I SA/Wr 1766/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie kary porządkowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego uzasadniając, że jest zatrudniony na pełny etat w komisie samochodowym, a jego wynagrodzenie wynosi 875,45 zł netto. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci – syna w wieku 5 lat, w stosunku do którego ma obowiązek alimentacyjny w wysokości 400 zł miesięcznie oraz drugiego syna, urodzonego w sierpniu 2007 r., na potwierdzenie czego przedłożył skrócony odpis aktu urodzenia. Zwrócił uwagę, że zobligowany jest do uiszczenia wpisów sądowych w trzech sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1766-1768/07, w łącznej kwocie 300 zł, której nie jest w stanie wydatkować bez uszczerbku dla pozostających na jego utrzymaniu osób. Na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że organ podatkowy obciążył go odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe spółki w kwocie 1.200.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że strona prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzyskuje dochód ze stosunku pracy w kwocie 1.200 zł brutto. Dodatkowo skarżący wskazał, że na utrzymanie młodszego syna wydatkuje miesięcznie około 250-300 zł, natomiast wszystkie zawirowania życiowe są spowodowane prowadzoną przez niego spółką "A" Sp. z o.o., której posiada udziały o wartości 247.000 zł i która od 2004 r. nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada żadnego majątku i środków pieniężnych nawet na przeprowadzenie likwidacji. Jako dodatkowe dokumenty uzupełniające wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca przedłożył wyrok rozwodowy, którym orzeczono o wysokości alimentów na starszego syna, zeznanie podatkowe za 2006 r., dokument potwierdzający potrącenia komornicze z wynagrodzenia za pracę, wezwanie do uregulowania należności z tytułu zobowiązania podatkowego, tytuł prawny do nieruchomości wskazanej jako miejsce zamieszkania skarżącego oraz zarządzenie o zwrocie wniosku o ogłoszenie upadłości prowadzonej przez niego spółki ze względu na braki formalne. Ponadto podał, że do maja 2006 r. pracował w firmie, gdzie uzyskiwał wynagrodzenie w kwocie 2.000 zł netto, a z zarobionych środków pokrył koszty obsługi doradztwa prawnego i podatkowego spółki i poniósł wydatek 5.000 zł na pokrycie wynagrodzenia adwokata po aresztowaniu w 2004 r. Obecnie mieszka z rodzicami, a jego miesięczne wydatki wynoszą łącznie około 900 zł, w tym na żywność 200 zł, na młodszego syna również około 200 zł. Strona nie ma żadnych środków transportu, posiada rachunek bankowy, z którego przedstawiła wydruk z dnia 8 stycznia 2008 r. z wysokością salda i środków dostępnych w kwocie 4,79 zł. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić trzeba uwagę, że postępowanie w zakresie prawa pomocy jest podejmowane tylko na wniosek, zatem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania występowania przesłanek przyznania tego prawa w żądanym zakresie. W związku z tym winien on dochować szczególnej staranności składając oświadczenia i dokumenty mające na celu uwiarygodnienie okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie przedmiotowego wniosku. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów procesu. Należy zauważyć, że zgodnie z jego oświadczeniem nadal dysponuje udziałami spółki w wysokości 247.000 zł, które może zbyć. Nie przedstawił natomiast żadnego dokumentu potwierdzającego, że spółka nie funkcjonuje i nie ma żadnego majątku. Podkreślić trzeba, że nie stanowi takiego dokumentu zarządzenie o zwrocie wniosku o ogłoszenie jej upadłości, gdyż wniosek został zwrócony ze względu na niedopełnienie warunków formalnych, a nie z uwagi na brak wystarczających środków do ogłoszenia upadłości. O stanie finansowym nie świadczy też przedłożony wydruk z rachunku bankowego. Wskazać tutaj należy, że skarżący został wezwany do przedłożenia szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, natomiast wydruk dokumentuje jedynie stan konta na konkretny dzień. Zwrócić należy też uwagę, że wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie przez skarżącego przewyższa kwotę uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia. Poza tym nie uszła uwadze Sądu rozbieżność w podanych przez skarżącego informacjach dotyczących miesięcznych wydatków na młodszego syna – pierwotnie wskazał, że wynoszą one 250-300 zł, następnie, że jest to kwota 200 zł. Tymczasem przy niskim stałym dochodzie, gdzie każdy wydatek winien być przemyślany, są to różnice znaczne. Dlatego też budzi wątpliwości wskazana przez wnioskodawcę wysokość dochodu. Nie można też się zgodzić z twierdzeniem strony, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, jeśli zamieszkuje wspólnie z rodzicami, z którymi zapewne dzieli się przynajmniej kosztami utrzymania mieszkania, jeśli – jak wskazała w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków – na mieszkanie przeznacza kwotę 100 zł. Nie byłoby również usprawiedliwione przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego – nie tylko w świetle powyższych uwag. W orzecznictwie sądowym zwraca się bowiem uwagę, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika możliwe jest w wyjątkowych sytuacjach. Na obecnym etapie postępowania przepisy p.p.s.a. nie nakładają na stronę obowiązku dokonywania czynności przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to ma miejsce w przypadku czynności sporządzenia skargi kasacyjnej. Natomiast obligują sąd do udzielania stronom, działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprawę, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną – ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zaś stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący składu orzekającego jest zobligowany do udzielenia wskazówek co do sposobu i terminów do wniesienia środka odwoławczego. W świetle powyższych regulacji nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu (por. postanowienia NSA z dnia 27 września 2004 r., FZ 330/04 i z dnia 28 września 2004, FZ 246/04, niepubl.) Mając wobec tego na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.