I SA/Wr 1797/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. J. i J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) na rzecz radcy prawnego W. P. kwotę 307 (trzysta siedem) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi J. i J. J. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [..] nr [...], którym oddalono zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Gminę S.. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. poprzez zajęcie, w dniu 11 maja 2007 r., nadpłaty w podatku dochodowych od osób fizycznych za 2006 r. wszczął egzekucję do majątku J.i J.J. Egzekucja była prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Gminę S., obejmujących należności z tytułu: - podatku rolnego za 2002 r. (IV rata) , 2003 r. (I-IV raty), 2004 r. (I-IV raty), 2006 r. (III rata), - podatku od nieruchomości za 2002 (III i IV raty), 2004 r. (I-IV raty). Pismem z dnia 15 maja 2007 r., zobowiązani wnieśli zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując wymagalność egzekwowanego obowiązku podatkowego. Strona podniosła, że podatek został naliczony bezprawnie, gdyż ustawa o likwidacji skutków powodzi i ustawa podatkowa nakazuje zwolnienie od podatku Organ egzekucyjny, na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j: Dz. U z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów (pismo z dnia 31 maja 2007 r.). Burmistrz S. postanowieniem z dnia [...] [...] uznał wniesione przez zobowiązanych zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Stwierdził, że decyzje wymiarowe w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2002 - 2004 i za 2006 r. zostały wydane i doręczone stronie, a tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami. Postanowienie to, jak wynika z pisma Burmistrza S. z dnia [...] r., stało się ostateczne w dniu [...]., gdyż J. J. w dniu [..]r. odmówił przyjęcia pisma. Datę tę ([..] r.) uznano zatem, zgodnie z art. 153 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j: Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz.60 ze zm. dalej zwaną Op), za datę doręczenia postanowienie. Strona nie wniosła w ustawowym terminie zażalenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. postanowieniem z dnia [...] oddalił zarzuty nieistnienia obowiązku zapłaty ww. podatków, objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Gminę S.. W wyniku rozpoznania zażalenie wniesionego przez J. i J. J. Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w W. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (postanowienie z dnia [...]. nr [...]). Organ odwoławczy stwierdził, że nieprawidłowo określono stronę w zaskarżonym postanowieniu, tj. objęto postanowieniem wyłącznie J. J., pomijając J. J.. Postanowienie to J. i J. J. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sprawa zawisła pod sygn. I SA/Wr 1510/07). Po uchyleniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., organ ten ponownie rozpoznał zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym i postanowieniem z dnia [...]r., skierowanym do J. i J. J. zarzuty te oddalił. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza S. Burmistrz S. postanowieniem z dnia [...] odrzucił zarzuty odnoszące się do wymagalności objętych tytułami wykonawczym należności. Zgodnie z art. 34 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, jakim w rozpoznawanej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. jest związany stanowiskiem wierzyciela. W zażaleniu na to postanowienie J. i J. J. wnieśli o uchylenie postanowienia i zarzucili: - nieprawidłowe wyliczenie podatku rolnego i od podatku od nieruchomości, tj. bez uwzględnienie danych wykazanych w deklaracji, - nieprawidłowe przedstawienie w tytułach wykonawczych należnych od strony kwot, - wystawianie nakazów płatniczych wyłącznie na J.J. - niedoręczenie upomnień przed wydaniem tytułów wykonawczych, - bezpodstawne zajęcie przez organ egzekucyjny nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., W uzasadnieniu wskazali, że od 1997 r. dom i zabudowania oraz posesja, objęte podatkiem, są zasypane kamieniem gminnym i popowodziowym. Gmina zasypała także wszystkie rowy odwadniające, co spowodowało dewastację budynku. Na dowód czego strona powołuje pismo PZU odmawiające ubezpieczenia budynku. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie posiada uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podnoszenie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest skuteczne jedynie wobec wierzyciela, gdyż zgodnie z art. 34 § 1 ww. ustawy za prawidłowość w zakresie wymagalności zobowiązania objętego tytułem wykonawczym odpowiedzialność ponosi wierzyciel i jego stanowisko w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie wierzyciel wypowiedział się w postanowieniu z dnia [...], uznając zarzuty na bezpodstawne. Orzeczenia tego strona nie zaskarżyła i stało się ostateczne. Wobec powyższego organ egzekucyjny mógł jedynie zarzuty oddalić. Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że zarzut przypisania należności wyłącznie J. J. i zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnień, na obecnym etapie postępowania nie mogą być skutecznie podnoszone, z uwagi na upływ ustawowego terminu do ich wniesienia (7 dni od dnia doręczenie tytułów wykonawczych.) Jednocześnie organ wskazał, że nakazy płatnicze i decyzje wymiarowe w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych zostały wydane na imię obojga małżonków, a upomnienia doręczono stronom w trybie art. 44 i art. 47 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz.1071 ze zm.) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. i J. J. wnieśli o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i zarzucili, że dane zawarte w postanowieniu są sprzeczne z deklaracjami złożonymi przez skarżących, rejestrami i aktami notarialnymi. Skarzący twierdza, że nabywali 0.74 ha ziemi rolnej bez zabudowań oraz na podstawie umowy z dnia [...]. nabywali też studnię i dojście do studni, murowaną wozownię i część stodoły oraz 2,6 ara ziemi, na której ww. obiekty się znajdowały. Decyzją z dnia [...] PRN w Ś. stan ten zaakceptował. Z faktów tych skarżący wywodzą, że nikt nie miał uprawnień do zmiany granic gruntów. Dokonując zmian w tym zakresie Gmina działała bezprawnie. Konsekwencją tych bezprawnych działań jest nieprawidłowe wyliczenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości oraz przeprowadzenie egzekucji, poprzez zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., która winna być zwrócona. Skarżący domagają się, aby Sąd wydał polecenia zwroty kwot stanowiących nadpłatę w podatku dochodowym oraz zobowiązania Gminy do okazania utajnionych planów i rejestrów, które są zgodne ze złożonymi przez skarżących deklaracjami podatkowymi i aktami własności oraz umowa prywatną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał, że treść zarzutów formułowanych przez skarżących świadczy o niezrozumieniu, przewidzianego w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, trybu postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2008 r. pełnomocnik skarżących, ustanowiony w ramach przyznanego skarżącym prawa pomocy, podtrzymał zarzuty skargi wskazując, że dotyczą one na ruszenia art. 33 pkt 1, 6, i 7 w związku z art. 89 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zadaniem strony skarżącej " gmina zagarnął ponad 15 arów " i jednocześnie obciążyła skarżących podatkiem od tego gruntu. Gmina otrzymała zatem w wyniku postępowania egzekucyjnego, przeprowadzonego przez organ egzekucyjny, nienależne kwoty z tytułu, przysługującej skarżącym od organu podatkowego, nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Pełnomocnik skarżących wyraża wątpliwość: - czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. który występował jako organ egzekucyjny, mógł być w tej sprawie jednocześnie dłużnikiem zobowiązanego i dłużnikiem zajętej wierzytelności w rozumieniu art. 89 w związku z art. 1a pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a strona skarżąca zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 13 i 20 tej ustawy, - czy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. dokonał zajęcia egzekucyjnego należnej skarżącym nadpłaty zgodnie z art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - czy dokonując zajęcia egzekucyjnego organ egzekucyjny przestrzegał tryby określonego w art. 89 § 1 - § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wraz z pismem pełnomocnik skarżących złożył pismo skarżących z dnia 17.04.2008 r., kserokopię wypisu z rejestru gruntów oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Pełnomocnik skarżących w kolejnym piśmie procesowym (z dnia 4.07.2008 r.) wskazał na brak w aktach sprawy tytułów egzekucyjnych, upomnień Burmistrza S. skierowanych do strony skarżącej, oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności (Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.), o jakim mowa w art. 89 § 3 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik skarżących podnosi także, że w postanowieniu Burmistrza S. z dnia [...] r. brak jest stanowiska co do zarzutów materialnych zgłoszonych przez skarżących, a także brak jest prawidłowego pouczenia o sposobie zaskarżenia tego postanowienia. Zamieszczone pouczenie wprowadziło w błąd stronę skarżącą, która kierowała kolejne zażalenia do naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.. W tym zakresie pełnomocnik skarżących powołuje się na art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego – art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie upsa). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z pism skarżących znajdujących się w aktach administracyjnych, jak i składanych w postępowaniu przed Sądem, wynika, że kwestionują oni prawidłowość wyliczenia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi. Zakwestionowanie prawidłowości dokonanego przez organ podatkowy wymiaru jest możliwe przez wniesienie, w ustawowym terminie, odwołania od decyzji ustalającej (określającej) wysokości zobowiązanie podatkowego. Jeśli w wyniku postępowania odwoławczego, albo na skutek braku odwołania, nie doszło do zmiany decyzji wymiarowej, nie jest możliwe kwestionowanie wysokości zobowiązania podatkowego w postępowaniu egzekucyjnym. Jest to bowiem kolejny etap postępowania, zmierzający do wyegzekwowania ustalonego podatku. Zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym może kwestionować jedynie te czynności, podejmowane przez wierzyciel i organ egzekucyjny, które zmierzają do wykonania decyzji organu. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy winien zawierać pouczenie o prawie zobowiązanego do wniesienie - w terminie 7 dni od doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzule o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej - swoistego środka zaskarżenia jakiem są zarzuty. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym spełniają podobną rolą jak odwołanie w postępowaniu podatkowym (administracyjnym), wykazują jednak pewne odrębności. Zarzuty służą wyłącznie zobowiązanemu, mogą być wniesione wyłącznie z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Składa się je tylko wówczas, gdy naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego albo, gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Organ egzekucyjny nie rozpoznaje sprawy od strony merytorycznej, tj. w zakresie prawidłowości rozstrzygniecie dotyczącego egzekwowanej należności. Podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 33 ww. ustawy, może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Tryb rozpoznania zarzutów został określony w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ww. ustawy organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, wyrażonego w ostatecznym postanowieniu. Stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 ww. ustawy. Na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów służy zobowiązanemu zażalenie. Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie to także przysługuje zażalenie. W rozpoznawanej sprawie, Gmina S. jako wierzyciel wypowiedziała się, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zgłoszonych w piśmie z dnia 15.05.2007 r. Postanowienie Burmistrza Gminy S. z dnia [...] nr [...] stało się ostateczne w dniu [...]. Burmistrz Gminy S., ustosunkowując się do zarzutów zgłoszonych przez J. i J. J. w postępowaniu egzekucyjnym stwierdził, że zarzuty te są bezzasadne. Decyzje wymiarowe w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2002 – 2004 i 2006 r. zostały bowiem wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i doręczone stronie. Zobowiązania podatkowe wynikające z tych decyzji nie zostały przez skarżących zapłacone i podlegają egzekucji administracyjnej, a tytuły wykonawcze obejmujące te zobowiązania podatkowe zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi przepisami. W rozpoznawanej sprawie organem egzekucyjnym był Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Organ ten rozpoznając postanowieniem z dnia [...]. zgłoszone przez skarżących zarzuty, działał zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 34 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgłoszony przez skarżących zarzut nieistnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi został uznany przez wierzyciela za bezpodstawny. Ponieważ stanowisko wierzyciela w tym zakresie było dla organu egzekucyjnego wiążące, ocena wyrażona przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy musiała być zgodna z tym stanowiskiem. Zasadnie także organ odwoławczy wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego nie mogą być skutecznie podnoszone nowe zarzuty, gdyż upłynął już termin wskazany w art. 27 § 1 pkt 9 ww. ustawy na ich zgłoszenie. Nowymi zarzutami podniesionymi dopiero w odwołaniu są: przypisanie należności objętych tytułami wykonawczyni wyłącznie J. J. oraz brak doręczenia upomnień. Rozpoznając zarzuty w postępowaniu odwoławczym organ egzekucyjny nie naruszył obowiązujących przepisów procesowych. Formułowane w skardze i pismach procesowych, zarówno przez skarżących jak i ustanowionego pełnomocnika, zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że organ odwoławczy przekazując skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dołączył dwa skoroszyty zawierające akta administracyjne. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, w aktach tych znajdują się kserokopie tytułów wykonawczych, decyzji wymiarowych, upomnień oraz dowody doręczeń lub informacje o sposobie doręczenia decyzji i upomnień. Decyzje i nakazy płatnicze objęte spornymi tytułami wykonawczymi, wbrew twierdzeniom skarżących, były skierowane do obojga współwłaścicieli gruntów. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 ww. ustawy), tj. zajęcia przez organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś.) wierzytelności skarżących z tytułu zwroty nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, takiemu działaniu organu egzekucyjnego nie sprzeciwiają się definicje zamieszczone w art. 1a pkt 3, 13 i 20, ani przepis art. 89 § 1 ww. ustawy. Jednocześnie należy wskazać, że zarzut ten został podniesiony po raz pierwszy dopiero w piśmie procesowym pełnomocnika skarżących, a zatem nie był przedmiotem rozpoznania w toku postępowania administracyjnego. W rezultacie badania legalności obu zaskarżonych postanowień - Sąd nie stwierdził, aby naruszały one wskazane w skardze przepisy prawa, a merytoryczna ocena rozstrzygnięć organów obu instancji potwierdziła ich zgodność z obowiązującym prawem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa, Sąd uwzględnił w kwocie 307 zł. Zgodnie z art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c ww. rozporządzenia, Sąd uwzględnił minimalną stawkę opłat za czynności radcy prawnego w kwocie netto 240 zł (VAT 52,80 zł ) oraz niezbędne udokumentowane wydatki w kwocie 14,20 zł poniesione w związku z korespondencją. Sąd nie uwzględnił w rozliczeniu kosztów dojazdów pełnomocnika, gdyż nie zostały przez pełnomocnika udokumentowane.