I SA/Wr 1787/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej na postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2015 r., I SA/Wr 1787/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z/s w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2015 r., I SA/Wr 1787/15, i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie handlu złomem (obecnie zawieszoną), wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na sytuację, jaka powstała na rynku, ma problemy z zachowaniem płynności finansowej. Rachunki bankowe wykazują saldo ujemne, a na koniec 2014 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 417.167,19 zł. Nie posiada żadnych składników majątku ruchomego, które mogłaby spieniężyć na opłacenie wpisu. Spółka nie jest udziałowcem ani akcjonariuszem w innych firmach, zatem nie ma możliwości pozyskania środków finansowych w inny sposób. Zaciągnęła dwa kredyty w dwóch bankach, z których pozostaje do spłaty 319.681,64 zł i 504.339,80 zł. W sprawie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, będącego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, toczy się postępowanie egzekucyjne. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 500.000 zł, wartość środków trwałych – 348.194,58 zł, a wysokość straty za ostatni rok według bilansu wyniosła podaną wyżej wartość. Na trzech rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 851,86 zł, (-) 467,78 euro i (-)12.552,45 CZK. Strona dodała, że spółka jest właścicielem nieruchomości, która jest zajęta przez komornika na zaspokojenie roszczeń banku i Skarbu Państwa. Z przedstawionego przez stronę odpisu KRS wynika, że spółka ma zaległości podatkowe na kwotę prawie 700.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej odpowiedział, że spółka nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r., gdyż w tym okresie nie uzyskiwała przychodów ani nie ponosiła kosztów. Z tych też względów nie składała deklaracji VAT-7 w 2015 r. W załączeniu pełnomocnik przedstawił kopię postanowienia z dnia 17 listopada 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązań w podatku od środków transportu i podatku od nieruchomości i wskazał, że w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wykazano aktualną sytuację majątkową skarżącego i wskazano, że na rachunkach bankowych nie ma obrotów od 21 stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, że przedstawione przez spółkę dane były niewystarczające dla rozpoznania wniosku. Uznał za nieprzekonujące wyjaśnienia pełnomocnika o nieposiadaniu przez spółkę żadnych dokumentów. Zauważył, że na urzędowym formularzu wniosku zostało złożone oświadczenie o wysokości straty według bilansu za ostatni rok oraz o wartości środków trwałych, co wyraźnie wskazuje, że zarówno bilans, jak i rachunek zysków i strat za poprzedni rok musiały być sporządzane. Fakt, że spółka poniosła znaczną stratę nie jest – według referendarza sądowego – jeszcze wyznacznikiem trudnej sytuacji finansowej. Za niezrozumiałe uznał referendarz nieprzedłożenie wydruków historii rachunków bankowych za sierpień, wrzesień i październik 2015 r., które aktualnie pozyskuje się "od ręki" za pośrednictwem kanałów internetowych. Oceniając postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego referendarz wskazał, że fakt nieskuteczności egzekucji nie jest tożsamy z brakiem jakichkolwiek możliwości płatniczych wnioskodawcy. Reasumując, referendarz stwierdził, że spółka uchyla się od nałożonego na nią obowiązku wykazania realnych zdolności płatniczych, co nie daje podstaw do oceny zasadności żądania wniosku choćby w części. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik spółki zawarł polemikę z orzeczeniem referendarza. Wskazał, że spółka naprawdę nie jest w stanie przedłożyć sprawozdania finansowego za 2014 r., gdyż nie posiada środków finansowych. Pełnomocnik podkreślił, że spółka ma niespłacone zobowiązania kredytowe. Z przedłożonego zaś postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jednoznacznie wynika, że na rachunkach bankowych nie ma obrotów od 21 stycznia 2013 r. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 4.381 zł. Ponadto należy zauważyć, że w sprawie o sygn. I SA/Wr 1091/15 spółka – na wezwanie Sądu – przedłożyła wydruki z rachunków bankowych za 2015 r., z których wynika, że na rachunkach bankowych występuje stałe saldo ujemne oraz zostały zablokowane kwoty ponad 11.000.000 zł, 2.000.000 zł. Ponadto strona załączyła do akt sprawy pismo banku, z którego wynika, iż rachunki bankowe spółki objęte są zajęciem egzekucyjnym, zaś z treści zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym z dnia 1 października 2014 r. wynika, że kwoty należności wobec organów podatkowych wynoszą ponad 4.000.000 zł. Strona nadesłała także odpis zawiadomienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 13 lutego 2014 r. o wpisie hipoteki przymusowej na rzecz organu podatkowego z tytułu należności w podatku VAT za 2010 r. na kwotę 145.181 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl natomiast art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd po ponownym, dogłębnym zbadaniu akt sprawy, stwierdził, że wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie. Z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że na chwilę obecną spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (okoliczność bezsporna). Ponadto wobec skarżącej są prowadzone liczne postępowania egzekucyjne. Potwierdza to odpis z rejestru przedsiębiorcy, w którym w dziale 4 w rubryce 1 wpisano zaległości podatkowe na kwotę prawie 700.000 zł. Na złą sytuację finansową spółki wskazuje także treść postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stwierdził bowiem, że spółka nie posiada wystarczającego majątku na pokrycie zaległości w podatku od nieruchomości i od środków transportowych (około 44.000 zł), zaś nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a na rachunkach bankowych nie ma obrotów od 21 stycznia 2013 r. W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że w sprawie o sygn. I SA/Wr 1091/15 spółka przedłożyła wydruki z rachunków bankowych za 2015 r., zgodnie z którymi na rachunkach jest saldo ujemne oraz zostały zablokowane kwoty (ponad 11.000.000 zł, 2.000.000 zł). Odpis zawiadomienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 13 lutego 2014 r. potwierdza, że na nieruchomości spółki ustanowiono hipotekę przymusową na kwotę 145.181 zł. W zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym z dnia 1 października 2014 r. wskazano zaś 4.000.000 zł jako kwotę należności wobec organów podatkowych. W zaistniałej sytuacji trudno więc wymagać od spółki, aby mogła ona – w niniejszej sprawie – uiścić wymagany wpis (4.381 zł). Trzeba przy tym także podkreślić, że każda nadwyżka finansowa – jaka może wystąpić w spółce – powinna zostać przekazana organom egzekucyjnym na poczet spłaty zaległości podatkowych. Wobec powyższego, Sąd postanowił zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2015 r. i przyznać stronie prawo pomocy w zakresie częściowym, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.