I SA/Wr 1770/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant ref. stażysta Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] o Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia [...] Nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości z tyt. zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 r. i 2001 r. w łącznej kwocie 7.438,20 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 1.854,70 zł. Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2003 r. podatnik zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za lata 2000 - 2001 w łącznej kwocie 7.438,20 zł oraz odsetek za zwłokę, określonych prawomocnymi decyzjami Urzędu Skarbowego w Nysie. Prośbę uzasadniał trudną sytuacją finansową, złym stanem zdrowia oraz tym że jedynym źródłem dochodu podatnika i jego żony jest wyłącznie renta chorobowa w wysokości 375,15 zł i otrzymywany przez żonę zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 366,01 zł. W tej sytuacji przy miesięcznych dochodach w kwocie 741,16 zł niemożliwe jest zapłacenie zaległości i odsetek. Osiągane dochody nie gwarantują również spłaty zaległości nawet po jej rozłożeniu na raty. We wniosku wskazał także podatnik, że oboje z żoną są chorzy i posiadają grupę inwalidzką, a koszty leczenia i wizyt lekarskich sięgają do 200,00 zł. miesięcznie. Podkreślił również wnioskodawca, że zamieszkuje w domu przedwojennym wymagającym napraw i remontów, których koszt w ostatnich latach wyniósł 6.000,00 zł. W świetle przedstawionej sytuacji finansowej i zdrowotnej podatnik uznał, że jego wniosek o umorzenie zaległości jest uzasadniony ważnym interesem, tj. utrzymaniem siebie i żony, na obecnym najniższym poziomie. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 18 i 22 stycznia 2002 r. Urząd Skarbowy stwierdził, że w latach 2000 i 2001 wnioskodawca dokonywał w sposób ciągły zakupu i sprzedaży samochodów osiągając z tego tytułu przychody bez dokonywania w Urzędzie Skarbowym zgłoszenia obowiązku podatkowego. Urząd Skarbowy - po wszczęciu postępowania podatkowego wydał decyzję ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy za 2000 r. i 2001 r. Od powyższych decyzji wymiarowych podatnik nie wniósł odwołania. Urząd Skarbowy po dokonaniu analizy zebranych materiałów w sprawie, biorąc pod uwagę przyczynę powstania zaległości podatkowej oraz aktualną sytuację materialną podatnika nie znalazł w oparciu o art. 67 § l Ordynacji podatkowej przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku, tym samym zaskarżoną decyzją odmówił umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za lata 2000 - 2001 wraz z odsetkami za zwłokę. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem podatnik złożył odwołanie, w którym żąda uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, iż Urząd Skarbowy przy rozpatrywaniu wniosku nie zbadał dokładnie jego sytuacji finansowej i majątkowej jak też stosownie do art. 67 § l Ordynacji podatkowej nie uwzględnił ważnego interesu podatnika. W odwołaniu powtórzył za wnioskiem, iż miesięczne dochody z tytułu renty oraz żony z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w łącznej kwocie 741,16 zł nie pozwalają na zapłatę zaległości w przedmiotowym podatku, nie jest możliwa również spłata zaległości w ratach. Kwestionuje podatnik fakt, że w uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy stwierdził, iż zaległość powstała z przyczyn zależnych od podatnika tj. w wyniku działalności gospodarczej prowadzonej na własne ryzyko bez jej zgłoszenia. Argument ten miał istotne znaczenie przy rozstrzyganiu kwestii opodatkowania prowadzonej działalności i pozostaje bez znaczenia przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Organ powinien skupić się przede wszystkim na zbadaniu występowania przesłanek określonych w art. 67 § l Ordynacji podatkowej uzasadniających uwzględnienie wniosku o umorzenie. Według odwołującego się taką przesłanką w Jego przypadku jest ważny interes podatnika który przejawia się w istniejącym zagrożeniu egzystencji rodziny, który istnieje niezależnie od przyczyn powstania zadłużenia. Zarzucił również odwołujący się, iż Urząd Skarbowy nie zna jego sytuacji materialnej, gdyż jej nie badał, ograniczając się jedynie do rozważania powodujących powstanie zaległości. Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania Izba Skarbowa w Opolu dokonała ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Urzędu Skarbowego wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu uznając, że w sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia brak jest przesłanek i okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia decyzji i załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem podatnika. Dodatkowo uzyskane w trakcie postępowania odwoławczego informacje oraz spisany w dniu 8.05.2003 r. protokół o stanie majątkowym potwierdziły jedynie słuszność podjętej przez Urząd w rozpatrywanej sprawie decyzji. Izba Skarbowa wbrew twierdzeniu odwołującego się, iż nie należało przywoływać w kwestionowanej decyzji okoliczności powstania zaległości, stwierdziła, iż jakkolwiek o umorzeniu decydują przesłanki art. 67 § l Ordynacji podatkowej, to faktu tego nie można pomijać przy ustalaniu stanu faktycznego. Jest to, obok aktualnej sytuacji podatnika również ważne kryterium oceny zasadności wniosku o udzielenie ulgi w spłacie podatków, które organy podatkowe mają prawo z uwagi na ważny interes publiczny, brać pod uwagę przy rozpatrywaniu tego rodzaju sprawy, w szczególności gdy ulga dotyczy tak ostatecznego rozwiązania jakim jest umorzenie należności budżetowych. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy bezpośrednią, przyczyną powstania przedmiotowego zobowiązania i zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym oraz odsetek za zwłokę było prowadzenie w latach 2000 i 2001 działalności gospodarczej w zakresie zakupu i sprzedaży samochodów używanych bez zgłoszenia obowiązku podatkowego. Bezsporne zatem w sprawie jest, iż do zaległości podatkowych doszło wyłącznie na skutek niezgodnego z prawem działania. Jak wynika z akt sprawy pomimo wskazywanej trudnej sytuacji finansowej i złego stanu zdrowia podatnik dokonywał sprzedaży i zakupu samochodów po dniu kontroli. I tak w dniu 14.08.2002 r. sprzedał samochód nabyty w 2001 r. Deawoo Tico za kwotę 7.600,00 zł. Następnie w dniu 19.08.2002 r. zakupił samochód VW Golf za 7.400,00 zł, który sprzedał po dwóch miesiącach, tj. w październiku 2002 r. Kolejnego zakupu samochodu dokonano 26.10.2002 r. nabywając samochód Ford Orion rok prod. 1989 za kwotę 6.000,00 zł, by zbyć go po dwóch miesiącach. W ocenie organu takich działań polegających na częstych zmianach samochodów nie podejmują się ludzie borykający się z trudnościami finansowymi. Nadto tut. Izba Skarbowa zauważa, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. aktów notarialnych wynikało, że w latach 2000 - 2002 dokonywał odwołujący się również sprzedaży i zakupu nieruchomości w dniu 5.12.2000 r. dokupił do posiadanego gospodarstwa rolnego w S. grunty o powierzchni 0,81 ha za kwotę 1.000,00 zł po czym w dniu 9.02.2001 r. sprzedał część gruntów tj. 5,0771 ha ze swojego gospodarstwa rolnego za kwotę 9.500,00 zł, a następnie w dniu 9.10.2001 r. sprzedał pozostałą część gospodarstwa obejmującą powierzchnię łącznie ok. 3 ha wraz z domem i zabudowaniami gospodarczymi za kwotę 80.000,00 zł. Następnie w dniu 30.11.2002 r. nabył gospodarstwo rolne w N. o powierzchni 3,46 ha łącznie z domem i zabudowaniami za kwotę 50.000,00 zł z którego już w dniu 31.12.2002 r. sprzedał grunty o powierzchni 0,57 ha za kwotę 2.000,00 zł. Na pokrycie nakładów poniesionych na remont zakupionego domu pozwalała zatem kwota uzyskana ze sprzedaży gospodarstwa rolnego w S., bowiem różnica pomiędzy ceną sprzedaży tego gospodarstwa a kupna nieruchomości w N. wynosiła 39.500,00 zł. Odnosząc się do okresu 2000-2003 tut. Izba Skarbowa zauważa, że sytuacja zdrowotna wnioskodawcy i jego żony znana była w tym czasie i nie uległa zmianie. Pobierał odwołujący się rentę chorobową natomiast żona posiadała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lekkiej) wydane 11.07.2002 r. na okres od 17.03.2000 r do 11.07.2003 r. oraz jak wynika przedłożonego wyroku Sądu Rejonowego w Nysie z dnia [...] zasądzającego od sp. z o.o. A wypłaty wynagrodzenia żonie wnioskodawcy, pracowała ona do kwietnia 2002 r., natomiast wg zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 10.12.2002 r. od 12.07.2002 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Decyzja Izby Skarbowej stała się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący domaga się jej uchylenia. Zasadniczo podtrzymuje argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszym przypadku, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu jest sądem właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 cyt. ustawy). Przechodząc do spornych w niniejszej sprawie kwestii i dokonując oceny zajętych przez strony stanowisk podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo wskazały organy skarbowe, że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, o którym mowa w art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa może nastąpić, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przepis powyższy oparty jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że pozostawia uznaniu organu podatkowego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości lub też odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Działając na podstawie wyżej powołanego przepisu organ podatkowy jest upoważniony, a nie zobowiązany, w ramach przyjętych kryteriów i przesłanek, do udzielenia ulgi w spłacie podatku na podstawie uprzednio dokonanej merytorycznej oceny zasadności wniosku podatnika. Organy skarbowe wzięły pod uwagę argumenty i okoliczności powołane przez Stronę jako uzasadniające potrzebę skorzystania z ulgi, dokonując przed wydaniem decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oceny czy interes podatnika przeważa nad interesem publicznym. Z uwagi na to, że przyjętą zasadą w prawie podatkowym jest wywiązywanie się podatników z ciążących na nich obowiązków podatkowych, a więc płacenie podatków w terminie, a w przypadku powstania zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, udzielenie ulgi w tym zakresie jako odstępstwo od tej zasady, może mieć miejsce wyłącznie incydentalne - w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach, tj. w sytuacjach, gdy zostanie stwierdzone, że w danym przypadku, ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny wskazane jest udzielenie podatnikowi pomocy poprzez zwolnienie go z dokonania określonej wpłaty na rzecz budżetu Państwa. Wobec tak ustawowo sformułowanych przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej odnosząc się do przedstawionych zarzutów i argumentów skarżącego oraz badając okoliczności stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, że prawidłowo Izba Skarbowa stwierdziła, iż nie mają one szczególnego charakteru i dlatego też nie stanowią wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i zastosowania wnioskowanej ulgi w zapłacie należnych budżetowi Państwa zobowiązań. Instytucji ulg podatkowych nie może być sprowadzona do działań osłonowych czy socjalno - bytowych i stanowić środka zmierzającego do poprawy sytuacji finansowej podatnika poprzez całkowite zwolnienie go z ustawowego obowiązku zapłaty należnego budżetowi Państwa podatku kosztem środków publicznych i innych podatników wywiązujących się należycie z ustanowionym prawem obowiązków podatkowych. Udzielenie tego rodzaju ulgi sprzeczne byłoby z interesem publicznym wymagającym od wszystkich podatników prawidłowego rozliczenia się z należnych budżetowi Państwa podatków. Decyzje organów podatkowych dotyczące umorzenia zaległości podatkowych są decyzjami o charakterze uznaniowym i kontroli Sądu podlega zatem sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Kontroli Sądu Administracyjnego nie podlega zatem uznanie samo w sobie, lecz uzasadnienie stanowiska organu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).