I SA/Wr 1779/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] : oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. S.-M. Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku zobowiązanej z dnia 13 czerwca 2003 r. dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wniosek zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego był bezprzedmiotowy z uwagi na brak zaistnienia należności podlegającej egzekucji bo taka została ściągnięta w trybie egzekucyjnym w dniu 26 marca 2003 r. Wskutek czego zobowiązanie wygasło, jednocześnie zakończono postępowanie egzekucyjne. Powołano się na art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. zwanej dalej "u.p.e.a."), w związku z art. 105 § 1 kpa wskazując, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, a w przedmiotowej sprawie strona wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego po jego zakończeniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wskazała, że postępowanie wobec jej osoby zostało rozpoczęte 2 października 2002 r. wezwaniem do stawienia się w Urzędzie w sprawie wpłacenia należności Skarbu Państwa. W dniu 8 października stawiła się osobiście w organie egzekucyjnym Urzędu gdzie poborca skarbowy zażądał wpłacenia bezpośrednio do jego rąk kwoty ponad [...]. Złożyła więc skargę do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Korespondencja z Urzędem trwała w bezprawnie prowadzonym postępowaniem do dnia 4 marca 2003 r. – tego dnia otrzymała postanowienie z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, które zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie otrzymała drugie już z kolei postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które złożyła zażalenie do Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] postanowieniem z dnia [...] Skarżąca wskazała, że wskutek perfidnej manipulacji przepisami prawa można dręczyć podatnika zagarniając bezprawnie pieniądze, prowadząc przez długi czas bezprawne postępowanie egzekucyjne, przy czym zasypując podatnika w obszernych postanowieniach paragrafami, artykułami itp. przepisami prawa wmówić, że to on właśnie jest winien i nie ma zupełnie racji, ponieważ nie zna prawa a rzeczywistość jest zupełnie inna. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 2441/03 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. S.-M. Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. A) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a."). W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. stwierdzając, że prowadzone przez nie postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż strona wystąpiła o jego umorzenie po jego zakończeniu. Do wadliwego zastosowania tych przepisów doszło wskutek naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. Wadliwie bowiem organy podatkowe przyjęły, że strona o umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie wystąpiła dopiero wnioskiem z dnia 13 czerwca 2003 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jak bowiem skarżąca w piśmie wskazała, że wniosek w tym przedmiocie złożyła już 6 grudnia 2002 r., który był spowodowany faktycznie prowadzonymi już w stosunku do niej czynnościami egzekucyjnymi, aczkolwiek bez formalnego wszczęcia tegoż postępowania, z uwagi na brak doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego. Skoro jednak organy miały świadomość złożenia takiego wniosku przez skarżącą, a jej wniosek z dnia [...] był jedynie – jak wynika z jego treści – powtórzeniem (nawiązaniem) do tegoż wcześniejszego wniosku, bezpodstawnie przyjęto – z naruszeniem w tym przypadku art. 8 kpa – że wniosek skarżącej jest spóźniony, a zatem postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Ponadto Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez brak zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie i wywodzenie w stosunku do strony – z faktu przeprowadzenia tej egzekucji – negatywnych skutków. Stwierdzono brak zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji w kontekście aktu normatywnego stanowiącego podstawę żądania opłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień. Mowa tutaj o delegacji ustawowej przewidzianej w art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 ze zm.), która to delegacja została dopiero wykonana rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1302/05 uchylił wyrok WSA we Wrocławiu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a."), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Przeprowadzając zatem kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że znajduje ono umocowanie w obowiązującym prawie materialnym, a przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia reguł postępowania podatkowego w istotnym stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wypada wpierw wskazać, iż stosownie do art. 190 p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z powyższego przepisu wynika, iż Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Zgodnie z powołanym przepisem, jest on związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym związanie tą wykładnią ma szeroki zasięg, ponieważ odnosi się również do stron postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Judykatura i doktryna przewiduje prawo wojewódzkiego sądu administracyjnego do odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa jeżeli: stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r. I PKN 226/98 (OSNAPiUS 1999, nr 15, poz. 486) albo po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny. Wobec braku zaistnienia w przedmiotowej sprawie ww. przesłanek skutkujących możliwością odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa, niezbędnym jest zatem odniesienie się do jego wyroku z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1302/05. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 2441/03 wskazał, że przepisy art. 105 § 1 kpa, jak i art. 18 i 29 u.p.e.a. mają charakter procesowy. Pierwszy z nich dotyczy bezprzedmiotowości postępowania i jego umorzenia, zaś przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnoszą się do odesłania do ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że określają one tryb postępowania przed organami władzy publicznej związany z dochodzeniem uprawnień, egzekwowaniem obowiązków, stosowaniem sankcji ujętych w prawie materialnym. Prawo materialne zaś to ogół norm regulujących treść stosunków prawnych – czyli obowiązki i uprawnienia podmiotów tych stosunków oraz ewentualnie – określających sankcje za nieprzestrzeganie, niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie granic uprawnień. Wskazane zaś przepisy ani nie przyznają obowiązków ani nie nakładają uprawnień. Stwierdzono, że Sąd błędnie przyjął, że wniosek skarżącej z dnia 6 grudnia 2002 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie został rozpoznany. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. S.-M. umorzył postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] ze względu na jego bezprzedmiotowość. Stwierdził bowiem, że w analizowanej sprawie nie doręczono stronie odpisu tytułu wykonawczego. Umorzenie postępowania powyższym postanowieniem oznacza, że objęto nim także przedmiotowy wniosek, a tym samym twierdzenie Sądu o wadliwości ustaleń faktycznych jest nietrafne. Podkreślono, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie odsyła do ustawy – Ordynacja podatkowa, gdyż odesłania występują jedynie do ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z art. 18 u.p.e.a. wynika bowiem, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. NSA podniósł, że art. 29 § 1 u.pe.a. nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Nie jest także upoważniony do badania zasadności i wymagalności istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ze względu na odmienność postępowania egzekucyjnego i postępowania prowadzonego w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem i nie wydał on decyzji rozstrzygającej co do meritum, a więc nie występuje możliwość merytorycznego zbadania wymagalności obowiązku, podlegającego egzekucji. Stwierdzono także, że organ egzekucyjny nie był upoważniony do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji z powodu błędnej podstawy prawnej tytułu wykonawczego. Stwierdzenie, że egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna oznacza ustalenie na podstawie art. 2 § 1 u.p.e.a., czy objęte tytułem wykonawczym należności pieniężne podlegają egzekucji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie opłata za pobyt K. L. w Izbie Wytrzeźwień mieściła się w kategorii należności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5, bowiem zapis art. 45 ust. 5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi wprost przesądza o dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozważanej sprawie. Organ egzekucyjny nie miał uprawnień do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, prowadziłoby to bowiem do przejęcia przez organ egzekucyjny funkcji orzeczniczej, a Sąd nie mógł również nałożyć nań tego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy podzielił stanowisko zawarte w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Niewątpliwym jest stan faktyczny sprawy, w którym strona złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podst. art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. po jego zakończeniu. W braku należności podlegającej egzekucji, wskazany wniosek strony był wnioskiem bezprzedmiotowym. Niemożliwym było zatem załatwienie sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Stąd też zasadnie organy podatkowe umorzyły postępowanie z wniosku strony na podstawie art. 105 § 1 kpa, w zw. art. 18 u.p.e.a. Poczynione uwagi nakazały uznać, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, co czyni skargi nieuzasadnionymi i spowodowało konieczność ich oddalenia na podstawie art. 151 p.s.a.