I SA/Wr 1796/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2013 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że z uwagi na ciężką sytuację finansową nie posiada środków na uiszczenie opłaty sądowej od skargi. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała wysokość jej kapitału zakładowego – 6.100.000 zł. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2015 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej w dniu 30 grudnia 2015 r. stronie skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Pra-wo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patento-wego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądo-wych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadają-cych osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakich-kolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy oso-ba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów po-stępowania (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami admini-stracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpreto-wane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądo-wych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawo-dawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Należy dalej stwierdzić, iż koszty postępowania sądowego zasługują na trakto-wanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilno- i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Konkluzja ta zachowuje aktualność również w przypadku stwierdzenia sprzeczności w dowodzeniu przez wnioskodawcę wystąpienia w jego sytuacji materialnej okoliczności przemawiających za zwolnieniem go z kosztów sądowych. Tylko bowiem brak uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansów wnioskodawcy pozwala na przeniesienie na budżet Państwa, tj. na wszystkich podatników, ciężaru kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą, która zmierza do obrony prywatnego interesu prawnego podatnika. Mając na uwadze powyższe unormowanie procesowe oraz wywiedzione na jego podstawie zasady przyznawania prawa pomocy oraz treść materiału aktowego niniej-szej sprawy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocła-wiu stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, polegająca na wykazaniu, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postę-powania. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wy-łącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na oko-liczności uzasadniające jego żądanie. W sprawie, skarżąca spółka nie dostarczyła, po-mimo, iż była do tego zobowiązana na mocy art. 255 Prawa o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi, informacji dotyczących jej stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku i w zakresie przedłożenia uzupełniających dokumentów ograniczyła się skarżąca spółka jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu informacji na temat swojego stanu majątkowego. Szczególne znaczenie w tym zakresie miały zeznania podatkowe spółki oraz historia jej rachunków bankowych, których treść mogłaby pozwolić na poczynienie ustaleń co do rzeczywistego stanu majątkowego spółki na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższych wywodów uzasadniona jest ocena, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przy-znania wnioskującej spółce prawa pomocy.