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług za lata 2007 – 2011 na łączną kwotę 493.542 zł utracił płynność finansową i musiał zakończyć w czerwcu 2013 r. działalność gospodarczą (spółka cywilna prowadzona wspólnie z żoną). Obecnie prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i małoletnim synem. Z powodu jego przewlekłej choroby rodzina miesięcznie wydaje około 400 zł na leki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że wobec jego żony i jego samego toczy się postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległości podatkowych na kwotę 196.208 zł. Dalej wskazał, że rodzina ponosi wydatki na bieżące utrzymanie w kwocie 2.000 zł miesięcznie, obok wydatków na jego leki. Na dochód gospodarstwa domowego składa się natomiast wynagrodzenie żony skarżącego w kwocie 1.780 zł (brutto) oraz jego renta w kwocie 1.336,44 zł (brutto). Na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, zgodnie z którymi w roku 2012 jego żona uzyskała dochód z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 700,70 zł oraz poniosła stratę w prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej w kwocie 1.515,37 zł (przy przychodzie w kwocie 385.593,06 zł), natomiast w roku 2013 uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie 16.569,59 zł, z tytułu działalności wykonywanej osobiście w kwocie 72,77 zł, oraz poniosła stratę w prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej w kwocie 55.305,32 zł (przy przychodzie w kwocie 59.713,96 zł). Z kolei sam skarżący w 2012 r. uzyskał świadczenie rentowe w kwocie 4.342,48 zł, dochód z innych źródeł w kwocie 8.248,07 zł oraz poniósł stratę z prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej w kwocie 1.208,46 zł (przy przychodzie w kwocie 385.593,06 zł); w roku 2013 uzyskał świadczenie rentowe w kwocie 15.683,50 zł oraz poniósł stratę z prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej w kwocie 55.381,34 zł (przy przychodzie w kwocie 59.713,96zł.). W kwietniu, maju i czerwcu 2013 r. spółka cywilna małżonków świadczyła usługi i dostarczała towary o wartości odpowiednio 5.517 zł, 10.135 zł oraz 2.386 zł. Nieruchomość, którą wskazano jako miejsce zamieszkania rodziny, jest własnością rodziców żony skarżącego. W treści pisma procesowego z dnia 02 kwietnia 2014 r. wskazał skarżący, że wydatki na leki zamykają się w kwocie około 800 zł, oraz że wraz z żoną nie korzysta ze wsparcia Pomocy Społecznej. W sprawach zawisłych przed Sądem ze skargi D. M. oraz jego żony B. M. o sygn. akt. od I SA/Wr 174/14 do I SA/Wr 183/14 zostały wyznaczony wpis w łącznej wysokości 5.341 zł. Po rozpatrzeniu wniosku, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący polemizował z uzasadnieniem referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym swoim zakresem dwie instytucje procesowe a mianowicie "instytucję zwolnienia od kosztów" oraz instytucję "ustanowienia fachowego pełnomocnika". Instytucje te są w istocie rodzajem pomocy państwa dla osób znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że w swojej sytuacji życiowej i materialnej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczą o tym z jednej strony kwota pieniężna, którą strona dysponuje miesięcznie na utrzymanie trzyosobowego gospodarstwa domowego – 3116,44 zł a z drugiej, kwota wydatków związanych z utrzymaniem, w tym konieczność utrzymania małoletniego syna i ponoszenia stałych kosztów leczenia skarżącego. Oceny w tym zakresie nie zmienia fakt, że w przeszłości oboje małżonkowie prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, z której osiągali znaczny przychód. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że obecnie trzyosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z renty oraz wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 3.116,44 zł brutto miesięcznie. Wobec tego, w ocenie Sądu, skarżący nie będzie w stanie, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojej rodziny, uiścić całości wymaganych wpisów od wszystkich zainicjowanych przez małżonków spraw sądowoadministracyjnych oraz opłacić wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Podsumowując stwierdzić należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), to znaczy ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Zdaniem Sądu ryzyko zaistnienia takiej sytuacji zostało wystarczająco przez stronę uprawdopodobnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.