I SA/Wr 176/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług za maj 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że obecnie spłaca karę grzywny w wysokości 15.000 zł, orzeczoną wyrokiem karnym wydanym w sprawie dotyczącej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki akcyjnej. Zaznaczył, że zaistniała sytuacja spowodowana była zaufaniem do osoby współodpowiedzialnej za działanie firmy. Po odwołaniu z pełnionej funkcji członka zarządu w styczniu 2012 r. wnioskodawca był przez rok bezrobotny. Niewielkie oszczędności przeznaczył na bieżące utrzymanie oraz koszty postępowań sądowych wszczętych z jego powództwa. W 2012 r. stwierdzono u syna wnioskodawcy zaćmę wrodzoną, w związku z czym konieczne było ponoszenie wydatków na operacje i rehabilitacje. Syn do tej pory pozostaje pod opieką specjalistów, co wymaga znacznych nakładów finansowych. Na utrzymaniu jest też [...]-letnia córka. Na pomoc rodziny wnioskodawca nie może liczyć, gdyż ojciec jest osobą niepełnosprawną po ciężkiej chorobie [...]. Do wniosku załączono kopie dokumentów z lat 2012-2015 na potwierdzenie leczenia syna. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci ([...] i [...]lat), posiada z żoną garaż o wartości 12.000 zł i samochód osobowy V. [...], rocznik [...]. Wnioskodawca dysponuje oszczędnościami w kwocie 1.200 zł. Źródłami dochodów rodziny wnioskodawcy są umowy o pracę małżonków z wynagrodzeniami w łącznej wysokości 7.700 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały pożyczki 1.000 zł, kredyty 1.300 zł, raty 1.1016 zł, opłaty za media 1.000 zł ubezpieczenia 750 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że za 2016 r. wnioskodawca uzyskał dochód z działalności gospodarczej w wysokości 49.479,24 zł, a jego żona ze stosunku pracy 66.484,62 zł. W 2017 r. przychody małżonków wyniosły 21.300 euro (zgodnie z kopią rozliczenia [...]) i 77.275,62 zł (informacja PIT-11 wystawiona przez pracodawcę). Wnioskodawca – zgodnie z kserokopią zaświadczenia wystawionego 5 grudnia 2017 r. – obecnie zatrudniony na terenie [...], w lutym i marcu 2017 r. uzyskał wynagrodzenie netto w kwocie 1.152 euro. Jego żona, zatrudniona na stanowisku nauczyciela w [...], w pierwszych trzech miesiącach 2018 r. uzyskała dochód netto w kwotach kolejno 4.787,94 zł, 8.446,76 zł i 4.777,30 zł. Przedłożono także wydruki rachunków bankowych w PLN i EUR, karty kredytowej, kopię aktu notarialnego darowizny nieruchomości z domem zamieszkałym przez rodzinę wnioskodawcy na rzecz jego córki, kopię pisma o zaległości z tytułu umowy leasingu zawartej przez A T. K. oraz "zestawienie miesięcznych wydatków" utworzone z operacji bankowych na rachunku należącym do żony wnioskodawcy. Na rachunku żony odnotowane są wpływy z tytułu wynagrodzenia i wpłat własnych wynoszących w styczniu, lutym i marcu 2018 r. łącznie 6.600 zł. Z kolei zgodnie z danymi [...] rachunku wnioskodawcy, jego obecne wynagrodzenie wynosi 1.376,31 euro. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wnioskodawca jest obecnie w tutejszym Sądzie stroną jednocześnie w trzynastu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 169-181/18, w których suma wpisów od skarg wynosi 6.500 zł. Mając na uwadze powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dane udostępnione przez wnioskodawcę takiej sytuacji nie odzwierciedlają. Jak wynika ze złożonych dokumentów, dochód netto rodziny wnioskodawcy w pierwszym kwartale bieżącego roku wynosił średnio miesięcznie około 10.000 zł (przy założeniu kursu kupna euro 4,20 zł, wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi około 5.700 zł, a jego żony około 4.700 zł). Z udostępnionych dokumentów nie wynika, aby małżonkowie spłacali pożyczki i kredyty w wysokości 3.316 zł, jak zadeklarował wnioskodawca na urzędowym formularzu. W "zestawieniu miesięcznych wydatków" wymienione raty obejmują co najwyżej kwotę około 2.000 zł, w tym 416 zł jest ratą grzywny wymierzonej wyrokiem karnym, a 1.016 zł jest ratą leasingową, która w działalności gospodarczej rozliczana jest jako koszt uzyskania przychodu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z ogólnodostępnymi danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą pod nazwą A, w zakresie pozostałego doradztwa dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzenia, którą zawiesił [...] 2017 r. Jednocześnie jednak działalność w tym samym zakresie rozpoczęła jego żona [...] 2017 r. i jest ona nadal aktywna. Potwierdzają to nie tylko dane Ewidencji, ale również dane rachunku bankowego, z którego regularnie opłacana jest składka ZUS. Fakt ten został całkowicie pominięty przez wnioskodawcę, w związku z czym brak jest jakichkolwiek informacji o wysokości dochodów z tego źródła. Zauważyć tylko wypada, że na rachunek żony wpłacana jest co miesiąc gotówka w kwotach 1.000 zł, 1.200 zł, a nawet ponad 3.000 zł. Trudno odnieść się do pozostałych wydatków rodziny wnioskodawcy, gdyż wnioskodawca, wezwany do przedłożenia szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków na żywność, opłaty, odzież, lekarstwa, raty, itd., sporządził zestawienie z samodzielnie wyselekcjonowanych, ponad osiemdziesięciu pojedynczych transakcji, dokonanych na rachunku jego żony w marcu 2018 r., zaznaczając przy każdej pozycji kwalifikację wydatków i podsumowując je wszystkie na kwotę 9.350,07 zł. Tak sporządzone zestawienie nie może być uznane za odzwierciedlające miesięczne, konieczne wydatki rodziny, zwłaszcza gdy do kategorii "żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa" zakwalifikowane są również wypłaty gotówki (około 1.300 zł w skali miesiąca), zakupy w sklepie zoologicznym czy na stacji paliw (około 250 zł). Jednakże przy założeniu wydatków w kwocie 2.000 zł na raty, 1.500 zł na wyżywienie, 1.000 zł na utrzymanie domu i 1.500 zł na pozostałe konieczne wydatki (odzież, środki higieny, lekarstwa, szkołę), w budżecie domowym rodziny wnioskodawcy możliwe jest poczynienie oszczędności na poziomie około 3.000- 4.000 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu tylko wynagrodzeń ze stosunków pracy małżonków. Cały czas jednak należy mieć na uwadze, iż nie są znane kwoty dochodów z działalności gospodarczej zarejestrowanej na nazwisko żony wnioskodawcy. Wnioskodawca wprawdzie powołuje się dodatkowo na wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją syna, jednak nie podał żadnych kwot przeznaczonych co miesiąc na ten cel. W udostępnionej dokumentacji również takich danych brak. Poczynione ustalenia dają zatem podstawę do przyjęcia, że wnioskodawca miał możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy założeniu takiego samego obowiązku łącznie w trzynastu sprawach. Zaznaczyć trzeba, że najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwykle wpis od skargi, dlatego też jego kwota, a właściwie suma wszystkich wpisów w ww. sprawach, stanowiła punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Natomiast konieczności uiszczenia wpisu i ewentualnie również przyszłych kosztów sądowych strona winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi (w niniejszej sprawie jest to data 22 stycznia 2018 r.) i czynić na ten cel stosowne rezerwy. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.