I SA/Wr 1797/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. Nr [...] przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego podnosząc, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych oraz opłacać pełnomocnika, gdyż otrzymywane przez niego wynagrodzenie za pracę podlega zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym, a ponadto od dnia 6 listopada 2011 r. poddawany jest leczeniu w związku z przebytym wypadkiem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwójką dzieci (ur. w [...] i [...]r.). Posiada 1/12 udziału w nieruchomości otrzymanej w spadku po zmarłej siostrze, poza tym nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazał, że ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową. W 2004 r. zmarła jego siostra – pomagał rodzicom ratować jej życie, co stało się powodem zakończenia działalności gospodarczej. Dochód uzyskuje ze stosunku pracy w firmie "A"w kwocie 556,65 zł netto. Miesięczne wydatki obejmują 200 zł na przedszkole córki, 100 zł na energię, 100 zł na wodę i 150 zł na leczenie. Do wniosku załączono kopie zwolnień lekarskich, wydruk wynagrodzenia za październik i listopad 2011 r., pismo z zakładu pracy prowadzonego przez matkę skarżącego o przeszeregowaniu z wygrodzeniem zasadniczym 750 zł, dokumenty potwierdzające egzekucję z wynagrodzenia, akt notarialny umowy o wyłączeniu wspólności majątkowej, dowód opłat za przedszkole z 2011 r. w wysokości 336 zł oraz liczne kopie dokumentów dotyczących matki, T. K., związanych ze stanem zdrowia i prowadzoną działalnością gospodarczą. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – p.p.s.a.), nadesłane zostały dokumenty dotyczące leczenia szpitalnego skarżącego oraz ponownie dokumenty dotyczące jego matki, rachunki za przedszkole oraz za energię elektryczną wystawione na rodziców skarżącego, kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. Wydział I Cywilny z dnia 29 lipca 2011 r. (sygn. akt [...]) o zwolnieniu wnioskodawcy od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu prowadzonym przed tym Sądem. Przedłożona została również kopia postanowienia NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt FZ748/11, którym uchylono postanowienie sądu pierwszej instancji i przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw strony, wywiedziony od tego postanowienia, został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu siedmiu dni, licząc od daty doręczenia postanowienia. Wnioskodawca wskazywał, że z uwagi na rozdzielność majątkową z żoną nie wyraża ona zgody na ujawnienie swoich dochodów. Nadto, przedłożył dokumenty potwierdzające egzekucję z wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do art. 245 § 2 powołanej ustawy procesowej - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – zgodnie z § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z uregulowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie, częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Treść wskazanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że kierunek rozstrzygnięcia Sądu co do zasadności złożonego przez stronę wniosku zależy więc przede wszystkim od tego, co wnioskodawca wykaże. Innymi słowy, w jakim stopniu udokumentuje deklarowaną przez siebie, trudną sytuację materialną. Prezentowane stanowisko jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że ciężar udowodnienia okoliczności od których spełnienia uwarunkowane jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego, bądź częściowego zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa na osobie, która o to prawo wnosi. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w ramach tak pojętego obowiązku mieści się także obowiązek rzetelnego współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rzeczywistego obrazu możliwości płatniczych wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 455/10; LEX nr 741445 oraz z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 727/10; LEX nr 742765). Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania jakie w danej sprawie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim dochody uzyskiwane przez stronę. Rozpatrując w myśl przedstawionych kryteriów złożony wniosek Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O pozytywnej ocenie wniosku zadecydował w szczególności fakt, iż stosownie do oświadczenia skarżącego na dochód wnioskodawcy, jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym składa się miesięczne wynagrodzenie za pracę w kwocie 556 zł. Okoliczność ta, zwłaszcza w powiązaniu z pozostawaniem na utrzymaniu skarżącego dwójki małoletnich dzieci, wszczęciem wobec wnioskodawcy egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz brakiem majątku (poza udziałem w nieruchomości otrzymanym w drodze spadkobrania) uzasadnia w ocenie Sądu spełnienie przesłanek o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z treści wniosku wynika bowiem, że otrzymywane wynagrodzenie przeznaczane jest zarówno na leczenie wnioskodawcy (w kwocie 150 zł) jak i na regulowanie opłat za wodę oraz energię elektryczną (200 zł). Pozostała kwota 200 zł przeznaczana jest na opłacenie przedszkola córki wnioskodawcy. W sprzeciwie skarżący uzupełnił, iż utrzymanie dzieci spoczywa na obojgu rodzicach, a ponadto wnioskodawca otrzymuje nieregularną pomoc od rodziców. Negatywnie należy ocenić nieprzedłożenie przez wnioskodawcę informacji dotyczących ewentualnego zatrudnienia i dochodów żony, jednakże zamieszkiwanie rodziny wnioskodawcy wraz z rodzicami strony oraz pokrywanie części wydatków na dzieci z niskiego uposażenia skarżącego, jak i zaspokajanie ich potrzeb bytowych przy pomocy rodziców, czyni wiarygodnym twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów toczącego się postępowania sądowego. Mając zatem na uwadze przedstawioną w przedmiotowym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w nadesłanych oświadczeniach i dokumentach, sytuację materialną i zdrowotną skarżącego (brak oszczędności i majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania, niewysoki dochód przeznaczany w całości na konieczne koszty utrzymania i leczenia, fakt dokonywania potrąceń z wynagrodzenia skarżącego przez komornika) uznać należy, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz opłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.