I SA/Wr 1772/09

Wrocław, dnia 22 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od lutego do listopada 2006 r. oraz od stycznia do sierpnia 2007 r. postanawia I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 5000 (słownie: pięć tysięcy ) złotych; II. w pozostałej części wniosek oddalić. Wraz ze skargą T. Z. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania skarżący podniósł, że jego stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie opłaty za rozpoznanie skargi, ponieważ posiadane wspólnie z konkubiną nieruchomości obciążone są "hipotekami banków", nie ma on żadnych oszczędności, obciążają go natomiast raty w łącznej kwocie 8.467 zł (stan na październik 2009 r.) z tytułu umów kredytowych i leasingu zawartych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która stale przynosi straty finansowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że wspólne gospodarstwo prowadzi z nieletnim synem i konkubiną, która z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie 960 zł brutto oraz spłaca zaciągnięte pożyczki kwotą 1.202,42 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przesłał kserokopie dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego gospodarstwa domowego. Z dokumentów tych wynika, że w roku 2008 skarżący uzyskał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1.579.405,71, ponosząc koszty ich uzyskania w kwocie 1.584.530,05 zł, natomiast jego konkubina dochód w kwocie 1.251,78 zł, w sierpniu, wrześniu i październiku 2009 r. zrealizował dostawy towarów oraz usługi o wartości netto 98.862 zł, 66.104 zł i 62.466 zł, na koniec listopada 2009 r. skarżący odnotował w ramach swojej działalności gospodarczej przychody w kwocie 994.362,89 zł oraz koszty w kwocie 1.019.035,43 zł. T. Z. jest właścicielem samochodu [...] marki [...][...] (rok produkcji [...]) o wartości rynkowej 2.500 zł. Miesięczne wydatki swojego gospodarstwa domowego wnioskodawca określił na kwotę 7.900 zł, w tym 1.500 zł przeznacza na spłatę kredytów prywatnych, 4.000 zł – kredytów firmowych oraz 600 zł - należności z kart kredytowych. Zaznaczył jednocześnie, że wszystkie wydatki finansuje z bieżących wpływów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast kredyty "firmowe" i "zajęcia komornicze" spłacane są nieregularnie w miarę możliwości finansowych. Według przedstawionych dokumentów zadłużenie gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 29.338,35 zł, nadto prowadzona jest wobec niego egzekucja (z rachunków bankowych) łącznej kwoty należności głównych z tytułu zobowiązań cywilno- i publicznoprawnych – 8.541.015,90 zł. Konkubina skarżącego korzysta z dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie 17.700 zł. Zarządzeniem z dnia 18 listopada 2009 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył wpis sądowy od skargi w kwocie 100.000 zł. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2010 r. Referendarz w Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie . W sprzeciwie. skarżący zarzucił rozstrzygnięciu Referendarza błędne ustalenie stanu faktycznego. Podniósł także, że obecnie prowadzona jest w stosunku do niego egzekucja komornicza. Wskazał, iż nieuprawnione jest twierdzenie, że oświadczenie o spłacaniu zadłużenia świadczy o dysponowaniu nieujawnionymi środkami finansowymi. W chwili obecnej skarżący nie posiada żadnych rezerw finansowych , a powody tego stanu rzeczy zostały omówione szczegółowo we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 tego przepisu). Tym samym, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa. Należy przy tym zaznaczyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnia się wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie, a zarazem biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego należało częściowo przychylić się do wniosku. Stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion wyjątkowości na tyle, aby zwolnić go od kosztów sądowych w całości. Wprawdzie z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu z działalności gospodarczej, a jedynie konkubina uzyskuje miesięcznie wynagrodzenie 960 zł, to jednakże z oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej wynika, iż skarżący miesięczne wydatki swojego gospodarstwa domowego określił na kwotę 7.900 zł ( pismo z dnia 18 grudnia 2009 r. ), w tym 1500 zł przeznacza na kredyty prywatne a około 4000 zł wynoszą kredyty firmowe, zaznaczył przy tym, że wszystkie wydatki finansuje z bieżących wpływów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia swojej działalności gospodarczej, jak i dochodów konkubiny, która działalność gospodarczą prowadzi od lipca 2009 r. Ponadto z dokumentacji przedłożonej w sprawie jednoznacznie wynika, że skarżący pomimo obciążeń podatkowych nadal prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z tego tytułu pewien przychód i jest w stanie regulować bieżące wydatki, jak również zobowiązania natury prywatnoprawnej, co przeczy tezie, że wnioskodawca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Natomiast uznanie, że wszelkie koszty działalności gospodarczej są priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować koniecznością obciążenia tymi kosztami Skarbu Państwa. Tymczasem regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 omawianej ustawy, stosownie do której to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podkreślenia wymaga i to, że skarżący nie próbował nawet wykazać, że wobec trudności finansowych, na jakie się powołuje, podejmował jakiekolwiek próby pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Wskazać przy tym trzeba, że tylko osoba, która przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego może oczekiwać, że jej wniosek w tym zakresie zostanie uwzględniony. Biorąc pod uwagę ocenę zdolności płatniczych skarżącego jak i wysokość wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi, aż 100.000 zł wskazać należy, iż w obliczu takiej sumy uzyskiwane przez skarżącego dochody nie dają możliwości jej uiszczenia. Stąd zasadne jest zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi ponad kwotę 5000 zł . Taka suma jest bowiem możliwa do wygospodarowania przez skarżącego, o czym świadczą spłacane przez niego kredyty. Oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości byłoby natomiast zamknięciem "drogi do sądu". Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.