I SA/Wr 1788/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 114/08 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 566 zł, wniósł o zwolnienie go z tej opłaty. Na urzędowym formularzu wniosku jako zakres żądania wskazał zwolnienie od kosztów sądowych i uzasadniał, że nie jest w stanie opłacić wskazanej wyżej kwoty z powodu toczącego postępowania egzekucyjnego i braku dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym. Posiada działkę budowlaną w M., poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenia za pracę żony skarżącego, które objęte jest zajęciem egzekucyjnym. Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wynika, że wynagrodzenie netto żony wnioskodawcy wynosi średnio 2.584,44 zł, z czego potrącane jest 1.284,16 zł. Zajęciem egzekucyjnym został objęty również jej rachunek bankowy. Wnioskodawca wskazał, że jego wydatki sprowadzają się do bieżących opłat za żywność, gdyż wszystkie koszty utrzymania ponosi żona. Utrzymuje się natomiast z drobnych bieżących dochodów, darowizn od rodziny w łącznej kwocie nie wyższej niż 500 zł. Nie posiada rachunków bankowych, lokat ani kart kredytowych. Żona odmówiła przekazania wydruków z jej rachunków bankowych zgodnie z żądaniem wezwania. Skarżący wyjaśnił, że nie odnalazł żadnych dokumentów dotyczących prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, gdyż ich nie archiwizuje. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że żona skarżącego wniosła również skargę w tym samym przedmiocie, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wr 1787/13 – strona uiściła w sprawie wpis od skargi w wysokości 1.132 zł. Na obecnym etapie postępowania odrzucona została skarga kasacyjna na postanowienie o odrzuceniu skargi. Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. W takich też okolicznościach – wątpliwości co do możliwości płatniczych – skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji, które umożliwiłyby dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Zauważyć trzeba, że na sytuację tę wpływ ma nie tylko zdolność do zarobkowania, ale także stan majątkowy (możliwość pozyskania z niego dodatkowych środków finansowych) oraz stan rodzinny. Małżonkowie prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie, trudno zatem dać wiarę, aby odrębnie prowadzili budżet domowy. Trudno ustosunkować się też do zdawkowej informacji co do miesięcznie ponoszonych wydatków przez rodzinę skarżącego, z której wynika, że skarżący wydatkuje swoje nieregularne dochody, nie wyższe niż 500 zł, na żywność. W wezwaniu żądanie dotyczyło szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków całej rodziny. Chodziło więc o oświadczenie wnioskodawcy w kwestii wydatków budżetu domowego na pokrycie stałych miesięcznych opłat. Nie można zaś uznać za wiarygodne, że skarżący nie ma żadnej wiedzy w tym zakresie. W takich okolicznościach nie jest możliwe zweryfikowanie możliwości płatniczych wnioskodawcy. Za odmową uznania za wiarygodne danych, które skarżący udostępnił przemawia też fakt, że jego żona jest faktycznie jedynym żywicielem 4-osobowej rodziny, z wynagrodzeniem netto, po potrąceniu egzekucyjnym, 1.284,28 zł. Jednocześnie oboje małżonkowie uiścili wpisy od wniesionych równocześnie skarg już po pierwszym wezwaniu, bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, po 1.132 zł – a więc kwotę, która łącznie jest niemal dwukrotnie wyższa od miesięcznych wpływów budżetu domowego. Odnosząc się natomiast do faktu prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego, to na skutek braku dokumentów w tym przedmiocie nie wiadomo, jakie środki egzekucyjne zastosowano i jaki ma to wpływ na możliwości płatnicze skarżącego. Z pewnością jednak okoliczność ta nie ma wpływu na wartość jego dochodów – wnioskodawca nie jest zatrudniony, zatem dochody te nie są opodatkowane. Nie ma też rachunków bankowych, które mogłyby być przedmiotem zajęcia. W rezultacie okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku nie ma żadnego znaczenia. W tym stanie rzeczy, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca nie usunął wątpliwości co do jego rzeczywistego stanu finansowego i rodzinnego, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.